Շաքարային դիաբետի սքրինինգի կարևորությունը էնդոկրին ոլորտում

Շաքարային դիաբետ կամ շաքարախտ կոչվող հիվանդությունը համաշխարհային տարածում ունեցող ամենալուրջ և ահարկու էնդոկրին հիվանդությունն է: Առաջացման պատճառները խիստ բազմազան են, սկսած ժառանգական նախատրամադրվածությունից, այլ հիվանդությունների երկրորդային խանգարումներից, վերջացած` ենթաստամոքսային գեղձի մեխանիկական վնասվածքներով (ավտովթարներ, դանակահարություններ, հրազենային վնասվածքներ…):

Ներկայումս պարբերաբար նշվում է շաքարային դիաբետի սքրինինգ հետազոտության մասին` ժամանակակից ապացուցողական բժշկությունը փաստում է, որ առավել հեշտ է հիվանդությունը կանխարգելել քան հետագայում արդեն իսկ զարգացած հիվանդությունը բուժել: Այս փաստը առավել արդիական է հենց դիաբետի համար, քանի որ հիվանդության զարգանալուց հետո անհնար է լիարժեք բուժել այն: Սքրինինգը իրականացվում է գյլուկոմետրերի օգնությամբ, որոնք 99.9% ճշգրտությամբ տալիս են պատասխան: Սքրինինգը տևում է 10 վարկյան` անցավ և անվտանգ հետազոտություն է, որը Ձեզանից կպահանջի ընդամենը 1 կաթիլ մատնային արյուն: 2015թ.ից ՀՀ-ում իրականացվում է ՝ «Հիվանդությունների կանխարգելում և վերահսկում» ծրագիրը, որն իր մեջ ներառում է շաքարային դիաբետի, արգանդի պարանոցի քաղցկեղի և զարկերակային գերճնշման «Հիպերտոնիայի» անվճար սքրինինգյան հետազոտություններ: Հետազոտությունները իրականացվում են ՀՀ ԱՆ առաջնային օղակի բուժ հիմնարկներում` քաղաքային պոլիկլինիկաներում և գյուղական ամբուլատորիաներում: Տարիքային շեմը նախատեսված է շաքարային դիաբետի համար 35-68 տարեկան հասակը, քանի որ որպես այդպիսին երկրորդային դիաբետը գլուխ է բարձրացնում կոնկրետ 35-36 տարեկան անձանց շրջանում:

Արդյո՞ք կարող է շաքարային դիաբետը բերել սեռական պոտենցիայի խանգարման:

Շաքարային դիաբետ ախտորոշմամբ անձինք երևում են նույնիսկ անզեն աչքով, սկսված մազերի ծայրերից վերջացած ոտքի եղունգներով ամեն ինչ իրենց մոտ փոփոխված և ախտահարված է: Սա աչքի համար տեսանելի հատվածն է` բայց չէ որ հիվանդությունը նաև ազդում է ներքին բոլոր օրգան-համակարգերի բնականոն աշխատանքի վրա: Բացառություն չէ նաև սեռական օրգան-համակարգը, քանի որ այն ևս բաղկացած է մի շարք տարատեսակ բջջա-հյուսվածքային օրգաններից, որոնց գործունեության համար ևս անհրաժեշտ է գլյուկոզա: Սեռական պոտենցիայի խանգարումները դիաբետիկ տղամարդկանց շրջանում ամենատարածված պաթոլոգիկ երևույթներից է, որը հնարավոր է ևս կանխարգելել: Ցանկացած տղամարդ որը ունի սեռական պոտենցիայի խանգարումներ առաջին հերթին պարտավոր է դիմել շաքարային դիաբետի սքրինինգ հետազոտության, քանի որ հիմնականում դիաբետը քողարկվում է հենց այդպես:

Արդյո՞ք էնդոկրին այլ հիվանդությունները կարող են առաջացնել շաքարային դիաբետ:

Օրգանիզմի էնդոկրին համակարգը սերտ կապված մի հորմոնալ համակարգ է, որի մեկ օղակի բացակայությունը կամ խափանումը բերում է ամբողջ շղթայի մասնատմանը:

Էնդոկրին հիվանդությունները, այո կարող են որպես երկրորդային կամ երորդային կողմնակի երևույթ առաջ բերել հենց շաքարային դիաբետ: Էնդոկրինոլոգները պարբերաբար` սոցկայքերով, լրատվամիջոցներով, բժշկական հեռուստահաղորդումներով, ԶԼՄ-ներով բարցրաձայնում են հենց դիաբետի սքրինինգ միջոցառման վերաբերյալ, քանի որ այն բացահայտում է ինչպես բուն դիաբետիկ ախտահարումը, այնպես էլ մի շարք հիվանդություններ որոնք որպես այդպիսին քողարկված և ծածուկ են իրենց կլինիկական պատկերում:
Էնդոկրին մի շարք հիվանդություններ առաջացնում են երկրորդային շաքարային դիաբետ, որոնցից են`

-Իցենգո-Կուշինգի հիվանդությունը (Հիպերկորտիցիզմը),
-Ադիսոնի հիվանդությունը (Հիպոկորտիցիզմը),
-Պատանեկան Կրիպտարխիզմը,
-Դեգեասուլֆատ հորմոնի բարձրացումը վերարտադրողական տարիքի կանանց և աղջիկների շրջանում, որը արտահայտվում է առատ մազածածկույթով կանանց դեմքի և կզակի շրջաններում,
-Վահանաձև գեղձի հոռմոնալ անբավարարությունը (Հիպոթիրիոզ),
-Վահանաձև գեղձի գերֆունկցիան (Հիպերթիրիոզ),
-Տոքսիկ թիրիոզը,
-Բազեդովյան հիվանդությունը,
-Կրետինիզմը և այլ էնդոկրին հիվանդություններ, որոնք հիմնականում որպես կողմնակի բարդացում, սրվում են հենց շաքարային դիաբետի տեսքով: Այս վերոնշյալ հիվանդություններով տառապող անձինք պարտադիր կերպով տարին երկու անգամ պետք է անցնեն շաքարային դիաբետի սքրինինգ հետազոտություն: Նպատակը այն է, որ տեղեկացման միջոցով կարողանան պահել գլյուկոզայի նորման ճիշտ կամ թեկուզ մոտ վիճակում: