Վալենկաներ. արդյո՞ք դրանք նորից մեծ ժողովրդականություն կվայելեն
Այսօր կոշիկների խանութները առաջարկում են կոշիկների, կրկնակոշիկների, ճշտքավոր կոշիկների և այլ ոտնամանների հսկայական բազմազանություն: Բայց կան հատուկ ձմեռային կոշիկներ, որոնք կրել են նույնիսկ հին ժամանակներում: Դրանք տաք ռուսական կոշիկներն են՝ վալենկաները: Վալենկան թաղիքից տաք ոտնաման է, կաճյակ: Այն պատրաստվում է ոչխարի՝ հատուկ գործընթացով մամլման ենթարկված բրդից: Վալենկաները կրում են ձմռանը, այն ժամանակ, երբ ձյունը սառնաշունչ եղանակի պատճառով չոր է, բացի դա, խոնավ եղանակին այդ կոշիկները կարելի է կրել կրկնակոշիկներով, որոնք պաշտպանում են վալենկաները թրջվելուց: Իհարկե, պարզ է, որ հայաստանյան տաք ձմեռների ժամանակ վալենկաներ կրելն ավելորդ է, բայց այնպես էլ չէ, որ հայերը ծանոթ չեն ոտքերը տաք պահող ռուսական այդ կոշիկներին:
Ընդհանրապես, չնայած համարվում է, որ այդ թաղիքե ոտնամանները բուն ռուսական ծագում ունեն, բայց իրականում դրանք ընդունված են եվրասիական շատ ժողովուրդների համար: Վալենկաների ստեղծման պատմությունը սկսվել է 2,5 հազարամյակ առաջ: Ալթայի լեռներում հայտնաբերված թաղիքե կոշիկները թվագրվում են հենց այդ ժամանակաշրջանին: Վալենկա ստանալու մեթոդը Ռուսաստանի տարածք է մտել Ասիայի երկրներից: Ռուսները տեսել են վալենկաները մոնղոլթաթարների արշավանքների ժամանակ:
Մոնղոլներն ունեցել են վալենկաների նման կոշիկներ, որոնք կոչվել են «պիմա»: Համաձայն վալենկաների առաջացման պատմության, Ռուսաստանում դրանց զանգվածային արտադրությունը սկսվել է միայն 18-րդ դարում:
Դա տեղի է ունեցել Միշկին քաղաքում որտեղ ներկայումս կա վալենկաների թանգարան: ժամանակին վալենկաների ստեղծման գործընթացը այնպես է կատարելագործվել, որ սկսել են ստեղծել ամբողջական, միակտոր վալենկաներ: Այդ ժամանակվանից ի վեր վալենկաները Ռուսաստանում մեծ տարածում են գտել:
Ամբողջ երկրում բացվել են արտադրամասեր, որոնք մասնագիտացած են եղել նման կոշիկների արտադրության մեջ: Իրականում վալենկաների ստեղծման գործընթացը շատ ժամանակատար է: Նախ պետք է բուրդը նախապատրաստել` լվանալ, մաքրել և գզել այնքան, որ դառնա փափուկ: Նախկինում դա արվել է ձեռքով, իսկ ավելի ուշ սկսել են օգտագործել հատուկ սարքավորումներ:
Դրանից հետո բուրդը որոշ ժամանակ տեղադրվում է աղի տաք լուծույթում, ապա կոշիկի կաղապարի վրա, և սկսում են ծեծել մինչև ցանկալի չափին հասցնելը: Վալենկայի առանձնահատկությունը, որը միշտ էլ զարմանք է առաջացնում, այն է, որ այն ընդհանրապես կարեր կամ միացման մասեր չունի, այն միաձույլ է, և միայն ուշ մաշվելու նպատակով երբեմն դրան ռետինե ներբան են սոսնձում: Վալենկաներն իրենց երկար պատմության ընթացքում շատ տարբեր անուններ են ունեցել, օրինակ՝ վալենցիներ, չեսանկներ, կատանկներ:
Նշենք նաև, որ այդ կոշիկները ժամանակին հասանելի են եղել միայն մեծահարուստներին: Վալենկաները համարվել են ձմռան լավագույն նվերներից մեկը: Այդ կոշիկները նույնիսկ հատուկ խնամք են պահանջել, այնպես որ, դրանց միշտ հետևել են, որպեսզի հնարավորինս երկար ծառայեն իրենց տիրոջը և անգամ ժառանգաբար անցնեն սերնդեսերունդ:
Իրականում վալենկաները համարվում են հիգիենիկ կոշիկներ: Բանն այն է, որ ոչխարի բուրդը, որից պատրաստվում է այն, ներծծում և գոլորշիացնում է խոնավությունը, և դա դրականորեն է ազդում ոտքերի, հոդերի և ջլերի ցավերի դեպքում:
Բացի այդ, վալենկաների մեջ ոտքերն ազատ են, կարծես շնչում են և չեն դեֆորմացվում: Ներկայումս այս զարմանահրաշ կոշիկները հյուսիսային ցուրտ կլիմա ունեցող երկրներում նորից ձեռք են բերում ժողովրդականություն: Խանութներում նման կոշիկների բազմազանություն է նկատվում, և յուրաքանչյուր գնորդ կարող է գտնել իր ճաշակի վալենկա: Վալենկաները սկսել են պատրաստել բազմաշերտ, ասեղնագործությամբ, կրունկներով, կարճ, բարձր, մորթուց և նույնիսկ ժանյակապատ: Այսինքն, առկա են նախադրյալներ, որ մարդիկ նորից սկսեն կրել այս հարմարավետ և օգտակար ավանդական կոշիկները:
