Ինչո՞ւ անկում գրանցվեց. «Հայոց Աշխարհ»

«Հայոց Աշխարհ» թերթը գրում է.

Հուլիսին Հայաստանում արձանագրված տնտեսական ցուցանիշները հնարավոր է առաջիկայում ճշգրտվեն:Դրանք, ըստ էության, անակնկալ են եղել կառավարության համար: Թեև ի հայտ եկած նոր խնդիրներին, վերջինս անկման այդպիսի պատկեր չի ակնկալել: Պատահական չէր, որ վիճծառայության հրապարակումից հետո էկոնոմիկայի նախարարը հայտարարեց, որ պատրաստվում են ուսումնասիրել տնտեսական անկման պատճառները: Ուսումնասիրություններից հետո անցած շաբաթվա վերջին, մեր տեղեկություններով, կառավարությունում տեղի է ունեցել քննարկում: Պարզվել է, որ որոշ ցուցանիշներում առկա են անհամապատասխանություններ: Տնտեսական ոլորտի գերատեսչությունների առանձին տվյալներ չեն համընկնում վիճակագրական ծառայության ցուցանիշների հետ: Ո՞րն է դրա պատճառը, հայտնի չէ:

Ամեն դեպքում, սպասվում է, որ անհամապատասխանությունները կշտկվեն վիճծառայության կողմից հուլիսի տնտեսական ակտիվության վերջնական արդյունքների հրապարակման ժամանակ: Հիշեցնեն, որ դա լինում է հաջորդ ամսվա վերջին օրը: Մինչ այդ տնտեսական ակտիվության ցուցանիշը հրապարակվում է օպերատիվ տվյալների հիման վրա:

Անհամապատասխանությունների վերացումից հետո ինչքանո՞վ կփոխվեն տնտեսական արդյունքները կամ ընդհանրապես կփոխվե՞ն, թե՞ ոչ, պարզ կլինի վաղը: Անկախ դրանից կասկած չկա, որ ցուցանիշների ճշգրտումը բազմաթիվ խոսակցությունների տեղիք կտա: Առանց այդ էլ գաղտնիք չէ, որ Հայաստանում վիճակագրական տվյալների նկատմամբ վստահության խիստ պակաս կա: Եվ դա պատահական չէ, եթե հաշվի առնենք, որ դրանք երբեմն-երբեմն ենթարկվում են ճշգրտումների:

Ավելին, մի քանի ամիս առաջ իճծառայությունն աճի այնպիսի ցուցանիշներ էր հրապարակել ներկրումների վերաբերյալ, որ մի պահ թվաց, թե ներքին սպառման պահանջարկը շեշտակի ավելացել է: Հետո իհարկե,հերքվեց, որ նման բան է տեղի ունեցել: Ու դա հիմնավորվեց նրանով, որ մի շարք կազմակերպություններ սխալմամբ անհավանական մեծ թվեր են ներկայացրել:

Հերթական անգամ վիճակագրությունը կանգնած է ցուցանիշները ճշգրտելու խնդրի առջև: Իհարկե, իր հրապարակումներում վերջինս հիմնվում է կազմակերպություններից ստացված տվյալների վրա: Եթե դրանք հավաստի չեն, անշուշտ, այս կառույցը մեղավորություն չունի: Սակայն երբեմն լինում են ակնհայտ վրիպումներ, որոնք դժվար է չնկատել: Գոնե նման սխալները վիճծառայությունը պարտավոր է ճշտել՝ մինչև հրապարակելը: Վերջին հաշվով դա առաջին հերթին հարվածում է իր, առանց այն էլ, ցածր հեղինակությանը:

Ինչևէ, մինչ մեկ օր անց պարզ կլինի, թե հուլիսի ցուցանիշները որքանով կճշգրտվեն, նշենք, որ այդ ամսին նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ Հայաստանում ոչ միայն աճ չգրանցվեց, այլև արձանագրվեց 4,3-տոկոսանոց անկում: Սա տարօրինակ էր այնքանով, որ տևական ժամանակ տնտեսության մեջ նման դրսևորումներ չէին նկատվել:

