Գարեգին Բ-ն, եկեղեցու փողաբեր օբյեկտները և Ծերեթելիի կանանց ներման հնարավորությունները
Ակամայից հիշեցի մի հարցազրույց, որում հուշարձանագետ Սամվել Կարապետյանը պատմում էր մի դրվագ ներկայիս կաթողիկոսի հետ հանդիպումից: Այդ դրվագում կար հիշատակություն առ այն, թե ինչպես է կաթողիկոսը վերանորգվող եկեղեցիները համեմատում օբյեկտների հետ: Տերմին, որը բնորոշ է շինարարական ընկերության շեֆին, սովետական պռարաբին, հոպարի օբյեկտներից փող հավաքող մենեջերին, բայց ոչ երբեք... Մի խոսքով հասկացանք:
Ու վերջին օրերին շատ են քննարկումներն առ այն, թե եկեղեցին որևէ դեմ բան ունի Սահմանդրության նոր նախագծին, թե ամեն դեպքում կողմ է: Մի կողմը պնդում է թե դեմ է, իսկ մյուս կողմը, օգտագործելով սատանայի արկղիկը, այն է` համակարգիչը, իր դիմամատԷանում (ֆեյսբուք) սիրո առհավատչյա գրառումներ է անում առ այն, թե հոգևոր հայրերս որքան միաբան ենք տեղի արքունիքի հետ ու ինչպիսի աստվածային լույսով ենք օրհնելու այս նոր` սրբազնագոյն նախաձեռնությունը, որը եկած է փոխարինելու Նարեկին: Ու բարեպաշտ հավատացյալների խորհուրդ կտանք, հետայսու աղոթելուց վերջում չասել Ամեն, այլ այդ բառը նորաթուխ սրբադասվածներից որևէ մեկի անունով, իսկ աշխարհիկ մեղսավոր ցավեր ունենալու դեպքում բարձի տակ դնել Սահմանադրության նոր նախագիծը:
Իսկ այժմ մի քիչ լուրջ: Շատ նորմալ կլիներ, եթե եկեղեցին, անգամ ձևականորեն, պահանջեր, որ իշխաննությունները Սահմանադրության 66-ով հոդվածով պարտադիր կտտանքների ենթարկեին հիսունականներին, ինչպես ժամանակին անում էին մեր սեր քարոզող հայրերը պավլիկյանների նկատմամբ: Նրանք, իհարկե, շատ ավելի հումանիստ էին, քան իրենց եղբայրները կաթոլիկ եկեղեցուց, զի բավարարվում էին միայն աղվեսադրոշմ դնելով (շիկացրած երկաթով դաջվածք մարդու ճակատին) կամ քառատելով, կամ էլ ջլերը թեթև կտրելով, որից հետո մարդուն մնում էր մեկ երկընտրանք` դժոխք, թե դրախտ:
Կամ նորմալ կլիներ, որ այս կառույցը, նորից գոնե ձևական, պահանջեր, որ 69-րդ հոդվածը վերաբերվեր Եհովայի վկաներին՝ հոդվածի համարակալումից բխող հետևանքներով: Մանրամասներին չանդրադառնանք: Բայց, իհարկե, նրանք չեն անի դա: Հայոց պատմության մեջ եկեղեցին այսպիսի շահեկան վիճակում դեռ երբեք չի եղել: Ֆինանսական կամ տնտեսական ռեսուրսներ այն միշտ էլ ունեցել է: Իսկ երբ հայոց թագավորներից որևէ մեկը սպառնացել է այդ ռեսուրսներին, ապա եկեղեցին անմիջապես ձեռնամուխ է եղել այդ թագավորության կամ կործանմանը կամ իքս թագավորի սպանությանը: Օրինակ` Արշակունյաց, Բագրատունյաց, Կիլիկյան պետությունների կործանման մեջ իր անմնացորդ նվիրումն ունի այս կառույցը: Դե, իսկ անիշխանության փուլում էլ, երբ Հայաստանը եղել է այս կամ այն օտարի տիրապետության տակ, եկեղեցին, ներկայիս կրոնական տերմինաբանությամբ ասված, իր ունեցածը պահելու համար «պլատիտ» է եղել սրան-նրան: Ու հիմա, երբ մարդիկ սիրով վայելում են հայրենի երկրի բարիքները, հարկեր չեն վճարում, իսկ ում էլ որ ժամանակին պետք է վճարեին, արդեն չկան, էլ ինչու անցավ գլուխները դնեն ցավի տակ ու ինչ-որ դատարկ աշխարհիկ մեղքերի մեջ մտնեն ինչ-ինչ Կանոնագրեր քննարկելու համար:
Այստեղ զլանում են նաև հավատացյալները, ովքեր ձեռնամուխ չեն եկեղեցու իրավունքների լայն պաշտպանությանը: Չզարմանաք, եթե վաղը կամ մյուս օրը, մի սքեմավոր լրջագույնս իր հոտին մեղադրի, որ սրանք չեն ներկայացրել առաջարկություններ Սահմանադրության նախագծի մեջն այնպիսի հոդվածներ ավելացնելու, ինչպիսիք են օրինակ` յուրաքանչյուր գյուղացի պարտավոր է ստացած բերքի 1/10-րդ մասը տալու եկեղեցուն, կամ որ այնպիսի ազնիվ մասնագիտության տեր մարդիկ, ինչպիսիք Ծերեթելիի հատվածում աշխատողներն են, իրենց եկամտի 20 տոկոսը հոգուտ տաճարական պետքանս բռնագանձելու, որպեսզի հոգևոր հայրերը անդուլ աղոթքներով մեղմացնեն Բարձրյալի զայրույթը նրանց մեղսավոր աշխատանքի նկատմամբ: Կամ որ ասենք Սահմանադրության 50-րդ հոդվածով ի վերջո արգելվի դրսում մոմ վաճառող և օրվա հացի խնդիր լուծող տատիկներից մոմ գնելը ու նման արարք կատարողին գանահարեն կամ գոնե ճիպոտի 50 հարվածով պատժեն: Նման ողջամիտ առաջարկներ շատ կարող էին լինել, բայց ավա՜ղ: Ազգս դադարել է ընթերցասեր լինելուց և յուր հոգևոր առաջնորդների շահերը պաշտպանելուց:
Նման բարեկեցիկ վիճակում հայտնված եկեղեցուց, ու նման հեղինակություն ունեցող հոգևոր վերնախավից (ես չգիտեմ, արդյոք Պետրոս Գետադարձի հեղինակությունն էր ավելի ցածր, թե ներկայիս առաջնորդի), առնվազն ծիծաղելի է որևէ հասարակական դիրքորոշում կամ տեսակետ ակնկալելը` հօգուտ հասարակական լայն զանգվածների կամ տարրական ճշմարտության:
Հ. Գ.
Խնդրում եմ բարեպաշտ հավատացյալներին չշփոթել եկեղեցական հիերարխիկ կառույցի հետ:
Վահրամ Թոքմաջյան
Orer.am, վերլուծաբան
