«Տնտեսական ցուցանիշները ոչ թե նվազել են, այլ՝ աճել»
ՀասարակությունՏնտեսագետ Աշոտ Պետրոսյանի կարծիքով, թեև ներկայում Հայաստանում տնտեսական աճի ցուցանիշներն անցյալ տարվա համեմատ նվազել են, սակայն դա ամենևին էլ չի նշանակում, որ ամեն ինչ վատ է: Եվ գրանցված ցածր ցուցանիշներից ոչ թե պետք է վախենալ կամ տագնապ հնչեցնել, այլ փորձել հասկանալ, թե այն ինչ հետևանք կարող է ունենալ: Այս տեսանկյունից, սեպտեմբերի ցուցանիշը նվազել է հասկանալի պատճառներով, ինչն իրականում պայմանավորված է մեկ–երկու գործոնով:
«Առաջին ամենամեծ ազդեցությունն ունեցել է գյուղատնտեսությունը, որը, սեզոնայնությամբ պայմանավորված, այս տարվա եղանակային պայմանների պատճառով մի փոքր շեղված է եղել: Եթե նախորդ տարիներին ավելի բարձր տեմպեր էին արձանագրվում ամռան վերջին, աշնան սկզբի ամիսներին, ապա այս տարի աճի հիմնական ցուցանիշներն արձանագրվել են հունիս–հուլիս ամիսներին: Միակ մտահոգիչ հարցը, որ կարող է լինել այսօրվա դրությամբ, վերաբերում է հանքարդյունաբերությանը, որը տնտեսագիտության տեսանկյունից զգայուն հարցերից մեկը կարելի է համարել»,– ասաց Ա. Պետրոսյանը:
Ու թեև տարիներ շարունակ հանքարդյունաբերության ոլորտը համարվել է կառավարության գերակա ծրագրերից մեկը, սակայն դեռևս ամբողջովին ու լիարժեքորեն հաշվարկված ու գնահատված չէ, թե այն իրականում որքանո՞վ կարելի է արդյունավետ քաղաքականություն համարել: Այնուամենայնիվ, տնտեսագետի կարծիքով, չի կարելի հանքարդյունաբերության ոլորտին վերաբերող հարցերը պահի թելադրանքով ընդունել: Հարկավոր է գտնել հարցի կարգավորման օպտիմալ լուծումը, ինչը և կառավարությունն անում է:
«Այս պահին կառավարությունը դեռևս ճիշտ ուղով է շարժվում և չի հայտարարում, որ այսուհետև հանքերը չեն շահագործվելու: Փոխարենն ասում է, որ հարկավոր է բոլոր ռիսկերը ճիշտ գնահատել, որից հետո պարզ կդառնա, թե ոլորտին վերաբերող հարցերը որ ուղղությամբ կզարգանան: Մնացած ցուցանիշների առումներով ամեն ինչ նորմալ է և տնտեսագիտական տեսակյունից լուրջ մտահոգություններ չկան: Սննդի արդյունաբերությունը շարունակում է աճի նորմալ տեմպեր ապահովել ու զարգանալ, շինարարության տեմպերն են որոշակի աճ արձանագրել, այլ ոլորտներում նույնպես մտահոգություններ չկան»,– ասաց Ա. Պետրոսյանը:
Տնտեսագետի խոսքով, վերջին տարիներին աճել են նաև մշակութային և զվարճանքի ոլորտներից ստացվող եկամուտները: Այսինքն, եթե տնտեսական ակտիվությունն ընդհանուր է դիտարկվում, ապա վիճակը բոլորովին էլ մտահոգիչ չէ: Ու եթե 18 թվականի սեպտեմբերի ցուցանիշներն անցյալ տարվա նույն ժամանակաշրջանի համեմատ նվազել են, ապա այս տարվա առաջին 9 ամիսների տնտեսական ցուցանիշներով ունենք 6,5 % տնտեսական աճ, ինչն անցյալ տարվա նույն ժամանակաշրջանի համեմատ ավելի է 0,8 %–ով:
«Նման աճ վերջին մի քանի տարիների ընթացքում չի արձանագրվել: Օրինակ, նախորդ տարի այն կազմել է 5,7 %, 2016–ին ավելի ցածր է եղել: Այսինքն, տարեկան կտրվածքով այս տարվա ցուցանիշը վատը չէ: Ու թեև նախորդ ամսվա 7,7 % ցուցանիշի համեմատ սեպտեմբերի ցուցանիշը նվազել է, ինչը պայմանավորված է եղել գյուղատնտեսության և հանքարդյունաբերության ոլորտների ցուցանիշներով, ապա մնացած ոլորտներում մենք նվազումներ չունենք: Բացի այդ, պետք չէ մոռանալ, որ մենք գտնվում ենք հետհեղափոխական շրջանում, որի դեպքում, բնական է, որոշակի պասիվացում կարող էր լինել, իսկ դրա պատճառն արդեն անորոշությունն է»,– ասաց Ա. Պետրոսյանը:
Անորոշությունները հիմնական խոչընդոտն են ներդրումների համար: Եվ եթե ներսի ներդրողների համար ամեն ինչ գրեթե պարզ է, ապա արտաքին ներդրողների համար ամեն ինչ չէ, որ հստակ է: Տնտեսագետի կանխատեսման համաձայն, երբ անորոշությունները վերանան, կլինեն նաև ներդրումներ, որի հիմքերն արդեն իսկ տեսանելի են:
«Աշխուժությունն ու շարժն ակնհայտ է, պարզապես հարցը դեռ ներդրումներին չի հասել, ինչը որոշակի անորոշություններով է պայմանավորված: Ինչ վերաբերում է դրամի արժեզրկմանը, ապա չեմ կարծում, որ շոկային իրավիճակ կլինի: Ու թեև այս առումով կարող է որոշակի ճնշումներ լինեն, ինչը կրկին կարող է հանքարդյունաբերության նվազեցման ցուցանիշներով պայմանավորված լինել, քանի որ այն դոլարային ներհոսք էր ապահովում, բայց այն կարող է չեզոքացվել զբոսաշրջության բավական էական աճի ցուցանիշներով: Եվ հավանաբար դա է պատճառը, որ այսօր արտարժույթի շուկայում մենք դեռևս լուրջ ճնշումներ չենք տեսնում: Այսինքն, այս պահին դրամի արժեզրկման լուրջ ու էական նախադրյալներ չկան, ուստի չենք կարող այս առումով նույնպես տագնապային սպասումներ ունենալ»,– ասաց Ա. Պետրոսյանը:
