Չորս «գանձերից» մեկը՝ թանաքաման․«Փաստ»
Lifestyle
«Փաստ» օրաթերթը գրում է
Մինչև թղթի հայտնվելը մարդիկ գրելու համար օգտագործել են տարբեր նյութեր`պապիրուս, կավ, քար, արմավենու տերևներ, մետաքս, մագաղաթ և այլն: Գրելու համար օգտագործվել են տարբեր պարագաներ՝ փետուրներ, մետաղական գործիքներ, ոսկորներ, փայտե ձողիկներ և այլն: Իսկ ահա որպես ներկ երկար ժամանակ օգտագործվել են բույսերից, միջատներից, կարմիր կավից և, իհարկե, թանաքից ստացված գունավոր լուծույթները: Յուրաքանչյուր նման հին մեթոդ իր դարաշրջանի յուրատեսակ հուշարձան է և ունի կատարելագործման և օգտագործման իր եզակի պատմությունը: Թանաքի ամենահին բաղադրատոմսերը մինչ օրս չեն պահպանվել, բայց հայտնի է, որ եգիպտական դպիրները մագաղաթի վրա տեքստեր գրելու համար օգտագործել են յուղի և մրի խառնուրդ:
Առաջին թանաքի ստեղծմամբ անհրաժեշտություն է առաջացել դրանք պահելու համար ստեղծել հատուկ անոթներ՝ թանաքամաններ: Ամենահին թանաքամանը հնագետների կողմից հայտնաբերվել է հնագույն հռոմեական Հերկուլանիում քաղաքում. այն ծածկված է եղել մոխրի շերտով: Այդ իրը կավե աման է, որի ներքևում մուգ նստվածք է եղել, որը, ինչպես պարզվել է հետազոտությունից հետո, չորացած թանաք է: Հին ժամանակներում թանաքամանները պատրաստվել են մետաղից, եղջյուրից, կաշվից, ինչպես նաև կավից: Թանաքամանը եղել է չինական կալիագրաֆների ավանդական «չորս կաբինետային գանձերից» մեկը: Մյուս երեք «գանձերը» վրձինը, թանաքը և թուղթն են: Ավելի քան 1500 տարի առաջ Գուանգդոն նահանգի Դուանսի քաղաքում գտնվող Դուան գետի քարերից թանաքամաններ են պատրաստել: Նման թանաքամանները այդպես էլ կոչվել են՝ «դուան»:
Ավելի ծանոթ հին ապակյա թանաքամաններն առաջին անգամ արտադրվել են բրիտանացիների կողմից: Դրանք ստեղծել են անգլիացի ապակեգործները 17-րդ դարում: Նրանք կարողացել են ստեղծել նաև, այսպես կոչված, անվտանգ թանաքամաններ: Նման թանաքամանի պարանոցը ունենում է կոնուսաձև հատուկ ձագար, որը թույլ չի տալիս, որ թանաքը թափվի անգամ թանաքամանը շրջելիս: Այդ ժամանակներում առօրյա կյանքում հայտնվել են նաև հատուկ ճանապարհորդական թանաքամաններ, որոնք նեղ պարանոցով փոքրիկ շշեր էին՝ գրպանում պահելու համար: Միջնադարում տարածված են եղել նաև կախովի թանաքամանները: Դրանց վրա եղել է երկու ականջիկ, որոնց ամրացվել է շղթա կամ լար. դրանք հարմար են եղել կրել ուսին գցած: Կախված երկրից և դարաշրջանից՝ թանաքամանները տարբեր չափերի են եղել և տարբեր նյութերից են պատրաստվել՝ ճենապակյա, մետաղյա, քարե կամ պոլիմերային: Հարուստ տների համար արհեստավորները ստեղծել են թանկարժեք մետաղական նմուշներ, որոնք առատորեն զարդարվել են թանկարժեք քարերով, ներկով և էմալով:
Նման թանաքամանները հաճախ որպես նվեր տրվել են պատվավոր անձանց՝ հատկապես պաշտոնյաներին: Ֆաբերժեի և դե Մալիի ստեղծած թանաքամանները ներկայումս համարվում են իսկական արվեստի գործեր և դարձել են արժեքավոր հնաոճ իրեր թանգարանների համար: Թանաքամանը դարեր շարունակ համարվել է գրելու հավաքածուի հիմնական մաս և ծառայել է մարդկանց, մինչև հայտնվել են թանաքով լցված մխոցային ու գնդիկավոր գրիչները:
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
