Պրոֆեսիոնալների և տեխնոկրատների ծուղակը. ի՞նչ ռիսկեր ունի Փաշինյանի կադրային նոր քաղաքականությունը

Վերջին օրերի քաղաքական քննարկումներում կարմիր թելի պես անցնում է մի միտք, որի հիմնական բովանդակությունը հետևյալն է՝ եթե կառավարությունը համալրվի պրոֆեսիոնալ կադրերով, ապա թե՛ երկրի առաջ ծառացած խնդիրները հնարավոր կլինի լուծել, թե՛ հեղափոխության սպասումներով լի օրակարգը կհաջողվի իրականություն դարձնել: Այս քննարկման համար օբյեկտիվ պատճառներ կային հեղափոխության հաղթանակի առաջին օրերից սկսած, երբ գործադիրում տարբեր պաշտոնների հայտնվեցին մարդիկ, ովքեր որևէ պրոֆեսիոնալ առնչություն այդ ոլորտների հետ չունեին: Բայց քննարկման այս տեսանկյունը հիմնականում հնչում էր նոր իշխանությունների քննադատների շուրթերից ու, բնականաբար, լայն թափ չէր ստանում: Ավելի ակտիվ այս քննարկումը դարձավ այն բանից հետո, երբ նախօրեին Փաշինյանն ԱԺ–ում հայտարարեց, որ մի կողմից Սերժ Սարգսյանը կարողացել է երկար մնալ իշխանության պրոֆեսիոնալ կադրերի շնորհիվ, մյուս կողմից էլ խոստովանեց, որ հաճախ հիասթափվել է, թե ինչպես են հեղափոխության առաջամարտիկներն ընկրկել գործադիրում աշխատելիս: Այս հայտարարություններին կարող ենք ավելացնել նաև նախկինում տարբեր առիթներով Փաշինյանի այլ ձևակերպումներ առ այն, որ չի բացառվում, որ մարդիկ, ովքեր աշխատել են նախկին իշխանության հետ, շարունակեն աշխատել նաև իրենց հետ: 

Արդեն նշեցինք, որ պրոֆեսիոնալների անհրաժեշտության մասին քննարկումներն օբյեկտիվ հիմքեր ունեին՝ հաշվի առնելով կառավարությունում բազմաթիվ ոչ պրոֆեսիոնալների հայտնվելը: Փաստացի Փաշինյանը ևս ֆիքսում է այս հանգամանքը ու որպես ապագայի, ենթադրվում է, հետընտրական ապագայի հիմնական կադրային քաղաքականություն ֆիքսում նախորդ իշխանության հետ աշխատած տարբեր պրոֆեսիոնալներին գործադիրում ներգրավելը:

Սակայն բացառապես պրոֆեսիոնալների ներգրավման հետ հեղափոխական օրակարգի հաջողությունը կապելը կարող է ունենալ չափազանցված էֆեկտ: Հայաստանում նախկինում էլ բեկումնային փոփոխությունների հույսը կապվել է բացառապես պրոֆեսիոնալների՝ կառավարությունում ներառելու գաղափարի հետ, արդյունքում մենք ունեցել ենք գուցե և ոլորտային առումով պրոֆեսիոնալների, բայց քաղաքական առումով իրականությունից կտրված մարդկանցից բաղկացած կառավարություն:

Պրոֆեսիոնալներն, իհարկե, իրենց անուրանալի տեղն ունեն քաղաքական կյանքում: Բայց բացառապես այս կամ այն ոլորտի պրոֆեսիոնալ լինելը ուղղակիորեն չի նշանակում հաջողակ ու արդյունավետ կառավարում: Կառավարությունը որպես բացառապես տեխնոկրատների հավաքատեղի ընկալելը հղի է մի շարք վտանգներով, որոնց հետ մենք առնչվել ենք նախկինում: Նախ, բացառապես պրոֆեսիոնալության հիմքով կազմված կառավարությունը վտանգ ունի կտրվել երկրում տիրող իրական վիճակից ու ընթացիկ քաղաքական խնդիրներից: Երկրորդ՝ շեշտը բացառապես պրոֆեսիոնալության վրա դնող կառավարությունները ինչ–որ պահից սկսում են խուսափել քաղաքական պատասխանատվությունից՝ հիմնավորելով, որ իրենք ընդամենը մենեջերներ են, իսկ քաղաքական պատասխանատվություն պետք է պահանջել «վերևներից»: Սրա արդյունքում կառավարությունը սկսում է ընկալվել որպես ոչ թե սուբյեկտ, այլ դրածո, երկրորդական կառույց:

Ինչքան էլ տեխնոկրատների, պրոֆեսիոնալների դերակատարությունը կարևոր լինի, կառավարությունը ու դրա հաջողությունը կապել միայն այդ մարդկանց ու նրանց հմտությունների հետ, նշանակում է չընկալել կառավարության հիմնական նշանակությունը: Իսկ այդ նշանակությունը բացառապես քաղաքական է: Նախարարը, փոխնախարարը, փոխվարչապետը քաղաքական պաշտոններ են, նրանք իրացնում են քաղաքական այս կամ այն գիծը՝ ամեն մեկն իր ոլորտում: Եվ այդ իրացվող գծի հետ կապված վերցնում են կոնկրետ քաղաքական պատասխանատվություն: Կառավարությունում աշխատանքը պետք է դիտարկվի հենց այս, բացառապես քաղաքական պատասխանատվության կոնտեքստում, ոչ թե որպես լավ վճարվող կամ մասնագիտական կարիերայի առումով հարգի աշխատանք: 

Քաղաքականությունն, ի վերջո, իրացնում են ոչ թե պրոֆեսիոնալները, այլ քաղաքական գործիչները: Պրոֆեսիոնալների խնդիրն ու դերակատարությունն այլ է, ոչ պակաս կարևոր, բայց բոլորովին այլ: Ըստ այդմ, կառավարության հաջողության գրավականը ոչ թե մի ծայրահեղությունից մյուսն ընկնելն է, այլ այդ երկու բաղադրիչների համադրելիությանը հասնելը, երբ կոնկրետ մարդիկ կներկայացնեն կոնկրետ քաղաքական գիծ ու պատասխանատվություն կկրեն դրա համար, իսկ պրոֆեսիոնալներն էլ կլինեն իրենց տեղում: Հայաստանը որպես ՍՊԸ ընկալելու և այդ ՍՊԸ–ի հաջողությունը պրոֆեսիոնալ կադրերի հետ կապելու ճանապարհով մենք արդեն անցել ենք ու, վստահաբար, լավ արդյունքներ չենք ունեցել: