Նոր զարգացումներ Ազատեկի բազմամետաղ հանքավայրի հնարավոր շահագործման շուրջ. «Փաստ»
«Փաստ» օրաթերթը գրում է
Դեռ ամիսներ առաջ «Փաստը» գրել էր, որ Վայոց ձորի մարզի Վայք քաղաքում «Վայք գոլդ» ՍՊԸ-ի նախաձեռնած հանրային լսումները տեղի բնակիչները տապալել էին։ Ընկերությունը դրանք կազմակերպել էր Ազատեկի ոսկի-բազմամետաղային հանքի բացստորգետնյա շահագործման հայտի հանրային քննարկում անցկացնելու նպատակով։ Բնակիչները հուսով էին, որ այլևս առիթ չի լինի առնչվել այս խնդրին, սակայն այս տարվա հունվարին գրանցվել է մի նոր կազմակերպություն՝ «Վայկ ինվեստ» ընկերությունը, որը ևս ցանկանում է շահագործել Ազատեկի ոսկի-բազմամետաղային հանքը։
Վայքի բնակիչ, «Աշխատանք և հայրենիք» ՀԿ-ի նախագահ, հանրային խորհրդի անդամ Ռուզան Ղազարյանը նշում է, որ ընկերության ստեղծումից արդեն մի շաբաթ հետո նրանք հայտարարել են, որ Զառիթափում հանրային լսումներ են կազմակերպում։
«Գործընթացների այս արագությունը տարբեր կասկածներ է առաջացնում։ Ինչպես ստացվեց, որ հիմա, երբ «Վայք գոլդ» ՍՊԸ-ն նոր է զրկվել լիցենզիայից, դատական հայց է ներկայացրել տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարության դեմ և հնարավոր է, օրինակ՝ վերականգնի իր լիցենզիան, հայտնվում է այս ընկերությունը, և օգտվելով իրավիճակից, ձեռք բերում թույլտվությունները և սկսում հանրային լսումների շարք իրականացնել։
Զառիթափում մասնակիցների մեծամասնությունը դեմ արտահայտվեց հանքի շահագործմանը, հաջորդ փորձն արեցին Վայք համայնքի մեջ մտնող Ազատեկ գյուղական բնակավայրում։ Քննարկման ժամանակ համայնքի ղեկավարի կողմից ուղարկված մեծաքանակ մարդիկ կողմ ստորագրեցին, արդյունքում ունեցանք պատկեր, երբ հանքի շահագործմանը կողմ ստորագրությունները երկուսով ավելի էին։ Բայց դա ընդամենը մեկ քննարկում էր, մինչդեռ օրենսդրությունը պահանջում է, որ լինի չորս քննարկում, որոնցից հետո համայնքը պետք է շրջակա միջավայրի ազդեցության գնահատման (ՇՄԱԳ) փորձաքննության թույլտվություն տա»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասում է Ղազարյանը։
Նա տեղեկացնում է, որ այդ ընթացքում քաղաքացիները ստորագրություններ էին հավաքում հանրագիր կազմելու համար՝ այն պահանջով, որ համայնքում արգելվի մետաղական հանքարդյունաբերությունը, և համայնքի տարածքը հռչակվի էկոտնտեսական տարածք։ «Հունվարի 31-ին այդ հանրագիրը՝ 435 ստորագրությունով, հանձնեցինք համայնքապետարանին։
Մենք նաև խնդրել էինք ներքին քննարկումներ կազմակերպել այս հարցի վերաբերյալ։ Համայնքապետարանը հունվարի 28-ին նշանակել էր ավագանու նիստ, որի մասին մեկ շաբաթ առաջ պատշաճ չէր իրազեկել։ Երկու օր առաջ իրենց կայքում տեղեկատվություն հայտնվեց ավագանու նիստի անցկացման մասին՝ առանց օրակարգը նշելու։ Մեր՝ «Վայքը հանք չի դառնա» նախաձեռնության ներկայացրած հանրագրի պահանջն էր արգելել մետաղական հանքարդյունաբերությունը, իսկ ավագանու օրակարգում ներառված էր Ազատեկի հանքի շահագործման վերաբերյալ հարցը։
Մինչդեռ մենք Ազատեկի անուն չենք տվել։ Քննարկմանը ներկա էին նաև «Վայկ ինվեստի» ներկայացուցիչները։ Նրանք խոսում էին այն մասին, թե որքան օգուտ կտա հանքի շահագործումը, մենք հակադարձում էինք, որ Վայքի սարերում ուրան կա։ Համայնքի ղեկավարը ևս մի քանի հարցեր ուղղեց կազմակերպության ներկայացուցիչներին, որոնց ընդհանուր առմամբ հստակ պատասխաններ չտրվեցին։
Որոշվեց հարցը հետագայում ևս քննարկել, այդ մասին նույն օրվա երեկոյան հաղորդագրություն հայտնվեց համայնքապետարանի կայքում։ Բայց երկուշաբթի օրը համայնքապետարանը խմբագրում է նյութը և գրում է, որ թույլ են տվել հանքի շահագործում (Վայք համայնքի ավագանու՝ փետրվարի 28-ի որոշման մեջ նշված է՝ տալ նախնական համաձայնություն Վայք համայնքի Ազատեկ բազմամետաղ հանքավայրի փակ շահագործման վերաբերյալ՝ ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված ընթացակարգերի համաձայն փաստաթղթեր ձեռք բերելու մասով, հարցին անդրադառնալ լիազոր մարմնի կողմից ՇՄԱԳ փաստաթղթերի առկայության ժամանակ-խմբ.)»,-նշում է մեր զրուցակիցը՝ ընդգծելով, որ ավագանու նիստի օրվա ավարտին իրենք զրուցել են ավագանու անդամների հետ, որոնք տեղեկացրել են՝ այդ հարցը չի քննարկվել և որոշում էլ չի կայացվել։ Սա քննարկման մասնակցող նախաձեռնության անդամների մոտ տարակուսանքների տեղիք է տվել, մասնավորապես, թե ինչպես է համայնքապետարանը ստացել ավագանու անդամների ստորագրությունները։
Ռուզան Ղազարյանը նշում է՝ անտեսվել է բնակիչների հանրագիրը, ինչպես նաև կայացվել է դրանից չբխող որոշում։ Նրա խոսքով, հանրագիրը ստորագրողների թիվը շարունակում է աճել և արդեն անցել է 500-ը։
«Համայնքապետարանը դրսևորեց անհասկանալի շտապողականություն, խմբագրեց սեփական որոշումը քննարկումը հետաձգելու մասին և գրեց, որ որոշումը կայացված է՝ համայնքին կանգնեցնելով փաստի առաջ և մերժելով համայնքի 500 բնակիչների օրինական պահանջը։ Թե՛ մեր, թե՛ փորձագետների կարծիքով սրա հետ կապված օրինականության խնդիրներ կան։
Չնայած նրան, որ լսում ենք, թե կառավարությունը որդեգրել է քաղաքականություն՝ հանքային նոր նախաձեռնությունները կասեցնելու վերաբերյալ, բայց փաստացի լրիվ հակառակն ենք տեսնում»,- հավելում է Վայքի բնակիչը։ Նա նշում է՝ ստացվում է, որ այսօր բնակիչները պայքարում են իրենց ապրելու իրավունքի համար և, ցավոք, այս պայքարում իրենք միայնակ են, չեն տեսնում պետության աջակցությունը։
Հարցի հետ կապված մեկնաբանություն ստանալու համար «Փաստը» դիմեց նաև Վայքի համայնքապետարան։ Մեր հարցադրումներին անդրադարձավ Վայքի համայնքապետարանի աշխատակազմի քարտուղար Գագիկ Մուշկամբարյանը։
««Վայկ ինվեստ» կազմակերպությունը ցանկություն է հայտնել շահագործել Ազատեկի ոսկի-բազմամետաղ հանքավայրը։ Ասեմ՝ ի սկզբանե, համայնքապետարանը համակարծիք է ժողովրդի հետ։
Եթե, որպես համայնքապետարան, համաձայն լինենք հանքավայրի շահագործման հետ, պետք է ասենք, թե ինչի համար ենք համաձայն, եթե դեմ ենք, ուրեմն չգիտենք՝ ինչի համար ենք դեմ։
Այդ կազմակերպությունը մասնակցել է ավագանու նիստին, ավագանին որոշում է կայացրել՝ պարզելու այս ընկերությունը կարո՞ղ է լիցենզիա ստանալ, թե ոչ, նոր դրանից հետո կխոսենք։
Հիմա դնում ենք քվեարկության այն հարցը՝ համաձա՞յն ենք, որ այդ ընկերությունը հանքը շահագործի, թե՞ ոչ։ Չի կարող նման որոշում լինել»,-ասում է Մուշկամբարյանը։
Նա նշում է՝ ավելի պարզ ասած՝ ընկերությանը տրվել է հնարավորություն, որ նա կարողանա թղթաբանությունը կարգավորել։ «Ամեն դեպքում նա իրավաբանական անձ է, չենք կարող նրան մերժել։ Իրավաբանական անձ է, որը դիմում է ներկայացրել։ Բացի դա, նա մեկ անգամ Ազատեկ համայնքում հանրային քննարկում է կազմակերպել, բնակիչները հանրագիր են ներկայացրել, որ իրենք դեմ են հանքի շահագործմանը։
Մենք չենք կարող նաև այդ հարցը չքննարկել ավագանու նիստի ժամանակ՝ 400 ստորագրություն կա։ Անպայման այդ հարցը պետք է ընդգրկվեր ավագանու օրակարգում և քննարկվեր։
Բայց դա որոշում չի, այլ իրավաբանական անձին ընդամենը հնարավորություն է տրվել, որ նա գործողություններ իրականացնի։ Եթե դեմ ենք, պետք է հասկանանք, թե ինչի՞ համար։ Մարդիկ պետք է իրենց դիրքորոշումը ներկայացնեն, կան բնապահպանական հարցեր։ Եթե կողմ ենք, պետք է հասկանանք՝ ինչո՞ւ։ Հանքի շահագործումից մեր համայնքն օգտվելո՞ւ է։
Մենք պետք է այս հարցերի պատասխաններն ունենանք՝ նախքան որոշում կայացնելը։ Որպես համայնքապետարան հակված չենք ո՛չ հանքը բացվելուն, ո՛չ էլ այն չշահագործելուն»,-նշում է մեր զրուցակիցը։
Նա ընդգծում է՝ ՇՄԱԳ-ից հետո իրենք անպայման անդրադառնալու են այս հարցին։ Բացի դա, հավելում է, որ որպես քաղաքացի և այդ համայնքի բնակիչ, ունի իր տեսակետը. եթե հանքի շահագործումը վնաս է, ապա ինքը միանշանակ դեմ է դրա շահագործմանը։ «Ես այս համայնքում եմ ապրում։ Բայց եթե վնաս չէ, կողմ եմ, ինչո՞ւ դեմ լինեմ»,-նշում է Վայքի համայնքապետարանի աշխատակազմի քարտուղարը։
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
