Բրիտանական «հանգույցն» ավելի է խճճվում
Հին աշխարհամասում արշալույսներն այդքան էլ խաղաղ չեն: Մեծ Բրիտանիայի կառավարությունը հրապարակել է իր մարտավարությունը, եթե ստիպված լինի ԵՄ-ից դուրս գալ առանց պայմանավորվածության` կոշտ բրեկզիտով: Կառավարությունը հնարավորը կանի` խուսափելու երկու Իռլանդիաների միջև ֆիզիկական սահմանից: Բրիտանիայի իշխանությունները պարտավորվում են Օլսթերի ուղղությամբ իռլանդական սահմանը հատող քաղաքացիների ու ապրանքների լրացուցիչ ստուգումներ չանել: Այնուամենայնիվ, որոշ ապրանքների նկատմամբ նոր մաքսային կարգեր կմտցվեն` վտանգավոր քիմիկատների, «Կարմիրգրքում» գրանցված կենդանիների, չմշակված ալմաստի և այլն: Իռլանդիայից ներկրվող ապրանքներին չեն վերաբերվի ներմուծման նոր մաքսադրույքները, որոնց մասին կառավարությունը հայտնեցչ որեքշաբթի օրը: Ապրանքները կհարկվեն սովորական մաքսադրույքներով: Իռլանդիա գնացող բրիտանական ապրանքները կարող են հարկվել լրացուցիչ մաքսադրույքներով: Կառավարությունն ընդգծում է, որ դրանք ժամանակավոր և միակողմանի ձեռնարկվող միջոցներ են:
1998-ին կնքված համաձայնագրով վերջ դրվեց Միացյալ Թագավորության կազմում գտնվող Իռլանդիայի ու Հս. Իռլանդիայի արյունոտ կոնֆլիկտին: Այդ համաձայնագիրը հիմնված է երկու Իռլանդիաների սահմանի բացակայության վրա: Բրեկզիտի պատճառով սահմանը կարող է վերադառնալ: Իռլանդիան չի ծրագրում ԵՄ-ից դուրս գալ, Հս. Իռլանդիան, իբր և Մեծ Բրիտանիայի մաս, պետք է ԵՄ-ից դուրսգա մարտի 29-ին: Բրեկզիտի հիմնական խնդիրներից մեկը դա է: Խնդրի լուծման հիմնական տարբերակներից մեկը «իռլանդական բեկստոպն է»: Եթե մինչև անցումային շրջանիավարտը կողմերը չկարողանան լուծումներ գտնել, Հս. Իռլանդիան կարող է մնալ ԵՄ մաքսային միության կազմում և առևտուր անել Իռլանդիայի հետ առանց լրացուցիչ մաքսատուրքերի:
Բայց դա կդառնա Բրիտանիայի հիմնական տարածքի տնտեսական մասնակի առանձնացում, որ դուր չի տալիս ոչ լոնդոնցի քաղաքական գործիչներին, ոչ Հս. Իռլանդիայի յունիոնիստներին: Մարտի 12-ին Թերեզա Մեյը և Ժան-ԿլոդՅունկերը համաձայնության եկան, որբ րեկզիտի համաձայնագրում կնշվի` իռլանդական բեկստոպը կարող է լինել միայն ժամանակավոր:
Իսկ արդեն նախօրեին ակնհայտ դարձավ, որ Մեյի կառավարությունը խորհրդարանում երրորդ պարտությունը կրեց: Համայնքների պալատը ձայների մեծամասնությամբ արգելեց կառավարությանը դուրս գալ ԵՄ-ից առանց համաձայնագրի: Հիմա Բրիտանիային մնում է հետաձգել բրեկզիտը, որ պիտի կայանար մարտի 29-ին: Բայց դա միակ պարտությունը չէր` կառավարությունն առաջարկում էր բացառել առանց համաձայնագրի բրեկզիտը կոնկրետ մարտի 29-ին, Համայնքների պալատը քվեարկեց հօգուտ լրացման, որ ընդհանրապես արգելում է երբևէ դուրս գալ ԵՄ-ից` առանց համաձայնագրի: Այդ կարևոր լրացումն ընդունվեց 4 ձայնի տարբերությամբ` 312 կողմ, 308 դեմ: Որոշումը կառավարությանը հրամանի ուժ չունի, բայց շատ կարևոր է քաղաքականապես` իբրև խորհրդարանի կամքի ցուցիչ:
Նշենք, որ քվեարկության արդյունքները միանգամայն սպասելի էին Համայնքների պալատի պատգամավորների մեծամասնությունը, նրանց թվում` նախարարներ, գտնում են, որ «հախուռն» բրեկզիտը չափազանց ռիսկային է տնտեսության համար: Բրեկզիտի վճռական կողմնակիցներն ապացուցում են, որ ոչ մի աղետ չի լինի, ընդամենը կարճաժամկետ դժվարություններ, որից հետո բրիտանական տնտեսությունը` ազատագրվելով համաեվրոպական տոկոսադրույքներից, կծաղկի:
Այսօր Համայնքների պալատը ծրագրում է քվեարկել բրեկզիտի հետաձգման հարցը և հավանություն տալ կառավարությանը ԵՄ-ից Մեծ Բրիտանիայի դուրս գալու ժամկետը մարտի 29-ից ավելի ուշ ժամկետի հետաձգելու: ԵՄ-ն կարող է պատասխանել մարտի 21-22-ին` հերթական սամիթի ժամանակ: ԵՄ բարձրաստիճան պաշտոնյաները հաճախ են հայտարարել, որ պատրաստ են Մեծ Բրիտանիային ժամանակտալ, բայց ուզում են իմանալ` ինչի՞ համար, ի՞նչ նոր առաջարկներով է Լոնդոնը նորից Բրյուսել գալու: Մինչև հիմա Լոնդոնի ելակետը եղել է Բրիտանիայի դուրս գալը ԵՄ միասնական շուկայից, մաքսային միությունից և Լյուքսեմբուրգի Եվրոպական դատարանի իրավասությունից:
Փաստորեն` Թերեզա Մեյը դեռևս պահպանում է վարչապետ մնալու շանսերը, եթե Թորիները հրաժարական չպարտադրեն, մյուս կուսակցությունները չեն միավորվում բրեկզիտի դեմ, իսկ Մեծ Բրիտանիան` ԵՄ-ից դուրս գալու շանսերը, եթե չբողոքի ժողովուրդը:
Անդրանիկ Հարությունյան