Անշուշտ, հուլիսին տնտեսական գործընթացների վրա բացասական ազդեցություն ունեցող բավական պատճառներ կային: Սակայն արդյո՞ք դրանք բավարար էին նման անկում գրանցելու համար: Նույնիսկ ղարաբաղա-ադրբեջանական ապրիլյան սրացումների ժամանակ Հայաստանում տնտեսական ակտիվությունը չնվազեց:

Անկախ ամեն ինչից, պետք է արձանագրել, որ հուլիսին ձևավորված միջավայրը տնտեսական գործընթացների համար բավականաչափ լարված էր: Դա կապված էր ինչպես ներքին, այնպես էլ արտաքին գործոնների հետ:

Ինչպես հայտնի է, փլուզումների հետևանքով հունիսի վերջից դադարեց գործել Վերին Լարսի անցակետը, որով իրականացվում են Հայաստանի բեռնափոխադրումների մեծ մասը: Ճանապարհային այս հանգույցը շարունակեց փակ մնալ նաև հուլիսի առաջին կեսին: Որքան էլ այդ շրջանում հայաստանյան փոխադրումներ իրականացվում էին լաստանավով, այնուամենայնիվ հասկանալի է, որ այն չէր կարող լիարժեք փոխարինել ցամաքային ճանապարհին: Բազմաթիվ, հատկապես փոքր տնտեսվարողներ, որոնց համար լաստանավից օգտվելը՝ թանկ լինելու պատճառով այնքան էլ ձեռնտու չէ, ստիպված էին հետաձգել իրենց ապրանքների տեղափոխումը կամ ընդհանրապես հրաժարվել դրանից:

Հուլիսի երկրորդ կեսից Վերին Լարսի անցակետի գործունեությունը երականգնվեց: Սակայն մինչև այժմ ճանապարհայի այս հանգույցը անհասկանալի պատճառներով շահագործվում է, այսպես ասած, ոչ լիարժեք ռեժիմով: Գիշերային ժամերին այն շարունակում է փակված մնալ՝ որոշակի դժվարություններ ստեղծելով բեռնափոխադրումների համար:

Վերին Լարսի անցակետի հետ կապված իրավիճակը անշուշտ չէր կարող չազդել Հայաստանի տնտեսական գործընթացների վրա: Պատահական չէր, որ թեև նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ արտաքին առևտրաշրջանառությունը՝ գերազանցապես արտահանման աճով պայմանավորված, ավելացավ, այնուհանդերձ հունիսի նկատմամբ դրսևորվեցին բացասական միտումներ: Կրճատվեց ինչպես արտահանումը, այնպես էլ ներմուծումը:

Հուլիսին բեռնափոխադրումենրի հետ կապված դժվարությունները լիարժեք չհաղթահարած՝ տնտեսությունը կանգնեց ներքին միջավայրից թելադրված նոր ռիսկերի առջև: Խոսքը ՊՊԾ գնդի գրավման հետևանքով առաջացած քաղաքական լարվածության մասին է: Առաջին հայացքից կարող է տպավորություն ստեղծվել, թե դա քիչ կապ ունի տնտեսական գործընթացների հետ: Իրականում սակայն այնքան էլ այդպես չէ: Տնտեսությունը շատ զգայուն է այդպիսի իրադարձությունների նկատմամբ և չէր կարող չարձագանքել այդ իրավիճակին: Նման պայմաններում տնտեսվարողների մոտ ձևավորվում են որոշակի սպասումներ՝ ազդելով նրանց վարքագծի վրա: Առավել ևս, երբ խոսքը վերաբերում է ներդրումներին:

Սրանք այն երկու կարևոր գործոններն էին, որոնք հուլիսին ազդեցին Հայաստանի գործարար միջավայրի և տնտեսական ցուցանիշների վրա: Սակայն կառավարությունը հույս ունի, որ այդ ազդեցությունն այնքան մեծ չի եղել, որքան ցույց են տալիս վիճծառայության հրապարակած օպերատիվ տվյալները:

Մանրամասները թերթի այսօրվա համարում