Ավելի լավ է դա լինի, քան ընդհանրապես չլինի. կանադահայ քաղաքագետը ՀՀ-ԵՄ կնքվելիք համաձայնագրի մասին
Tert.am-ը գրում է.
Շրջանակային համաձայնագիրը, որը պետք է ստորագրվի Հայաստանի և Եվրամիության միջև, որքան հնարավոր է, նման է Ասոցացման պայմանագրին. Tert.am-ի հետ զրույցում նկատեց կանադահայ քաղաքագետ Րաֆֆի Էլիոթը՝ խոսելով Հայաստանի և Եվրամիության միջև կնքվելիք շրջանակային համաձայնագրի տված հնարավորությունների մասին:
«Դրանք իրար նման են ասոցացման տեսանկյունից, առանց տնտեսական միացման, որովհետև Հայաստանը Եվրասիական տնտեսական միության անդամ է դարձել, և հիմա սահմանափակվում է այլ երկրների կամ կառույցների հետ տնտեսական պայմանագրեր կնքելու հարցում,- ասաց նա՝ պարզաբանելով, որ Ասոցացման պայմանագիրը և Մաքսային միությանը միանալու պայմանագիրը հավասար «ուժ» չունեին,-Եվրամիության հետ Հայաստանը կնքում էր ազատ առևտրի պայմանագիր, որը հնարավորություն կտար Հայաստանին նաև այլ երկրների հետ տնտեսական հարաբերություններ զարգացնել: Մաքսային միությունը նման հնարավորությունները սահմանափակում է»:
Նշենք, որ ըստ Արտաքին գործերի նախարարության տարածած հաղորդագրության՝ հոկտեմբերի 25-ին Երևանում կայացել է Հայաստանի Հանրապետության և Եվրոպական միության միջև նոր շրջանակային համաձայնագրի շուրջ բանակցությունների հինգերորդ փուլը: Բանակցող թիմերը նախատեսում են հաջորդ հանդիպումն անցկացնել Բրյուսելում՝ ընթացիկ տարվա դեկտեմբերին:
«Քանի որ 2013-ին Եվրասիական տնտեսական միությանը միանալով՝ չկարողացանք Եվրամիության հետ Ասոցացման պայմանագիր կնքել, հիմա որոշեցին այդ պայմանագրի նման ինչ-որ բան ստորագրել: Սա առավել շատ քաղաքական ասոցացում է, քան տնտեսական, բայց տեղյակ եմ, որ շրջանակային համաձայնագրի միջոցով հարկային հնարավորություններ են ստեղծվում Հայաստանի համար՝ հատկապես նորագույն տեխնոլոգիաների ոլորտում համագործակցելու համար»,-ասաց Րաֆֆի Էլիոթը:
Նա նշեց, որ ԵՄ-ի հետ կնքվող շրջանակային համաձայնագրի միջոցով պետք է հնարավորություններ ստեղծվեն Եվրամիության և Եվրասիական տնտեսական միության անդամների միջև՝ Հայաստանի միջոցով համագործակցություններ ունենալու:
«Հայաստանը Մաքսային միության ամենաընկերական երկիրն է Եվրամիության հետ, որովհետև Ռուսաստանի Դաշնության և Եվրամիության հարաբերությունները վատացել են, բայց Հայաստանը մինչև հիմա մնում է նրանց մեջտեղում՝ և՛ Մաքսային միության անդամ է, և՛ կապ է պահել Եվրամիության հետ: Որքան հնարավոր է, որքան ԵԱՏՄ-ի օրենքներով թույլատրվում է, Հայաստանը պետք է կարողանա համագործակցել այլ երկրների հետ»,- նշեց կանադահայ քաղաքագետը:
Հարցին, արդյո՞ք խնդիր և սահմանափակում չէ, որ Հայաստանը Եվրամիության հետ շրջանակային համաձայնագրում կարևորում է, որ համագործակցությունը պետք է համապատասխանի Մաքսային միության օրենքներին։
«Այդ հարցին դժվար է պատասխանել, քանի որ պատասխանելու համար պետք է ընդունենք, որ Մաքսային միությունը իսկական միություն է, որը մինչև հիմա իրականության մեջ գոյություն չունի: Մենք չգիտենք էլ՝ որքանո՞վ է Հայաստանը հիմա հետևում Մաքսային միության օրենքներին: Եվ հետո, երբ Եվրասիական միության գաղափարը առաջացել էր Ռուսաստանի և թող լինի՝ Ղազախստանի նախագահների միջև, միտք ունեին ինտեգրվելու, այսինքն՝ նախկին սովետական երկրները իրենց տնտեսական ուժերով միավորվեին։ Եվ քանի որ այդքան զարգացած չէին, որ միանգամից Եվրամիության շուկայում ինտեգրվեին, հետո պետք է դա անեին: Բայց իրականության մեջ Եվրասիական տնտեսական միությունը շատ դժվարությունների միջով անցավ, այդքան էլ ուժեղ չէ, և անգամ ԵԱՏՄ-ի անդամ երկրների միջև խնդիրներ կան, և նաև այնքան ուժեղ չէ, որ ազդեցություն ունենա»,-ասաց Րաֆֆի Էլիոթը:
Դիտարկմանը, թե Հայաստանն այնքան էլ ուժեղ դիրքերում չի գտնվում, և շատերի կարծիքով՝ այնքան քաղաքական կամք չունի, որ Ռուսաստանին որևէ հարցում ընդդիմանա, քաղաքագետը նշեց․ «Այո՛, Հայաստանը թույլ է, և ոչ այդքան տնտեսական, որքան քաղաքական առումով: ԵԱՏՄ-ն էլ, չնայած համարվում է տնտեսական միություն, սակայն իրականում քաղաքական կառույց է: Նաև պետք է ասել, որ Հայաստանի տնտեսությունը իրականության մեջ շատ ավելի զարգացած է, քան Ղազախստանինը, Ուզբեկստանինը և այլն, և նայում է Եվրոպային, այլ ոչ թե, օրինակ, Ուզբեկստանին: Ժամանակին էլ, երբ հրաժարվեցինք ասոցացման պայմանագրից, մեր անվտանգության, պաշտպանության խնդիրները պատճառ բերեցինք, հետո սկսեցին տնտեսական առավելությունների մասին խոսել, բայց պետք չէ անընդհատ անվտանգության խնդիրների մասին խոսելով՝ Ռուսաստանի կողմը նայել»:
Եվրամիության հետ համաձայնագրի կնքումը հաջողելու համար, ըստ Րաֆֆի Էլիոթի, պետք է ուշադրություն դարձնել և հետևել ներկայացվող պահանջներին․ «Պետք է Հայաստանը հստակ զարգացնի իր ժողովրդավարական փոփոխությունները, առավել լուրջ ձևով պայքարի կոռուպցիայի դեմ, նաև որքանով որ տեղյակ եմ՝ պետք է միգրացիոն խնդիրները լուծի, այնպես անի, որ Հայաստանից Եվրոպա գնացողներն առանց վիզայի չմնան այնտեղ»:
Քաղաքագետը, ընդհանուր առմամբ, դրական գնահատեց ԵՄ-ի և Հայաստանի միջև կնքվող շրջանակային համաձայնագրի շուրջ ընթացող բանակցությունները, նշեց, որ լավ է, որ այդ մասին կան խոսակցություններ. «Ավելի լավ է դա լինի, քան ընդհանրապես չլինի: Մենք չգիտենք, թե ինչքան կդիմանա Եվրասիական տնտեսական միությունը․ որքան նկատում եմ, այնքան էլ լավ վիճակում չէ: Բայց Հայաստանի համար կարևոր է, որ և՛ Ռուսաստանի հետ լավ հարաբերություններ ունենա, և՛ Եվրամիության հետ: Բայց եթե միայն ռուսներից ակնկալիքներ ունենանք, այդքան էլ լավ չի լինի: Լավ է, որ մեր արտաքին հարաբերությունները մի քանի ուղղություններով է զարգանում, մանավանդ Եվրամիության հետ, որը մինչև հիմա մնացել է Հայաստանի ամենախոշոր ներդրողը, և հիմա համաձայնագրի կնքմամբ հնարավորություններն ավելանալու են:
