Մենք մեկ տարեկան ենք

Արդեն եկել է ժամանակը, երբ պետք է կազմակերպել ՀՀ ատամահատիկի ծեսը ԵՏՄ շրջանականերում, որպեսզի ի վերջո հասկանանք, թե ով ենք ուզում մենք դառնալ: Սակայն, ինչ գործիք էլ ընտրենք այդ ատամահատիկի ծեսի ընթացքում, ըստ սիրելի Ֆրեյդի տեսության, ամեն ինչ ընդամենը ծիսական է, վերջում մնալու է իրական ֆալլոսը: Չգիտեմ՝ Զիգմունդի մտքով կանցներ, որ օրերից մի օր նրա տեսության որոշ բաղադրիչներ տիպական են լինելու Հայաստանի քաղաքական ուղեծրին, բայց փաստն այն է, որ այս պարագայում Զիգմունդն առավել քան իրավացի է:

Այժմ գանք զուտ փաստերին, որոնք մենք արձանագրեցինք անցնող մեկ տարվա ընթացքում: Ի սկզբանե փաստենք, որ ԵՏՄ անդամակցության ընդդիմախոսների կողմից բերված բոլոր փաստարկներն արդարացվեցին: Իսկ անդամակցության ջատագովները հատկապես առաջ էին քաշում երեք կարևորագույն ոլորտներ՝ տնտեսական, քաղաքական, ռազմական (կամ որ ավելի ճիշտ է՝ անվտանգություն): Քաղաքական ոլորտին եկեք ի սկզբանե չանդրադառնանք, քանզի բոլորին էլ պարզ է Հայաստանի միջազգային վարկը և դրա շարունակական անկումը: Ավելին, տարբեր միջազգային կառույցներում, փորձելով երևալ ավելի կաթոլիկ, քան Հռոմի պապն է, հայկական պատվիրակությունները պաշտպանելով ՌԴ շահերը, հարեմում առկա անմխիթար այրու կարգավիճակին են բերում զուտ Հայաստանի շահերը:

Տնտեսական մասով վիճակը սարսափելի է: ՀՀ ՀՆԱ-ն 2015-ին նվազեց շուրջ 10 տոկոսով: Արտաքին առևտրաշրջանառությունը հասավ ծայրահեղ վատթարագույնի մակարդակի, այստեղ հետաքրքրականն այն է, որ չարդարացան անգամ հույսերը ՌԴ-ի հետ առևտրաշրջանառության և դրանցից սպասվող եկամուտների մասով: ԵՏՄ-ին անդամակցելուց հետո հայ-ռուսական առևտրաշրջանառությունը նվազեց 15 տոկոսով: Պետական պարտքը հասավ շուրջ 5 միլիարդ դոլարի: Որպեսզի ընթերցողներին զերծ պահենք իշեմիկ կաթվածի հավանական դրսևորումներից, տնտեսական մասն այսքանով կսահմանափակենք:

Անվտանգություն կամ ռազմական ասպեկտ: Տուրք չենք տա ծեծված խոսակցություններին առ այն, թե մեր ռազմավարական դաշնակիցը զենք է վաճառում մեր հակառակորդին: Բնական է: Անկախ դաշնակցության աստիճանից՝ յուրաքանչյուր պետություն ունի իր շահերը: Տվյալ դեպքում զենքի արտադրությունն ու վաճառքը ՌԴ գոյատևման ուղիներից մեկն է: Անցնող տարվա ընթացքում հօդս ցնդեցին «բեսեդկային քաղաքագիտության» այնպիսի գոհարներ, թե Ռուսաստանը կամ ԵՏՄ-ն մեզ կպաշտպանի ռազմական առումով: Ողջախոհները դա գիտեին ի սկզբանե, իսկ 19-րդ դարի գաղափարական կապանքներով առաջնորդվողներին թերևս թվերն ապացուցեն հակառակը: Անցնող 15 տարիների համար աննախադեպ էր լարվածությունը հայ-ադրբեջանական շփման գոտում: Միայն փաստեր. 2014-ի համեմատ 2015-ին կրկնակի աճել է սահմանային հրադադարի խախտման դեպքերը: 2014-ին, եթե ունեցանք 24 զոհ, ապա 2015-ին այդ թիվը հատեց 40-ի սահմանը: 20 ամյա դադարից հետո հակառակորդը նորից կիրառեց ծանր հրետանի: ԵՏՄ միամյակը նշանավոր էր նրանով, որ Թուրքիան խախտեց մեր օդային սահմանը: Սա բնական է, եթե քո երկիրն այլևս միջազգային ասպարեզում դիտարկվում է որպես Ռուսաստանի ծայրամասային գուբերնիա, ապա ՌԴ-ի հետ խնդիր ունեցողները պետք է սկսեն սահմանային հարձակումներից:

Վիճակը հուսադրող չէ նաև «ժողովրդավարություն» կոչվող ոլորտում: Մինչ անդամակցությունն այդ կառույցին ամենատարբեր ցուցիչներով Հայաստանն առաջ էր ԵՏՄ հիմնական պետություններին (ՌԴ, Բելոռուսիա, Ղազախստան): Այդ առաջատարությունն ակնհայտ էր ժողովրդավարության և մարդու իրավունքների հետ առնչվող բոլոր ոլորտներում: Անդամակցությունից հետո վիճակը գնալով դառնում է անմխիթար: Դրա լավագույն արտացոլումը Սահմանադրական փոփոխությունների հանրաքվեն էր: Իսկ ոստիկանական համակարգը քանի գնում, ավելի է նմանվում միջնադարյան «օպրիշնինայի սիստեմին»: Այսպես, եթե 2014 թվականին, ոստիկանությունը ցույցերից և երթերից բերման է ենթարկել 52 քաղաքացու, ապա 2015 թվականին այդ թիվը հասավ 380-ի:

Այսպիսի միամյակ ընկերներ: Ինչպես կասեր սիրված դերասանը, Աստված ձեզ հետ:

Վահրամ Թոքմաջյան 

Orer.am, վերլուծաբան