«Լուծման առաջին բանալին գործող տապալված իշխանությունների ամբողջական հեռացումն է»․ «Փաստ»
Քաղաքական
«Փաստ» օրաթերթը գրում է
Տարածաշրջանում անվտանգային բոլոր բալանսները խախտվել են, չի գործում անվտանգային նախկին համակարգը: Նոր համակարգ էլ, ըստ էության, գոյություն չունի: Այս կարծիքին է քաղաքագետ Սուրեն Սարգսյանը, որի հետ զրույցում անդրադարձել ենք ներկա իրավիճակից բխող վտանգներին, դրանցից հնարավորինս քիչ կորուստներով դուրս գալու հնարավորությանը: «Մենք բախվել ենք մի իրավիճակի, երբ մենք ինքներս չենք կարողանում ապահովել ոչ միայն Արցախի, այլև ՀՀ-ի անվտանգությունը: Եթե առաջ Հայաստանը ոչ միայն իր, այլև Արցախի Հանրապետության անվտանգության երաշխավորն էր, հիմա նույնիսկ ինքն իր անվտանգության երաշխավորը չէ: Ի դեպ, դրա մասին փաստում է վերջին օրերի ադրբեջանական ակտիվությունը՝ ամենատարբեր ուղղություններով»,-«Փաստի» հետ զրույցում շեշտեց քաղաքագետը:
Ըստ նրա, վերոնշյալը մեկ բացատրություն ունի. «Ադրբեջանը, տեսնելով, որ մենք ունակ չենք որևէ բան անելու, սկսել է ակտիվանալ ու պոկել այն, ինչ հնարավոր է: Եվ քանի չկա դիմադրություն, Ադրբեջանը տանելու է առավելագույնը: Խոսում են Սևանի, Երևանի մասին, որոնք բնավ հայտարարություն չեն: Դա, մեծ հաշվով, պլանավորում է: Այսինքն, կոնկրետ գործողություն է պլանավորել՝ տանել այն, ինչ հնարավոր է: Քանի դեռ չունենք աշխատող պետություն, պետական կառավարման համակարգ, ես դժվարանում եմ ասել՝ մենք կկարողանա՞նք որևէ մարտահրավերի դիմակայել, թե ոչ»: Սուրեն Սարգսյանի խոսքով, վտանգները, բնականաբար, այս պարագայում շատ- շատ են:
«Վտանգված է ոչ միայն Արցախի, այլև Հայաստանի Հանրապետության տարածքային ամբողջականությունը: Ադրբեջանն Արցախինը զավթել է և ցանկություն ունի զավթելու նաև ՀՀ-ի հնարավոր հատվածները: Մասնավորապես՝ Սյունիքը՝ ուղիղ կապ ունենալու Նախիջևանի, հետևաբար, նաև Թուրքիայի հետ»,-նշեց մեր զրուցակիցը: Անդրադառնալով կառավարման համակարգին ու այդ համատեքստում խոսելով արտաքին քաղաքականության մասին՝ քաղաքագետը շեշտեց. «Իհարկե, պետական կառավարումը վերաբերում է նաև արտաքին քաղաքական հարցերին: Եթե դու չես կարողանում ճիշտ կառավարել ու օգտագործել այն գործիքները, որոնք դու ունես արտաքին քաղաքականության իմպլեմենտացիայի համար, ապա, բնականաբար, դու տապալում ես նաև արտաքին քաղաքականությունը:
Էֆեկտիվ կառավարում մեր երկրում որևէ ոլորտում գոյություն չունի: Եվ, հետևաբար, էֆեկտիվ չի կարող կառավարվել նաև արտաքին քաղաքականությունը, ինչը հանգեցնում է դիվանագիտական, պառլամենտական բացթողումների: Եվ, ընդհանրապես, նշված խնդիրը բոլոր տեսակի բացթողումների ու տապալումների պատճառ է դառնում: Այնպես որ, եթե մի բան տապալվում է, ապա դոմինոյի էֆեկտով տապալվում են նաև մնացած ոլորտները: Եվ, ըստ էության, մենք հիմա գործ ունենք հենց այդ վիճակի հետ»: Քաղաքագետի դիտարկմամբ, հիմա տեսնում ենք, որ այն, ինչ տեղի է ունեցել Արցախում, իրականում չի ավարտվել. «Դեռևս փոխհրաձգություններ են լինում, բացի այդ, ադրբեջանցիները փորձում են ամրացնել իրենց դիրքերը հենց Հայաստանի Հանրապետության տարածքի շուրջ:
Մենք տեսնում ենք, որ ադրբեջանցիները ցանկություն ունեն առաջ գալ նաև Արցախում: Այնպես որ, այս ամենը նոր է սկսվել, և այս ամենը դեռ չի ավարտվել: Միգուցե ռազմական գործողությունների ակտիվ փուլը վերջացել է, բայց, ըստ էության, կարող ենք ֆիքսել, որ հիմա ռազմական գործողությունների ոչ ակտիվ փուլ է: Եվ կարող ենք պնդել, որ էֆեկտիվ կառավարման ու ընդհանրապես պետական համակարգի աշխատանքի բացակայությունն ամենավատ հետևանքներն է բերելու, որոնք, ի դեպ, այսօր արդեն իսկ առկա են»: Սուրեն Սարգսյանը շեշտեց՝ չգիտենք, թե կապիտուլ յացիոն փաստաթղթից զատ այլ պայմանավորվածություններ կան, թե ոչ. «Բայց, համենայն դեպս, հաշվի առնելով այն գործընթացները, որոնք տեղի են ունենում մեր երկրում, տպավորություն է ստեղծվում, որ կա նաև ոչ գրավոր պայմանավորվածությունների մի աբողջական փաթեթ, որի մասին իշխանությունները հանրությանը չեն տեղեկացնում»:
Քաղաքագետը նշեց՝ կորցրել ենք Արցախը, հնարավոր է՝ կորցնենք նաև ՀՀ-ի մի մասը: «Սա ամբողջությամբ ռեալ սցենար է, որի վրա աշխատում են թե՛ Թուրքիայում, թե՛ Ադրբեջանում: Երկրորդ՝ Հայաստանը կարող է պաշտոնապես դառնալ տապալված պետություն՝«failed state»: Ըստ էության, իրավիճակի լուծման առաջին բանալին գործող տապալված իշխանությունների ամբողջական հեռացումն է պետական կառավարման համակարգից: Շեշտում եմ՝ ամբողջական հեռացումը, որովհետև նրանք ապացուցել են, որ ի վիճակի չեն ո՛չ դիվանագիտական, ո՛չ էլ քաղաքական գիտելիքներով պաշտպանել ՀՀ-ի և Արցախի Հանրապետության շահերը: Այնպես որ, կարծում եմ՝ էֆեկտիվ կառավարման վերականգնումը առաջին քայլը պետք է լինի: Որքան շուտ այդ վերականգնումը լինի, այդքան հնարավորություն կունենանք փրկել այն, ինչ մնացել է: Ամեն օրը մեզ ինչ-որ նոր զարգացում է բերում: Ամեն օրը մեզ բերում է լուրեր, որոնք բացասական են»:
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
