«Չէին թողնում, որ մյուսները զարգանան»
Փոքր երեխայի հետ եկել ենք Եգիպտոս, բայց այն հյուրանոցում, որում պետք է անցկացնեինք հանգիստը, իրականում մեր անունով ամրագրված համար չկա: Սա Հայաստանի տուրօպերատորների և տուրգործակալների ասոցիացիայի հիմնադիր–նախագահ Կարինե Դավոյանի ստացած բազմաթիվ զանգերից մեկն է:
Կարինե Դավոյանը մինչ այս բազմաթիվ դժգոհություններ ևս ստացել է քաղաքացիներից: Նրա խոսքով, տուրիզմի ոլորտում առկա իրավիճակը ստիպեց զբաղվել ոչ միայն ներգնա, այլև արտագնա տուրիզմի խնդիրներով ու հատկապես նշված ոլորտում սպառողի իրավունքների պաշտպանությամբ: Հինգ տարի ներկայացնելով Հայաստանի ներգնա տուրօպերատորների միությունը՝ Կարինե Դավոյանը 2018թ. հուլիսին հիմնադրել է վերոնշյալ ասոցիացիան: «Տուրիզմի ոլորտում քաղաքացիները պաշտպանված չեն: Շատ էին լինում զանգերը, անգամ տալիս էին տուրիստական ընկերությունների անուններ, որոնց պատճառով վատ իրավիճակում էին հայտնվել: Մենք մեր գործունեության շեշտը դնելու ենք ոչ միայն տուրիստական ընկերությունների, այլև նշված ոլորտում ՀՀ քաղաքացիների իրավունքների պաշտպանության վրա»,–«Orer»- ի հետ զրույցում ասաց նա:
Մյուս խնդիրը կապված է նոր ընկերությունների հետ. «Շատ նորաստեղծ ընկերություններ չէին կարողանում շուկայում իրենց տեղը գտնել: Գերիշխող դիրք ունեցող ընկերությունները չէին թողնում, որ մյուսները զարգանան: Օրինակ՝ նորաստեղծները չեն կարողանում մասնակցել միջազգային ցուցահանդեսներին, որովհետև ահռելի մեծ գումարների հետ է կապված: Պետությունը կամ քիչ է ֆինանսավորում, կամ ընդհանրապես չի ֆինանսավորում այդ մասնակցությունը: Տարվա մեջ երկու անգամ պետական համաֆինանսավորմամբ մասնակցություն է լինում, բայց անգամ այդ դեպքում միայն մասնակցության համար ընկերությունը մեկուկես միլիոն է վճարում: Ստացվում է, որ միշտ նույն մասնակիցներն են գնում, իսկ մյուսները չեն կարողանում գնալ»:
Կ. Դավոյանի խոսքով՝ հեղափոխության օրերին արած իր կանխատեսումը իրականացել է՝ երկիրն այսօր բարձր իմիջ ունի, որի ապացույցը թե՛ Ֆրանկոֆոնիայի գագաթաժողովին Հայաստան այցելած պատվիրակությունների կարծիքներն են, թե՛ այլ բարձրաստիճան պաշտոնյաների մեծ հետաքրքրությունը մեր երկրի հանդեպ: Այդուհանդերձ, նկատում է՝ ցավոք, ենթակառուցվածքների և մյուս ոլորտների առումով զբոսաշրջության մեջ փոփոխություններն առայժմ նկատելի չեն. «Զբոսաշրջության կոմիտեն չկարողացավ լիարժեք կատարել իր պարտականությունները: Հույս ունեմ, որ 2019թ. իրավիճակը կփոխվի, և ամեն ինչ այլ հունով կգնա: Խնդիրները շատ են, և պետք է միասնական լինել, որ կարողանանք միահամուռ լուծումներ տալ: Առանձին տուրիստական ընկերությունը որևէ հարց չի կարող լուծել, պետությունն առանց մեզ՝ հ/կ–ների, չի կարող լուծել հարցերը»:
Անդրադառնալով տուրիստական ընկերությունների խնդիրներին՝ նա նշեց, որ ինչպես նախկինում, այժմ ևս առկա են նույն խնդիրները. «Տոմսերի գներ, ուղիղ չվերթների խնդիր... Թռիչքների մեծ մասը գիշերն է, որը դժվարացնում է այցելությունները»:
Կ. Դավոյանը հայտնեց, որ դեռ անցած տարի տուրիզմի մասին նոր օրենքի նախագիծ է ներկայացվել, որը քննարկվել է նաև տուր–ընկերությունների հետ: «Շատ կարևոր հարցեր են ներառված, օրինակ՝ լիցենզավորման խնդիրը: Գիդերը, տուրօպերատորները պետք է լիցենզավորում ստանան: Խնդիր է, երբ մեր տուրիստական ընկերությունները չեն կարողանում դիմանալ այն մրցակցությանը, որը կա տարածաշրջանում: Հիմա վրացական ընկերությունը իր ավտոբուսով կարող է գալ Հայաստան և խմբի հետ բերել նաև իր գիդին: Իրենք ոչ մի հարկ չեն մուծում ՀՀ–ում, և սա մրցակցության առումով մեր ընկերությունների համար խնդիր է: Իսկ եթե լիցենզավորում լինի, իրենց գիդը պետք է ստիպված այստեղ լիցենզավորում ստանա: Կամ ուղղակի այլևս գիդ չեն բերի և ստիպված կլինեն Հայաստանում լիցենզավորում ստացած գիդ վերցնել»,–ասաց նա՝ հույս հայտնելով, որ նոր ԱԺ–ն կքննարկի և ի օգուտ տուրիզմի կընդունի այդ նախագիծը:
«Լիցենզիաները շատ կարևոր են դաշտի կարգավորման համար: Հիմա ամեն քայլափոխի կանգնում են մեքենաներ, տուրեր են անում, բայց մենք չգիտենք՝ արդյոք որակով է աշխատանքը, կամ այդ մարդիկ ովքեր են: Լիցենզավորման կարգը նաև հստակ պահանջներ պետք է ունենա, տրանսպորտային միջոցները պետք է գրանցվեն»,–ասաց նա:
Հարցին, թե արդյո՞ք լիցենզիայի ներդրման արդյունքում նաև բողոքի ալիք չի բարձրանա, սոցիալական հարց չի առաջանա, Կ. Դավոյանը շեշտեց. «Եթե որակ ենք ապահովում, չի նշանակում, որ ընկերությունները կփակվեն: Ուղղակի իրենք իրենց վրա պետք է աշխատեն: Եթե կարողանան որակ ապահովել, այցելուները շատ կլինեն: Եթե մեկ անգամ մեկը եկավ ու գնաց դժգոհ, երկրորդ անգամ ոչ միայն չի գա, այլև այդ մասին կասի մյուսներին: Եվ ընդամենը մեկ ընկերության պատճառով կարող են տուժել բոլորը: Դրա համար որակը շատ կարևոր է»:
Ամանորին ընդառաջ Կարինե Դավոյանից խնդրեցինք նաև նշել այն կարևոր խորհուրդները, որոնք ընտրություն կատարելուց կօգնեն քաղաքացիներին. «Նախևառաջ, շատ կարևոր է, որ տուրիստական ընկերությունները, հյուրանոցները և հանգստյան տներն իրենց գովազդներում ճիշտ տեղեկատվություն տան: ԵՄ երկրներին վերաբերող մի պահանջ կա, ըստ որի՝ եթե գովազդով խաբում են սպառողին, ընկերությանը լիցենզիա չեն տալիս: Չպետք է սխալ գովազդ տան: Իսկ սպառողներն էլ պետք է կարողանան կողմնորոշվել, տեսնել, թե որքանո՞վ է առաջարկը համապատասխանում ներկայացվածին»:
