«Հայաստանում Մալթայի երաժշտության օրեր» ծրագիրը՝ ևս մեկ քայլ հայ և մալթացի ժողովուրդների բարեկամության ամրապնդման ճանապարհին
ՄշակույթՄարտի 19-22-ը Երևանում անցկացվեց «Հայաստանում Մալթայի երաժշտության օրեր» ծրագիրը։ Այն նպատակ ուներ հայ արվեստասերներին ներկայացնել Մալթայի երաժշտական ժառանգությունը, կատարողական արվեստը։ Ծրագրի շրջանակներում հանդես եկան Մալթայից ժամանած հայտնի երաժիշտներ։ Նման փոխշփումները հնարավորություն են տալիս ծանոթանալու տարբեր երկրների մշակութային ժառանգությանը, մշակույթի բնագավառում համագործակցության նոր ուղիներ են բացում։
2018թ. ապրիլի 18-30-ը Մալթայի մայրաքաղաք Վալետայում անցկացվել են Հայաստանի մշակույթի օրեր, որոնց շրջանակում լավագույնս ներկայացվել է հայկական հարուստ և բազմազան մշակույթը։ Եվ ահա մեկ տարի անց Մշակույթի աջակցման եվրոպական հիմնադրամի և Հայաստանի պետական սիմֆոնիկ նվագախմբի նախաձեռնությամբ մալթյան երաժշտական արվեստը ներկայացվեց հայ ունկնդրին։ Սիմֆոնիկ և կամերային համերգների շրջանակներում Երևանում ելույթ ունեցան մալթացի արտիստներ՝ ջութակահարներ Կարմինե Լաուրին, Ռեջի Քլյուզը, դաշնակահարուհի Բերնիս Սամմութ Ատարդը։
«Տվեք ինձ մեղեդի, և ես երջանիկ եմ». ահա այս սկզբունքով է ապրում, ստեղծագործում Կարմինե Լաուրին։ «Երաժշտությունը ներդաշնակություն է, այն պետք է դիպչի մարդկանց սրտերին, հուզի նրանց»,- ասում է ջութակահարը և Հայաստանի պետական սիմֆոնիկ նվագախմբի հետ Էրիկ Վոլֆգանգ Քորնգոլդի Ջութակի կոնցերտի ինքնատիպ մեկնաբանությունը նվիրում հանդիսատեսին։ Նրա անկեղծ կատարումը նոր երանգ էր հաղորդում ստեղծագործությանը։ Լաուրին ելույթներ է ունեցել ամբողջ աշխարհում: Նա 18 տարի եղել է Լոնդոնի սիմֆոնիկ նվագախմբի համաղեկավարը, Օքսֆորդի ֆիլհարմոնիկի կոնցերտմայստերը և Մալթայի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի հրավիրյալ դիրիժորը: Նա նաև այնպիսի նվագախմբերի հրավիրյալ դիրիժոր է եղել, ինչպիսիք են Լոնդոնի ֆիլհարմոնիկը, Ռոտերդամի ֆիլհարմոնիկը, Մանչեստեր Կամերատան, Հոնգ-Կոնգի ֆիլհարմոնիկ նվագախումբը, Քովենթ Գարդենի նվագախումբը և այլն: Ելույթներով հանդես է եկել նաև Լոնդոնի սիմֆոնիկ և ֆիլհարմոնիկ, Չեխիայի ֆիլհարմոնիկ, Օքսֆորդի ֆիլհարմոնիկ, ինչպես նաև Հայաստանի պետական սիմֆոնիկ նվագախմբերի հետ: Կարմինե Լաուրին նախկինում համագործակցել է Հայաստանի պետական սիմֆոնիկ նվագախմբի հետ, փաստում է, որ այն ֆանտաստիկ կոլեկտիվ է, երաժիշտները շատ պրոֆեսիոնալ, հիանալի մարդիկ են: Սմբատյանն էլ հիանալի դիրիժոր է, ում հետ հաճելի է աշխատել:
Հայաստանում Մալթայի երաժշտության հետ հաջորդ հանդիպումը կայացավ 18-ամյա դաշնակահարուհի Բերնիս Սամմութ Ատարդի միջոցով։ Մալթացի երիտասարդ դաշնակահարուհին 2018 թվականի «Պատանի երաժիշտների Եվրատեսիլ» մրցույթի հաղթողն է: Նրա մրցութային ելույթը տևել է 18 րոպե և ուղիղ եթերով հեռարձակվել է ողջ Եվրոպայում` շուրջ 5 միլիոնանոց լսարանի առաջ: Նրա կատարումը բարձր է գնահատվել ինչպես տեղի, այնպես էլ արտասահմանյան ճանաչված երաժիշտների կողմից: Երևանում նա մենահամերգով հանդես եկավ Չայկովսկու անվան երաժշտական դպրոցում՝ իր հասակակիցների, պատանի երաժիշտների առջև։ Դաշնամուրի ստեղները Բերնիս Սամմութ Ատարդի մատների ներքո հնչում էին մեղմ ու գեղեցիկ։ Երաժշտության կատարումներն այնքան անկեղծ էին, որ հնչյունների ներդաշնակ ելևէջները մոտեցնում էին հանդիսատեսին ու երաժշտին՝ դարձնելով մի ամբողջություն։ Դաշնակահարուհին խոստովանում է, որ ծանոթ է Արամ Խաչատրյանի արվեստին ու շատ է սիրում նրա երաժշտությունը։
Մալթայի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի համակոնցերտմայստեր, ջութակահար Ռեջի Քլյուզի ելույթով էլ եզրափակվեցին Հայաստանում Մալթայի երաժշտության օրերը։ Ռեջի Քլյուզը ողջունում է Մալթայի երաժշտության օրերը Հայաստանում անցկացնելու գաղափարը։ Կարծում է, որ նման ծրագրեր ավելի հաճախ պետք է իրականացվեն, որպեսզի մալթացի և հայ ժողովուրդներն էլ ավելի լավ ճանաչեն միմյանց։ Այս գործում, ըստ Ռեջի Քլյուզի և մյուս երաժիշտների, մեծ դեր է ունեցել Մշակույթի աջակցման եվրոպական հիմնադրամը, որը դասական երաժշտության աջակցման մեծ ծրագրեր է իրականացնում բազմաթիվ այլ երկրներում։
Այս օրերի ընթացքում Հայաստանում առաջին անգամ կատարվեց մալթացի կոմպոզիտոր Յոզեֆ Վելլայի “Rebbieha” սիմֆոնիկ պոեմը։
Հայաստանի և Մալթայի միջև միջմշակութային երկխոսությունը ծառայում է այդ երկրների մշակույթների հարստացմանը, հայերին ու մալթացիներին շփվելու և հարաբերվելու, միմյանց լավ ճանաչելու հնարավորություններ է ստեղծում։ «Հայաստանում Մալթայի երաժշտության օրեր» ծրագիրը ևս մեկ քայլ է հայ և մալթացի ժողովուրդների բարեկամության ամրապնդման ճանապարհին։
