Ժամանակակից պատմության 10 ամենակարճատև պատերազմները. Հայ-վրացական պատերազմը 6-րդն է (Photo)

Դեսից-դենից

Պատմության դասերին ուսումնասիրված պատերազմները, ինչպես հիշում եք, ձգվել են երկար տարիներ և հսկայական դերակատարություն են ունեցել պատմության ընթացքի վրա: Մեծ հաշվով հենց պատերազմներն են նպաստել, որպեսզի ձևավորվի այն կենսակերպն ու իրականությունը, որով մենք ապրում ենք այսօր: Սակայն պատմությանը հայտնի են նաև խիստ կարճատև պատերազմներ, որոնք ևս խորը հետք են թողել պատմության մեջ ու կանխորոշել միլիոնավոր մարդկանց ճակատագրեր: Ձեզ ենք ներկայացնում ժամանակակից պատմության 10 ամենակարճատև պատերազմները:

Այս զինված հակամարտությունը տեղ գտավ Մեծ Բրիտանիայի ու Արգենտինայի միջև և կապված էր Ատլանտյան օվկիանոսի հարավում գտնվող Ֆոլկլենդյան կղզիների վերահսկողության հարցի հետ: Պատերազմը սկսվեց 1982 թվականի ապրիլի 2-ին, իսկ արդեն նույն թվականի հուլիսի 14-ին Արգենտինան ստիպված էր հանձնվել: Պատերազմն ընդհանուր առմամբ տևեց 74 օր: Բրիտանացիները դրա ընթացքում տվեցին 257 զոհ, իսկ արգենտինացիների կորուստներն ավելի շատ էին և կազմում էին 649 սպանված նավաստի, զինվոր ու օդաչու: 3 զոհ էլ գրանցվել է Ֆոլկլենդյան կղզիներում բնակվող խաղաղ բնակչության մոտ:

Առաջին աշխարհամարտից հետո պատերազմ բռնկվեց Լեհաստանի ու Լիտվայի միջև: Մասնակից պետությունների պատմագրությունն այս կոնֆլիկտի սկզբի ու ավարտի ժամկետների հարցում հակասում է միմյանց, բայց հայտնի է, որ այն կարճատև է եղել: Երկու կողմերն էլ հավակնում էին Վիլնյուսի շրջանին, ուստի կոնֆլիկտն ընդգծված տարածքային բնույթ ուներ: Պատերազմի ավարտից դեռ մի քանի տարի անց կողմերի միջև շարունակվում էին տարածքային վեճերը, որոնք, սակայն, պատերազմի չէին վերաճում:

Առաջին Բալկանյան պատերազմի ժամանակ Բուլղարիան, Սերբիան և Հունաստանը դաշնակիցներ էին, սակայն դրա ավարտից հետո Բուլղարիան դժգոհ մնաց տարածքների բաժանումից: Արդյունքում Բուլղարական թագավորությունը ձեռնարկեց Երկրորդ Բալկանյան պատերազմը, որի ժամանակ երկիրը մարտնչում էր սերբ-հունական դաշինքի դեմ: Կոնֆլիկտը սկսվեց 1913 թվականի հունիսի 16-ին ու ավարտվեց հուլիսի 18-ին: Չնայած պատերազմի կարճատևությանը՝ բոլոր կողմերից էլ զոհերը շատ էին: Պատերազմն ավարտվեց խաղաղության պայմանագրի ստորագրմամբ, որով Բուլղարիան զրկվում էր Առաջին Բալկանյան պատերազմի արդյունքում ստացած բազմաթիվ տարածքներից:

Պատերազմի առիթ դարձավ Կրետե կղզին, որի հույն բնակչությունն այլևս չէր ցանկանում ապրել Օսմանյան լծի տակ և կամենում էր միանալ Հունաստանին: Նրանք ապստամբություն սկսեցին, որի արդյունքում օսմաններն առաջարկեցին ինքնավար գավառի կարգավիճակ, բայց հույները չհամաձայնվեցին: Հույները նաև ցանկանում էին ապստամբություն բարձրացնել Մակեդոնիայում, բայց ի վերջո պարտություն կրեցին: Կարճատև այս պատերազմը հազարավոր կյանքեր խլեց:

Այս պատերազմը հայտնի է նաև որպես Հնդկաչինի երրորդ պատերազմ և տևել է ընդամենը 27 օր, բայց այդ 27 օրերի ընթացքում երկու կողմերն էլ բազմաթիվ զոհեր ունեցան՝ 26 հազար չինացի զինվոր, 20 հազար վիետնամցի զինվոր ու հազարավոր խաղաղ բնակիչներ: Այս պատերազմի պատճառ դարձավ Վիետնամի ներխուժումը Կամբոջա, որի նպատակն էր թուլացնել կոմունիստական ռադիկալ «Կարմիր կհմերների» ազդեցությունը: Այս շարժմանն աջակցում էր Չինաստանը, ուստի չինացիները ևս անմասն չմնացին ու պատերազմ սկսեցին: Հետաքրքիրն այն է, որ երկու կողմերն էլ համոզված են, որ հենց իրենք են հաղթել այդ պատերազմում:

Առաջին Աշխարհամարտի վերջում Օսմանյան բանակը գրավեց հայկական ու վրացական մի շարք գավառներ, իսկ երբ թուրքերը գնացին, Հայաստանի ու Վրաստանի միջև կոնֆլիկտ ծագեց որոշ շրջանների վերահսկողության շուրջ: Սկսված պատերազմը տևեց 24 օր, բայց արագ ավարտվեց՝ Մեծ Բրիտանիայի գործուն ջանքերով: Արդյունքում երկու երկրները համատեղ եին վերահսկում սահմանները մինչև 1920 թվական, երբ Հայաստանը խորհրդայնացվեց: Ի դեպ, պատերազմն ավարտվեց հենց Նոր տարվա նախաշեմին՝ 1918 թվականի դեկտեմբերի 31-ին:

Սա դասական օրինակ է, թե ինչ կարող է լինել, երբ երկու հարևան պետությունները չեն կարողանում խաղաղ ճանապարհով կարգավորել տարածքային վեճերը: Այս պատերազմը սկսվեց այն բանից հետո, երբ Բուլղարիան իրեն միացրեց Օսմանյան կայսրության որոշ տարածքներ: Սերբերը դժգոհ էին այդ բաժանումից, ու 1885 թվականի նոյեմբերի 14-ին սկսվեց պատերազմ: Արդեն երկու շաբաթ հետո Բուլղարիան հայտարարեց իր հաղթանակի մասին: Այս պատերազմում երկու կողմերն ընդհանուր առմամբ տվեցին 1500 զոհ ու մի քանի հազար վիրավոր:

Այս պատերազմն ընթացել է 1971 թվականի դեկտեմբերի 3-ից 16-ը: Այն ժամանակ Պակիստանը երկու մասերի էր բաժանված՝ Արևելյան ու Արևմտյան, ու կոնֆլիկտը ծագեց, երբ Արևելյան մասից միլիոնավոր փախստականներ մուտք գործեցին Հնդկաստան, քանի որ հետապնդվում էին Արևմտյան Պակիստանի իշխանությունների կողմից: Արևմտյան Պակիստանի իշխանություններին դուր չեկավ, որ Հնդկաստանն ապաստան է տրամադրել փախստականներին, ու մարտական գործողություններ սկսվեցին: Այս պատերազմում հաղթանակ տոնեց Հնդկաստանը, իսկ Արևելյան Պակիստանն անկախացավ և այժմ հայտնի է որպես Բանգլադեշ:

Արաբա-իսրայելական հերթական պատերազմը սկսվեց 1967 թվականի հունիսի 5-ին և ավարտվեց 6 օր անց, ինչի համար էլ ստացել է իր անվանումը: Այս պատերազմի հետևանքները նկատելի են մինչ այսօր: 1956 թվականի Սուեզյան ճգնաժամից հետո Իսրայելը կոնֆլիկտներ ուներ իր բոլոր հարևանների հետ: Բազմաթիվ քաղաքական մանյովրներից ու բանակցություններից հետո Իսրայելն, այնուամենայնիվ, պատերազմ սկսեց ու անսպասելի օդային հարված հասցրեց Եգիպտոսին: 6 օր տևած կատաղի մարտերից հետո Իսրայելը փայլուն հաղթանակ տարավ՝ գրավելով Գազայի գոտին, Սինայի թերակղզին, Հորդանանի արևմտյան ափն ու Գոլանի բարձունքները: Այս շրջանների շուրջ տարածքային վեճերը շարունակվում են առ այսօր:

Սա պատմության ամենակարճատև պատերազմն է, որը տեղի ունեցավ 1896 թվականի ամռան վերջին: Դրա ընդհանուր տողությունը կազմեց 40 րոպե: Սուլթան Համադ իբն Տուվայնու մահը դարձավ այս կոնֆլիկտի պատճառներից մեկը: Նրան փոխարինած նոր սուլթանն այլևս չէր ցանկանում սպասարկել բրիտանական շահերը, ինչն, իհարկե, դուր չեկավ այն ժամանակվա՝ աշխարհի թիվ 1 գերտերությանը: Սուլթանին վերջնագիր ներկայացրեցին, սակայն նա հրաժարվեց լքել իր պալատը: 1896 թվականի օգոստոսի 27-ի առավոտյան՝ 9:02 րոպեին, սուլթանի պալատը հրդեհվեց, իսկ արքայական նավը խորտակվեց անգլիական ռազմանավի գրոհի արդյունքում: Արդեն 9:40 պալատի վրա սպիտակ դրոշ էր ծածանվում: Ընդհամենը 40 րոպեում զոհվեց 570 մարդ, բոլորն էլ՝ աֆրիկացիներ, իսկ անգլիացիներն անմիջապես նոր սուլթան նշանակեցին, ով հնազանդ էր իրենց: