Կայացել է ՀՀ սփյուռքի նախարարության պատվերով հրատարակված 15 գրքերի շնորհանդեսը

Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցի միջոցառումների շրջանակներում ապրիլի 13-ին կայացել է ՀՀ սփյուռքի նախարարության հովանավորությամբ և պատվերով հրատարակված 15 գրքերի շնորհանդեսը: Ինչպես տեղեկացրին ՀՀ սփյուռքի նախարարության մամուլի և հասարակայնության հետ կապերի վարչությունից, կայացել է նաև Ճարտարապետների և ճարտարագետների համահայկական ասոցիացիայի նախաձեռնությամբ և նախարարության աջակցությամբ տպագրված «Կրկին կվերակառուցենք» խորագրով օրացույցի ներկայացումը:

Ողջույնի խոսքով հանդես է եկել ՀՀ սփյուռքի նախարար Հրանուշ Հակոբյանը: Նա շնորհավորել է բոլոր ներկաներին և աշխարհասփյուռ ողջ հայությանը՝ ապրիլի 12-ին Վատիկանում Հռոմի Պապ Ֆրանցիսկոս Առաջինի կողմից Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակին մատուցված պատմական պատարագի համար:

Անդրադառնալով Հայոց ցեղասպանության խնդիրներին վերաբերող, ՀՀ սփյուռքի նախարարության պատվերով և հովանավորությամբ հրատարակված գրքերին՝ Սփյուռքի նախարարը նշել է, որ գերատեսչությունը արդյունավետ համագործակցում է հայաստանյան և սփյուռքյան մի շարք գիտահետազոտական կառույցների ու կազմակերպությունների հետ, և նախարարության պատվերով հրատարակված, Հայոց ցեղասպանությանը վերաբերող 15 գրքերը այդ համագործակցության պտուղներից են:

ՀՀ սփյուռքի նախարար Հրանուշ Հակոբյանը ներկայացրել է աշխատակազմի ուժերով լույս ընծայած «Ցավի, հիշողության և պայքարի կոթողներ» պատկերագիրքը, որտեղ ներկայացված են Հայաստանի Հանրապետությունում, Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունում և աշխարհի տարբեր երկրներում Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակին նվիրված հուշակոթողների լուսանկարները (թվով 403), տրված են տեղեկություններ այդ հուշակոթողների վերաբերյալ: Պատկերագիրքը հինգ լեզվով է (հայերեն, անգլերեն, ռուսերեն, ֆրանսերեն, թուրքերեն): Գիրքը 2010թ. լույս տեսած պատկերագրքի լրամշակված և վերահրատարակված տարբերակն է:

Նախարարի կողմից ներկայացվել են քաղաքագետների և միջազգայնագետների «21-րդ դարի մարտահրավերները և Հայաստանի անվտանգության հիմնախնդիրները» համահայկական համաժողովի, ինչպես նաեւ «Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցին ընդառաջ» իրավաբանների համահայկական երկրորդ համաժողովի նյութերի ժողովածուները:

Շնորհանդեսին մասնակցել են ՀՀ ԳԱԱ Հայագիտության և հասարակական գիտությունների բաժանմունքի ակադեմիկոս-քարտուղար Յուրի Սուվարյանը, ինչպես նաեւ գիտնականներ, վերլուծաբաններ, հետազոտողներ, պատմաբաններ, օսմանագետներ, թուրքագետներ, իրավաբաններ, գիտաշխատողներ, դասախոսներ և այլք ՀՀ ԳԱԱ-ից, ԵՊՀ-ից, «Նորավանք» ԳԿՀ-ից, այլ կառույցներից, կազմակերպություններից:

ՀՀ արդարադատության փոխնախարար Վիգեն Քոչարյանն ամփոփ անդրադարձել է «Հայոց ցեղասպանությունը միջազգային իրավական փաստաթղթերում» ժողովածուին, որում ներկայացված են Հայոց ցեղասպանությանը վերաբերվող կարևորագույն միջազգային իրավական փաստաթղթերը: Դրանցում շոշափվում են «Ցեղասպանություն» հասկացությունը, Հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչման գործընթացին վերաբերող հարցեր, միջազգային դատական ատյանների դրան առնչվող որոշումներ: Փաստաթղթերի մեծ մասը հայերեն ներկայացվում է առաջին անգամ:

ՀՀ ԳԱԱ Պատմության ինստիտուտի տնօրեն, ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս Աշոտ Մելքոնյանը ներկայացրել է «Բաքու քաղաքի հայության պատմու­թ­յու­նը» աշխատությունը (Գ.Ստեփանյան), որտեղ Բաքվի հայ բնակչության պատմաժողովրդագրական համահավաք պատկերն է` վաղ ժամանակներից մինչև 1990թ. հունվարը՝ ներառյալ: Գրքում մատենագիտական և վիմագիր աղբյուրների համալիր ուսումնասիրությամբ հիմնավորվել է Ապշերոնյան թերակղզում և Բաքվում հայերի տեղաբնակ և մշակութակերտ լինելը:

Աշոտ Մելքոնյանի ներկայացմամբ՝ շնորհանդեսի մասնակիցները ծանոթացել են «Հայերը Օսմանյան կայսրության վերջալույսին» (՛՛Armenians at the twilight of the Ottoman era՛՛) աշխատությանը (Ոսկան Մխիթարյան, Հայր Վահան ծ. վրդ. Օհանյան News Reports From The International Press, Volume I, The New York Times 1890-1914): Ստվարածավալ աշխատությունը հրատարակվել է Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցին ընդառաջ՝ ՀՀ սփյուռքի նախարարության, Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցին նվիրված միջոցառումները համակարգող պետական հանձնաժողովի հովանավորությամբ և «Փյունիկ» համահայկական մարդկային ռեսուրսների զարգացման հիմնադրամի աջակցությամբ:

Հատորը պարունակում է Ցեղասպանությանը նախորդած ժամանակաշրջանի նյութերը` 1890-1914թթ.: Հատորում զետեղված են հոդվածներ, խմբագրականներ, պարզաբանումներ և նամակներ ուղղված New York Times-ի խմբագրությանը: Հատորի նյութերի 60 տոկոսը ներառում է 1894-1896թթ. ժամանակաշրջանը: Առավել ուշագրավ են 1908-1910թթ. լույս ընծայված հոդվածները:

Ա.Մելքոնյանն անդրադարձել է նախարարության ջանքերով կազմված, հայերեն և անգլերեն հրատարակված «Հայկական պետության սահմաններն՝ ըստ ԱՄՆ Նախագահ Վուդրո Վիլսոնի» գրքին, որում ներկայացվում է ԱՄՆ 28-րդ Նախագահ Վուդրո Վիլսոնի իրավարար վճիռը (1856-1924) և պաշտոնական նա­մակը Դաշնակից տերությունների (Անտանտ) Գերագույն խորհրդի նախա­գահին: Գրքին կից ներկայացվում է նաև ԱՄՆ Նախագահ Վուդրո Վիլսոնի կողմից որոշված սահմանի քարտեզը:

Բանախոսը ներկայացրել է «Գրիգոր Գուլգուլյանի գործը՝ «Վրեժ սպանված հոր և եղբայրների համար» գիրքը, որտեղ հայ վրիժառու Գրիգոր Գուլգուլյանի դատավարության ռուսերեն սղագրության թարգմանությունն է (խմբ.՝ Հ. Զատիկյան, ռուսերենից թարգմ.՝ Ա. Պետրոսյանի):

ԵՊՀ Եվրոպական ուսումնասիրության կենտրոնի տնօրեն Արթուր Ղազինյանն էլ խոսել է «Արտերկրում գտնվող հայկական պատմամշակութային ժառանգության իրավական կարգավիճակը (Թուրքիա, Իսրայել, Հնդկաստան)» գրքի մասին (փորձագետներ՝ Լ.Միրզոյան, Լ.Կարապետյան, գիտական խմբագիր` Ա.Ղազինյան, Ա.Մկրտչյան): Գրքում փորձ է արվել գիտահետազոտական աշխատանքի մակարդակով ներկայացնել Թուրքիայում, Իսրայելում և Հնդկաստանում հայկական պատմամշակութային ժառանգության առկա իրավական խնդիրներին առնչվող ամենաբազմաբնույթ հարցերը, ինչպիսիք են այդ ժառանգության բաղկացուցիչ մաս հանդիսացող պատմամշակութային արժեքների օտարումը, արտահանումը, վնասելու կամ ոչնչացնելու համար առաջացող պատասխանատվությունը:

Ճարտարապետների և ճարտարագետների ընկերակցության համանախագահ Գոհար Թութունջյանը ներկայացրել է ընկերակցության նախաձեռնությամբ և ՀՀ սփյուռքի նախարարության աջակցությամբ ստեղծված «Կրկին կվերակառուցենք» օրացույցը՝ նվիրված Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցին:

Ճարտարապետների և ճարտարագետների ընկերակցության մասին գնահատանքի խոսքով հանդես է եկել ՀՀ քաղաքաշինության նախարարի տեղակալ Արմեն Ղուլարյանը: Նա նշել է, որ, լինելով համահայկական կառույց, ընկերակցությունը նպատակ ունի Սփյուռքի հայ համայնքների միջոցով «Կրկին կվերակառուցենք» օրացույցը հասանելի դարձնել հանրության լայն շրջանակներին՝ նպաստելով Հայոց ցեղասպանության մասին իրազեկության աստիճանի բարձրացմանը և ճարտարապետական հին ու նոր մշակութային արժեքներին:

ԳԿՀ հայագիտական կենտրոնի ղեկավար Արիստակես Սիմավորյանը ներկայացրել է «Հայ կաթողիկե և ավետարանական համայնքները Թուրքիայում. ժամանակակից միտումներ» աշխատությունը, որտեղ լուսաբանվում են Թուրքիայի հայ կաթողիկե և ավետարանական համայնքների ծագումը, պատմական զարգացման ընթացքը և արդի գործընթացները: Փորձ է արվել վերհանել Թուրքիայի հայ կաթողիկե և ավետարանական համայնքների ներուժը՝ մարդկային, կազմակերպչական և այլ տեսանկյուններից: Անդրադարձ է կատարվել այդ համայնքների նկատմամբ Թուրքիայի վարած քաղաքականությանը, կրոնական անհանդուրժողականության խնդրին:

Արիստակես Սիմավորյանը ներկայացրել է նաև Հ.Զատիկյանի՝ «Կարինի նահանգը 19-րդ դարի երկրորդ կեսին» աշխատությունը, որը ծավալուն անդրադարձ է նահանգի 19-րդ դարի երկրորդ կեսի սոցիալ-տնտեսական և քաղաքական կացությանը, նահանգի գավառների պատմությանը և ժողովրդագրությանը: Գրքին հատուկ կարևորություն են հաղորդում նրանում ներկայացված ժողովրդագրական աղյուսակները, տեղագրական և ժողովրդագրական հարուստ նյութը:

Միջոցառման ավարտին ներկաները դիտել են Արա Երնջակյանի կարճամետրաժ «Խավարում» ֆիլմը՝ նվիրված Հայոց ցեղասպանությանը: