Համաշխարհային նավթային մարտահարվերները

Նավթն ու գազն աշխարհում միայն էներգակիրներ չեն, հենց նրանք են մեծ քաղաքականության շարժիչները, պատերազմների պատճառը, պատճառ՝ թե գերհարստության, թե գերաղքատության: 2015-ին Փարիզում կնքված Կլիմայի մասին համաձայնագրին առաջին ու ծանր հարվածը տվեց ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը՝ դուրս գալով համաձայնագրից ու դարձնելով զուտ եվրոպական խնդիր: Նաև նրա նման մտածողները համարում են, որ բնապահպանական խնդիրները մեծ չափազանցություն են և կապ չունեն կլիմայի փոփոխության ու գլոբալ տաքացման հետ: Բայց մեծ ջրհեղեղը միայն Եվրոպան չի ջնջի, կանցնի նաև Ամերիկայի մայրցամաքի վրայով ու այդ դեպքում ով ինչքան դոլար ունի ու չունի՝ կդառնաան կարևոր:

2015-ի դեկտեմբերի 12-ին 195 երկրների կառավարություններ հավանություն տվեցին Փարիզի համաձայնագրին, այդ ժամանակ միջազգային հանրությունը շատ քիչ քայլեր ձեռնարկեց՝ կոնկրետ ացնելու և ամրակայելու մթնոլորտ արտանետումների կրճատումը: Այդ ոչնչով չարդարացվող հապաղումը որոշում գտնել ու անկարողության հետևանք էր, որը կհամատեղեր զարգացած ու զարգացող երկրների պահանջները: Կլիմայի փոփոխությունների շուրջ բանակցությունները, փաստացի, արգելակվում են արդեն երեք տարի՝ նաև մշտական լոբբինգի պատճառով, որ ծրագրված վարում են ամենատարբեր ոլորտներներ թափանցելու կարողություն ունեցող բազմազգ հումքային մեծ ընկերությունները:  Ինստիտուցիոնալ մակարդակում ճնշում գործադրելու հագեցած գործունեության ապացույցները ներկայացված են բրիտանական Influence Map ընկերության զեկույցում, որ հետևել է այդարդյունաբերության դրամական հոսքերին ու բացահայտել հասցեատերերին: Խոսքը միլիարդ եվրոյի մասին է, որ 2015-ից մինչև այսօր ծախսել են նավթային խոշոր 5 ընկերություններ՝ BP-ն, Shell-ը, ExxonMobil-ը, Chevron-ը, Total-ը, որ արգելափակեն կամ թուլացնեն կլիմայի փոփոխություններին վերաբերող օրենսդրությունը: Զուգահեռ այդ ընկերությունների մամլո քարտուղարները հրապարակավ հայտարարել են, որ ընկերությունները դրական են վերաբերվում էներգիայի այլընտրանքային աղբյուրներին աստիճանականանցմանը՝ պատասխանատվության դիմակով քողարկելով խարդավանքը:

Նույնիսկ առաջարկությունների ճակատում նավթային մեծ ընկերություններն առանձնակի պատասխանատվություն չեն դրսևորում: Նրանք աջակցում են միայն կլիմայի պաշտպանության մասնակի միջոցների կիրառումը, ընդ որում՝ միայն շուկայի ու նոր տեխնոլոգիաների հիմքի վրա, մինչ դեռ կլիմայի փոփոխության ՄԱԿ-ի փորձագետների միջկառավարական խմբի վերջին զեկույցը ցույց է տալիս, որ մենք այսօր արդեն առանցքային փոփոխությունների շեմին ենք: Բավական չէ վստահել շուկային, պետք է արագ միջոցներ ձեռնարկել և կտրուկ կրճատել հանույթով ստացված վառելիքի կիրառումը՝ խուսափելու կլիմայի վտանգավոր փոփոխություններից: Գլոբալ տաքացման ամենալուրջ հետևանքները՝ երաշտը, ջրհեղեղները, ատիպիկ շոգը, վերաբերում են միլիոնավոր մարդկանց, միլիարդավոր դոլարների վնաս են պատճառելու, եթե իշխանությունները չկարողանան արագորեն արմատական քայլեր անել կլիմայի ոլորտում: Այդ մարտավարության շրջանակներում արմատապես պիտի վերանայվեն և ներդրումները, ամենից շատ աղտոտող հատվածները կանոնակարգվեն: Հիմա հակառակն է կատարվում՝ Influence Map-ի տեսադաշտում հայտնված 5 մեծ ընկերությունները 2019-ին ստացել են 55 միլիաարդ դոլարի շահույթ, որ համարյա ամբողջությամբ կապված է նավթի և գազի հետ: 2019-ին ծրագրվում է ներդնել 115 միլիարդ էնեգետիկ հատվածում, որի ընդամենը 3% են ածխածնի արտանետման նվազեցման նախագծերում ներդրումները: Իրենց առանցքային բիզնեսի հետ իդեալական համապատասխանությամբ լոբբինգը կոնկրետ նպատակներ ունի՝ նավթի ու գազի հանույթը մեծացնել ծովում ու ցամաքում, իմաստազրկել մեթանի արտանետման նորմերի սահմանումը, խուսափել արտանետումների հարկերից ու արգելակել էլեկտրաշարժիչներին անցման խթանման քաղաքականությունը: Ամեն ինչ հաշվի է առնված՝ հիանալի իմանալով, որ այսօր սոցցանցերն ամենուղղակի ճանապարհնեն դեպի հանրություն ու այս կամ այն գաղափարի շուրջ կրիտիկական զանգվածի ստեղծման գործիք, Exxon-ը մեկ ամսում 400 000 դոլար է ծախսել միայն ԱՄՆ-ում՝ վճարելու 360 հրապարակումների համար, որտեղ ընդգծվել են հանածո վառելիքի արտադրության առավելությունները:

 Անդրանիկ Հարությունյան