Գիտե՞ք, թե ինչպես է ի հայտ եկել փազլի գաղափարը
Ներկայումս երեխաների (ինչու ոչ, նաև մեծահասակների) համար արտադրողներն առաջարկում են սեղանի խաղերի թեմատիկ հսկայական տեսականի՝ սկսած պարզերից մինչև բարդ և ուսուցողական նշանակություն ունեցողները:
Դրանց մեջ ամենասիրվածներից մեկը հավանաբար փազլն է, որը սիրում են ոչ միայն երեխաները, այլ անգամ մեծերը: Ի դեպ, այս օրերին, երբ մադիկ անընդհատ տանն են, փազլը դարձել է «ժամանակ լցնելու» և ձանձրույթը հաղթահարելու անփոխարինելի միջոց:
Փազլը խճանկար խաղ-գլուխկոտրուկ է, որը պահանջում է նկար հավաքել տարբեր ձևերի ու չափերի բեկորներից: Ըստ հոգեբանների, փազլ հավաքելը նպաստում է մարդու երևակայության և տրամաբանական մտածողության զարգացմանը, ընդհանուր ուշադրությանը, ընկալմանը, մասնավորապես` տարբեր իրեր ըստ գույնի, ձևի, չափի տարբերակմանը և այլն, սովորեցնում է ճիշտ ընկալել մասնիկի ու ամբողջության կապը, զարգացնում է փոքր շարժումների հմտությունները:
«Փազլ» բառը առաջացել է անգլերեն «puzzle» բառից և նշանակում է «խնդիր, հանելուկ», այդ իսկ պատճառով անգլիացիները փազլ են անվանում ոչ միայն հավաքովի խճանկարը, այլ նաև այլ գլուխկոտրուկները: Փազլների ստեղծման պատմությունը հին չէ: Առաջին անգամ կտրտված մասերից պատկեր հավաքել մտածել է Ջոն Սպիլսբերին (1739-1769): Նա ապրել է Լոնդոնում և զբաղվել աշխարհագրական քարտեզների ստեղծմամբ: Մի անգամ Սպիլսբերին որոշում է կտրտել աշխարհի քաղաքական քարտեզը ըստ պետությունների սահմանների և դրանք հավաքել փայտե տախտակի վրա:
Նման կերպ Սպիլսբերին փորձել է ստանալ աշխարհագրության ուսուցման համար դիդակտիկ նյութ: Այնուամենայնիվ, պետք է նշել, որ նման տեսակի դիդակտիկ նյութը ներկայումս դժվար կլինի համարել ուսումնական նյութ, քանի որ այն ժամանակ Սպիլսբերիի փազլում բացակայել են Անտարկտիդան, որը հայտնաբերվել է միայն 19-րդ դարում, և այն ժամանակ դեռևս քիչ ուսումնասիրված Ավստրալիան: Այսինքն, վեց մայրցամաքներից բացակայել է երկուսը: Այնուամենայնիվ, Սպիլսբերիի փազլը աստիճանաբար ճանաչում է գտել և օգտագործվել:
Ժամանակի ընթացքում փայտե տախտակը փոխարինվել է ստվարաթղթով, այդպիսով խաղը ստացվել է ավելի քիչ ծախսատար: Ներկայիս տեսքով փազլները հայտնվել են միայն 1909 թվականին, երբ ամերիկյան «Parker Brothers» ընկերությունը սկսել է դրանք արտադրել մասսայական ձևով:
Ժամանակի ընթացքում այդ խաղ-գլուխկոտրուկը գրավել է ամբողջ աշխարհը: Ներկայումս կարելի է գնել տարբեր թեմաներով և բարդության աստիճանով փազլներ, կան անգամ հոլոգրաֆիկ և նույնիսկ 3D փազլներ: Փազլները տարբերվում են տարրերի քանակով ու ամբողջական պատկերի չափով:
Նույն քանակով տարրեր պարունակող փազլների բարդությունը որոշվում է ըստ նկարի, իսկ հիմնական չափանիշը հենց տարրերի քանակն է. որքան այն շատ է, այնքան փազլը մեծ է և բարդ: Փոքր փազլների տարրերի դասական քանակը հասնում է 54-ի:
Փազլի չափերը տատանվում են փոքրից (50 քսմ) մինչև շատ մեծ (մինչև մի քանի քմ): Օրինակ, 500 տարրից կազմված փազլի ստանդարտ չափը 47x33 սմ է:
Այն փազլները, որոնց տարրերի թիվը գերազանցում է 260-ը, ուղղված են ավելի հասուն լսարանին: Համապատասխանաբար, դրանց վրա հնարավոր է պատկերված լինեն բնանկարներ, էրոտիկ կամ ֆանտաստիկ տեսարաններ:
Լինում են նաև գովազդային նկարներով փազլներ: Փազլների ելուստները կարող են տարբեր լինել: Առավել տարածված է ուղղանկյուն ձևը (ելուստներով և փորվածքով), հանդիպում են նաև եռանկյունաձև, կլոր, օվալային և այլ ձևերի տարրեր պարունակող փազլներ:
