Դրա համար ուժեղ հիմքեր և միջոցներ կան, և ոչ միայն Ռուսաստանում
Միջազգայինregnum.ru-ն «Թբիլիսին նպատակ ունի գահընկեց անել Ալիևին. Վրաստանը փքվել է աշխարհաքաղաքական նկրտումներից» վերնագրով հոդվածում գրում է, որ վերջերս Ադրբեջանում ԱՄՆ դեսպան Էրլ Լիտցենբերգերը ՆԱՏՕ-ի ստեղծման 70-ամյակի կապակցությամբ իր տեսաուղերձում հայտարարել է, որ «Ադրբեջանը ՆԱՏՕ-ի կարևոր և հուսալի գործընկերն է», և «դա արտացոլվում է Ադրբեջանի կողմից Աֆղանստանում անվտանգության ապահովման համար զորքերի մատակարարման համար երթուղիների տրամադրման հարցում, ինչպես նաև գլոբալ ահաբեկչության և թմրադեղերի թրաֆիքինգի դեմ պայքարում արժեքավոր ներդրումով»:
Հետո ավելացրել է, որ իրենք այստեղ են՝ Բաքվում ԱՄՆ դեսպանատանը, և փնտրում են նոր ճանապարհներ, որպեսզի իրենց երկրները համագործակցեն ՆԱՏՕ-ի շրջանակներում՝ ողջ աշխարհում խաղաղությանը և կայունությանը նպաստելու և պահպանելու համար»:
Միևնույն ժամանակ, անդրադառնալով ՆԱՏՕ-ին միանալու ցանկություններ ունեցող գործընկերներին՝ նա նշել է միայն Վրաստանին և Ուկրաինային: Ավելին, անհայտ է, թե արդյո՞ք Բրյուսելը հրավեր ուղարկել է Բաքվին՝ մասնակցելու այդ համաժողովին: Սակայն փաստ է, որ ո՛չ Ադրբեջանը և ո՛չ էլ Հայաստանը այնտեղ ներկայացված չէին: Անդրկովկասից «ճիշտ ժամանակին» Վաշինգտոնում էր հայտնվել միայն Վրաստանի արտգործնախարար Դավիդ Զալկալիանին և, ըստ վրացական ԶԼՄ-ների, ելույթ ունեցել դաշինքի ընդլայնման հարցերով: Սպիտակ տան ներկայացուցիչների հետ բանակցությունների արդյունքում նա հայտարարել է, որ «ամերիկյան կողմը վերահաստատել է իր անխախտ աջակցությունը Վրաստանի եվրատլանտյան և եվրոպական ինտեգրման գործընթացին, ինչպես նաև Վրաստանի ինքնիշխանությանը և տարածքային ամբողջականությանը»: Նկատի առնելով այս ամենը՝ զարմանք են առաջացնում այս հարցում ադրբեջանական որոշ փորձագետների մեկնաբանությունները:
Այսպիսով, Բաքվի քաղաքագետների ակումբի ղեկավար Զաուր Մամեդովը ասել է, որ «ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղարը իր ելույթում ընդգծել է Ադրբեջանը, անդրադարձել Ադրբեջան-ՆԱՏՕ հարաբերություններին, Ադրբեջանին համարել ՆԱՏՕ-ի կարևոր գործընկեր», ինչը ցույց է տալիս իրենց երկրի կարևորությունը Եվրոպայի և ԱՄՆ-ի համար, ընդ որում, ըստ քաղաքագետի, հետագայում դաշինքը կարող է ակնկալել փոխադարձություն այդ իմաստով, քանի որ փաստն այն է, որ ՆԱՏՕ-ն ընդլայնվում է, և այս ընդլայնումը արդեն հասել է Սև ծովի ավազան, իսկ Վրաստանի օրակարգում ՆԱՏՕ-ին անդամակցությունն է: Ըստ Մամեդովի, բնականաբար, դաշինքի հիմնական նպատակն է հասնել Հարավային Կովկասի երկրների անդամակցությանը: Այսինքն, բացի Վրաստանից, դա վերաբերում է նաև Ադրբեջանին և Հայաստանին, թեև կասկածելի է, որ նման եզրակացության կարելի է հանգել Ստոլտենբերգի խորհրդանշական բնույթի հայտարարությունից, սակայն Մամեդովը նշել է մի կարևոր նախադրյալ՝ Վրաստանը Արևմուտքի աչքերին փորձում է իրեն ներկայացնել որպես Անդրկովկասի առաջնորդ: Ի դեպ, Վրաստանի արտգործնախարարը արգենտինական «Clarin» հրատարակությանը տված հարցազրույցում ասել է, որ «եթե քարտեզին եք նայում, հասկանում եք Վրաստանի դիրքի առավելությունները: Այն գտնվում է Սև և Կասպից ծովերի միջև, հիմնական նավթամուղները գտնվում են նրա տարածքում, այն Կենտրոնական Ասիայից դեպի Եվրոպա է տեղափոխում գազի և նավթի ողջ հարստությունը: Բացի այդ, Վրաստանը չափազանց կարևոր է ծովի ելք չունեցող ութ երկրների համար: Այսօր մեր երկիրը ժողովրդավարական արժեքների և ազատությունների ոլորտում առաջատարն է, և մենք հպարտ ենք դրա համար»:
Ընդ որում, Վրաստանը հայտարարում է, որ եթե Թուրքիան դուրս գա ՆԱՏՕ-ից, պատրաստ է դաշինքում գրավել նրա տեղը: Սակայն եթե այդ պահին ստիպված լինեն սպասել երկար ժամանակ, ապա Թբիլիսին պատրաստ է ընդունել դաշինք մտնելու ՆԱՏՕ-ի նախկին գլխավոր քարտուղար Անդերս Ֆոգ Ռասմուսենի առաջարկած «կիպրոսյան մոդելը»: Վրաստանի ընդդիմադիր «Ժողովրդավարական շարժում» կուսակցության առաջնորդ,Վրաստանի խորհրդարանի նախկին խոսնակ Նինո Բուրջանաձեի խոսքերով, «դա ենթադրում է, որ Կիպրոսը 2004 թվականին, չնայած բաժանված էր երկու մասի, ընդունվել է Եվրամիություն», և «Ռասմուսենը Վրաստանին առաջարկում է այդ մոդելը ոչ թե ԵՄ-ի, այլ ՆԱՏՕ-ի համար»: Նման կերպ «թիկունքը» ամրապնդելուց հետո Վրաստանը մտադիր է «ժողովրդավարություն արտահանել տարածաշրջան», որը վաղուց է առկա Պենտագոնի ծրագրերում: Բայց Հայաստանը արդեն ունի իր սեփական «ժողովրդավարը»` վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը: Այսպիսով, ստացվում է, որ խոսքը միայն Ադրբեջանի մասին է: Տարօրինակ պատկեր է ստացվում. Բաքուն Վրաստանին մատակարարում է նավթ և գազ, փոխարենը ստանում «ժողովրդավարություն» այն պոտենցիալ սպառնալիքով, որ կխափանվի Վրաստանի տարածքով Ադրբեջանից Թուրքիա անցնող խողովակաշարերի շահագործումը: Այս ամենի աշխարհաքաղաքական ենթատեքստը ենթադրում է Վրաստանի և Արևմուտքի նույն հետաքրքրությունը Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության հարցի լուծման սցենարում, այն է՝ ստատուս քվոյի պահպանում, «կուրորեն» ռուսական «խաղաքարտի» խաղարկում` լարվածություն ստեղծելով Ադրբեջանի, Հայաստանի և Ռուսաստանի հարաբերություններում, թույլ չտալով հատկապես Բաքվի՝ Մոսկվայի հետ համատեղ վրացական ուղղությամբ հակախաղ իրականացնելը: Ի դեպ, սա այն հիմնական ուղղությունն է, որը մի կողմից վրաց-ադրբեջանական հարաբերություններում նկատելի բարդացման է բերել, մյուս կողմից՝ ադրբեջանա-ռուսական մերձեցման, ինչպես նաև նպաստել է Մոսկվայի փորձերին՝ փոխադարձ ընդունելի տարբերակով ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման հասնելու համար: Այնուամենայնիվ, Թբիլիսին այնքան հպարտ է իր աշխարհագրությամբ, որ դա կարող է նրա հետ դաժան կատակ խաղալ:
Նկատի ունենք այն, որ եթե Վրաստանը իր արևմտյան գործընկերների հետ միասին այսքան բացահայտորեն նկարում է Անդրկովկասի ապագայի տեսլականը և ցանկանում է ուղղակիորեն հարվածել Ռուսաստանին և նրա տարածաշրջանային դաշնակիցներ Ադրբեջանին և Հայաստանին, ապա մենք իրավունք ունենք խոսելու Թբիլիսիին հասանելիք հնարավոր հակահարվածի մասին: Իսկ դրա համար ուժեղ հիմքեր և միջոցներ կան, և ոչ միայն Ռուսաստանում:
Կամո Խաչիկյան
