«Մեզ մոտ ինտեգրացիան ընդհանրապես բացակայում է»․ «Փաստ»
Վերլուծական
«Փաստ» օրաթերթը գրում է
Երբ պետությունն իրական վտանգի մեջ է հայտնվում, կարծես թե, այդ ժամանակ ավելի ակնառու են դառնում տարբեր ոլորտներում առկա բացերը և տարաբնույթ խնդիրները։ Ակնհայտ է՝ ուժեղ պետության հիմքում պետք է լինի հզոր տնտեսությունը, իսկ դրա նախադրյալներն են կրթությունը և գիտությունը, ոլորտներ, որոնք մեր երկրում, ըստ մասնագետների, մեղմ ասած, ինքնահոսի են թողնված։ Կրթության փորձագետ Ատոմ Մխիթարյանը նշում է՝ ամենակարևոր քայլը, որը պետք է անել օր առաջ, փոխել կրթության ոլորտում որոշում կայացնողներին։ «Պետք է լինեն այնպիսի մարդիկ, որոնք ի զորու են փոփոխություններ մտածել, ներկայացնել հասարակությանը, հետո արդեն այդ բարեփոխումներն իրականացնել։
Այսինքն՝ պետք է փոփոխվի ամբողջ համակարգը՝ սկսած ամենակարևոր պաշտոնյաներից։ Որոշում կայացնողների այդ համակարգն անընդհատ կուսակցականացվել է՝ հանրապետականներ, դաշնակցականներ, իմքայլականներ։ Նոր համակարգում կուսակցական, գաղափարախոսական որևէ ուղղվածության մարդիկ չպետք է լինեն։ Նրանք պետք է լինեն պրոֆեսիոնալներ, որոնք տեղյակ են Հայաստանի կրթական համակարգի փորձին, ուսումնասիրել են արտասահմանյան տարբեր, մասնավորապես մեր նման երկրների փորձը, նրանք ի վիճակի կլինեն կրթական համակարգում բարեփոխումներ անել։ Երկրորդ քայլը պետք է լինի հետևյալը. մեզ մոտ ամեն ինչ արվել է դրվագային և ոչ ամբողջական, և այդ պատճառով մենք, ըստ էության, որևէ էական արդյունք չենք գրանցել կրթական համակարգում։ Եթե հիմա մարդկանց հարցնեք, նրանք կասեն, որ սա խորհրդային համակարգից մնացած կրթությունն է որոշակի փոփոխություններով։
Կրթական համակարգը պետք է ամբողջության մեջ պատկերացնել, փոփոխություններն էլ անել նույն ամբողջության մեջ։ Չի կարելի ինչ-որ բան փոխել հանրակրթության ոլորտում և դրա անդրադարձը չտեսնել բարձրագույն կրթության ոլորտում կամ հակառակը։ Ստացվում է՝ պետք է ամբողջական հայեցակարգային մոտեցում, որը պետք է բաղդատել, և ամբողջը պետք է փոխկապակցված լինի։ Մենք պետք է ունենանք ամբողջական համակարգի տեսլականը, որպեսզի կարողանանք նաև փոփոխություններ անել այդ տեսլականին համապատասխան»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասում է Ատոմ Մխիթարյանը։ Ընդգծում է՝ սա ժամանակատար գործընթաց է, բայց փոփոխություններն անելու համար շատ ժամանակ պետք չէ։ «Կարելի է անգամ կես տարում դա անել։ Միշտ ասում ենք, որ կրթական համակարգում մինչև փոփոխությունները տեղ են հասնում, շատ ժամանակ է անցնում՝ գուցե մի տասը տարի։
Բայց, միևնույն է, փոփոխություններ անելուց չպետք է հապաղենք, դրանք անելու և օրենսդրորեն ամրագրելու համար մեզ կես տարին բավարար է, եթե կարողանում ենք ապահովել իմ նշած երկու կետի իրականացումը։ Դրանից հետո արդեն գալիս է ներդրման գործընթացը, որը ենթադրում է մասնագետների պատրաստում-վերապատրաստում, ծրագրերի փոփոխություններ և այլն։ Այս գործընթացները պետք է կազմակերպել, բայց օրենսդրական հիմքը կազմելու համար շատ ժամանակ պետք չէ, պետք է վճռականություն և խելացի մարդիկ»,-նշում է մեր զրուցակիցը։ Մշտապես խոսվում է այն մասին, որ պետք է ունենանք կրթության ազգային հայեցակարգ, կատարվեն նաև նորարարություններ։ «Պետք չէ վերցնել և ուղղակի ներդնել որևէ երկրի ծրագիրը, բայց մյուս կողմից էլ պետք չէ զրոյից սկսել։ Կա տարբեր երկրների փորձը, որ պետք է ուսումնասիրել, համադրել Հայաստանի իրականության հետ։ Արդյունքում կունենանք մերը, հայկականը, քանի որ ունենք առանձնահատկություններ, որոնցով տարբերվում ենք մյուս երկրներից։
Բայց չուսումնասիրել տարբեր երկրների փորձը, նշանակում է անիմաստ ծախսել շատ ժամանակ և ռեսուրս»,-ասում է փորձագետը։ Հզոր, զարգացած տնտեսության հիմքում պետք է լինի որակյալ կրթությունը, զարգացած գիտությունը, մինչդեռ մեր պարագայում տպավորություն է, թե բոլոր ոլորտները գործում են իրարից անկախ։ «Մեզ մոտ ինտեգրացիան ընդհանրապես բացակայում է, որովհետև կրթության համակարգում պատրաստում ենք մասնագետներ, որոնք անպիտան են գիտության ոլորտում, նրանք հետազոտական որևէ փորձ չունեն և այլն, անպիտան են աշխատաշուկայում կամ տնտեսության մեջ։ Տեսեք՝ ինչ է ստացվում։
Մեզ մոտ մարդը կարող է 12 տարի սովորել հանրակրթությունում, հետո 5-6 տարի բարձրագույն կրթություն ստանալ, հետո գնալ աշխատանքի և աշխատավայրում ամեն ինչ սկսել այբուբենից։ Այսինքն՝ տասնհինգից ավելի տարվա ընթացքում ձեռք բերած գիտելիքները, հմտություններն ու կարողություններն անպիտան են տնտեսության համար։ Նույնը նաև գիտության ոլորտում է։ Չունենք այնպիսի հաջողություններ, որոնցով կարող ենք պարծենալ։ Ունենք խորհրդային շրջանից մնացած դպրոցներ, որոնք շարունակում են իներցիայով գործել։ Կրթության մասին խոսելիս անպայման պետք է հաշվի առնենք երկրի տնտեսությունը և գիտությունը, վերջինս պետք է անմիջական կապ ունենա տնտեսության հետ։
Օր առաջ պետք է կազմակերպվի գիտության և տնտեսության ինտեգրացիան՝ հաշվի առնելով տնտեսության զարգացման հեռանկարները, միջազգային համագործակցության հնարավոր ուղղությունները, գիտության այն ուղղությունները, որոնք պետք է նպաստեն տնտեսության արագ զարգացմանը, ևս պետք է արագ զարգանան։ Իսկ զարգացումը նշանակում է, որ պետությունը պետք է ֆինանսավորի այդ ոլորտները։ Պետությունը պետք է անհրաժեշտ հատկացումներ անի կրթության և գիտության այն ուղղություններին, որոնք վաղը պետք են գալու մեր տնտեսության մեջ»,-ասում է փորձագետը։
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
