Շուշիի ազատագրման մարտավարական քարտեզը պահվում է թանգարանում
Շուշիի ազատագրման «Հարսանիք լեռներում» խորագրով պլանի մարտավարական քարտեզը չորս տարի առաջ՝ 2015 թվականին Հայաստանի պաշտպանության նախարարության «Մայր Հայաստան» զինվորական թանգարանում է պահվում:
Այն թանգարանին է հանձնել Շուշիի ազատագրման գործողությունների ղեկավար, գեներալ-մայոր, արցախյան ազատամարտի հերոս Արկադի Տեր-Թադևոսյանը՝ Կոմանդոսը: Ազնագույն ու տաղանդավոր զինվորական Արկադի Տեր-Թադևոսյանն ամեն տարի մայի 9-ին սիրով պատմում է այդ մասին, ապրում, վերապրում ու փոխանցում այն ապրումները, որը տարիներ առաջ ունեցել է ազատամարտին մասնակցող յուրաքանչյուր զինվոր ու սպա:
Շուշիի ազատագրման գործողությունների պլանի վրա, Կոմանդոսն աշխատել է իր հարյուրավոր մարտական ընկերների հետ մասին: Նրա խոսքով`գործողությունների պլանը կմնա պատմության մեջ, քանի որ այն գալիք սերունդների համար ուսուցողական նշանակություն ունի, որտեղ մանրամասն կներկայացված է, «Հարսանիք լեռներում» օպերացիայի ողջ պատմությունը, որը մինչ օրս շատ մասնագետների համար անիրագործելի է համարվում:
Ամեն անգամ վերհիշելով օպերացիան` Արկադի Տեր-Թադևոսյանը պատմում է, որ Շուշիի ազատգրման ժամանակ հայկական կողմը անհրաժեշտ որակի ու քանակի զենք-զինամթերք չուներ, սակայն հետո պարզ դարձավ, որ հայ զինվորի կամքն ավելի ուժեղ է և պատրաստ է աներևակայելի սխրանքներ գործել:
«Ես տղաներին ասել էի, որ դժվար է լինելու, սակայն, բոլորը նպատակադրված էին Շուշիի ազատագրման հարցում: Դիմեցինք ռազմական խորամանկության: Թշնամին կարծեց, թե մենք ազատագրելու ենք Քյոսալարը, քանի որ մի խումբ ուղարկել էինք հենց այդ ուղղությամբ: Նրանք էլ գիտեին, որ մենք այդքան զինամթերք չունենք և դժվար թե հարձակվենք: Սակայն, օպերացիան արագ, ավելի ճիշտ կայծակնային եղավ:
Մեր զորքը պատրաստ էր սխրանքի, մեր հրամանատարները լավ գիտեին թե՛ թշնամու դիրքերը, թե՛ որ կողմից կարող են շրջապատել նրանց: Այդպես էլ հասանք մեր նպատակին ու Շուշին ազատագրվեց»,- պատմում է Կոմանդոսը:
Ռազմական վերլուծաբանները տարիների հեռվից ամեն անգամ անդրադառնալով Շուշիի ազատագրմանը նշում են, որ հենց դրավ էլ միաժամանակ թե՛ ֆիզիկապես ու թե՛ բարոյապես թշնամու փշրվեց ողնաշարը, որը նաև առիթ դարձավ հայկական կանոնավոր բանակի հիմքը դնելու համար:
Արմինե Գրիգորյան
