Ինչպես ամբողջ երկիրն է թողնված բախտի քմահաճույքին, այնպես էլ էներգետիկ անվտանգության համակարգում տիրող իրավիճակն է․ «Փաստ»
«Փաստ» օրաթերթը գրում է
regnum.ru-ն «Փաշինյանի հերթական քայլերթը Կրեմլ» վերնագրով հոդվածում գրում է, որ Նիկոլ Փաշինյանն աշխատանքային այցով մեկնել է Մոսկվա, որտեղ ավելի քան երեք ժամ տևած բանակցություններ է վարել Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հետ: Ըստ բոլոր նշանների, այդ այցը բոլորովին սովորական չէր: Ինչպես Պուտինն է ասել հանդիպման փակ հատվածից առաջ, ինքը «ուրախ է, որ Փաշինյանն ընդունել է իր հրավերը, և իրենք հաստատ խոսելու բան ունեն»:
Առաջին հերթին, իհարկե, խոսքը անցյալ տարվա նոյեմբերի 10-ին Ռուսաստանի, Հայաստանի և Ադրբեջանի ղեկավարների կողմից Լեռնային Ղարաբաղի հարցով ստորագրված խաղաղության համաձայնագրի իրականացման մասին է, ինչպես նաև տարածաշրջանում խնդիրների լուծման հետագա քայլերի մասին: Մասնավորապես, ինչպես նշված է Երևանի պաշտոնական հայտարարության մեջ, «եղել են քննարկումներ Հարավային Կովկասում տնտեսական և տրանսպորտային կապերի վերականգնման համատեքստում»: Ստորագրող կողմերն այդ ուղղությամբ միմյանց նկատմամբ հատուկ պահանջներ չունեն, չնայած հաղորդակցության միջանցքների ապաշրջափակման մասին համաձայնագրի գործնական իրականացմանը անցնելու համար անհրաժեշտ են նոր մոտիվացիոն հոգեբանական պայմաններ՝ կապված հակամարտող կողմերի միմյանց նկատմամբ քաղաքական վստահության ստեղծման հետ:
Երկրորդ հարցի մասին դեռ բարձրաձայն չի խոսվում, բայց այն, անշուշտ, քննարկվել է։ Դա Երևանի և Բաքվի միջև խաղաղության մեծ համաձայնագրի ստորագրման հնարավորությունն է, որը չի կարող կատարվել առանց Լեռնային Ղարաբաղի կարգավիճակի մասին կողմերի որոշման կամ վերաբերմունքի ճշգրտման: Մինչ Ադրբեջանը հայտարարում է, որ «իր համար Լեռնային Ղարաբաղի խնդիր այլևս գոյություն չունի», Հայաստանը պնդում է, որ ԵԱՀԿ Մինսկի խումբը պետք է զբաղվի այդ հարցով: Բայց այստեղ կան կարևոր նրբերանգներ: Միայն Ռուսաստանն է, որպես ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահ երկիր, ամենաբարձր մակարդակով երկխոսություն վարում Երևանի ու Բաքվի հետ:
Մինչդեռ համանախագահող մյուս երկրները՝ ԱՄՆ-ը և Ֆրանսիան, հեռավորություն են պահում, չնայած ոչ վաղ անցյալում Երևանը ենթադրում էր Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնի ակտիվ դերակատարությունը, որը փորձում է իրեն ներկայացնել որպես Եվրոմիության հիմնական խաղաղարար, եթե հաշվի առնենք նրա մասնակցությունը Դոնբասի հարցով Մինսկի կարգավորման գործընթացին և սիրիական, լիբիական և լիբանանյան գծերում նրա գործունեության ակտիվությունը: Բացի այդ, Ֆրանսիայում ապրում է մեծ հայկական սփյուռք: Այնուամենայնիվ, ղարաբաղյան ուղղությամբ ոչ մի նման բան չի նկատվում: Ինչ վերաբերում է Միացյալ Նահանգներին, ապա նրանք սկսել են առայժմ ջանքեր գործադրել միայն տեղեկատվական տարածքում, որը ուղղված է Լեռնային Ղարաբաղի շուրջ խաղաղության համաձայնագրի խափանմանը:
Օրինակ՝ ԱՄՆ-ի պետքարտուղարի օգնականի տեղակալ Ջորջ Քենթը Վաշինգտոնում տեղակայված «Թուրքական ժառանգություն» հասարակական կազմակերպության համացանցային սեմինարի ժամանակ անընդհատ մեղադրել է Ռուսաստանին հակամարտությունը երկարաձգելու ցանկության մեջ, որպեսզի «կանխվի Հայաստանի և Ադրբեջանի առաջընթացը»: Ըստ ամերիկացի դիվանագետի, «անվտանգության առումով մնում է հիմնական մարտահրավերը. ինչպե՞ս մոտենալ Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտությանը, որ դա թույլ տա երկու երկրներին վերջնական համաձայնության գալ կարգավիճակի վերաբերյալ»: Եվ հետո. «Ադրբեջանը կարող է ընկալվել որպես պատերազմում հաղթած: Այնուամենայնիվ, դա չի հանգեցնում ճգնաժամի կարգավորմանը, ճիշտ այնպես, ինչպես Հայաստանը կարող էր քառորդ դար առաջ հաղթած ճանաչվել Ղարաբաղյան առաջին պատերազմում: Մեկ այլ բաց հարց է մնում Ռուսաստանի մտադրությունը, որը որոշել է չհամաձայնել հրադադարի պայմաններին ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների մեխանիզմների միջոցով»:
Այդ դեպքում հարց է առաջանում. ի՞նչն է ներկայումս խանգարում Վաշինգտոնին և Փարիզին մտնել խաղի մեջ և հակամարտող կողմերին առաջարկել խաղաղության այնպիսի համաձայնագիր, որը նրանց հարմար կկազմվի ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների լիազորությունների սահմաններում: Վերջապես, Փաշինյանի՝ Մոսկվա կատարած ուղևորությունն ունի առանձնահատկություններ՝ կապված Հայաստանում նախատեսվող առաջիկա արտահերթ խորհրդարանական ընտրությունների հետ: Այդ առումով, որոշ հայկական լրատվամիջոցներ պնդում են, թե «պատահական չէ, որ Փաշինյանը սկսել է իր նախընտրական արշավը Մոսկվա կատարած այցով»։ Նա, ստեղծելով նման իրավիճակ, ուրվագծել է իր նոր քաղաքականությունը ՀԱՊԿ դաշնակցի և Եվրասիական տնտեսական միության անդամի նկատմամբ, որպեսզի ոչ ոք Հայաստանում չասի, որ Կրեմլը չեզոք է մնում:
Փաշինյանին նման քայլերի դրդում է, իհարկե, Հայաստանի ներքաղաքական կյանքի սրված իրավիճակը, որը զուգորդված է Ղարաբաղյան պատերազմում կրած պարտությամբ: Բայց որքանո՞վ է լուրջ Երևանի այս մարտավարությունը: Դա ոչ ոք չգիտի: Նշենք, որ նախընտրական քարոզարշավի ընթացքում Փաշինյանի հիմնական հակառակորդ կարող է դառնալ Հայաստանի երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանը, որի հետ, ի դեպ, Պուտինը ավելի վաղ հեռախոսով խոսել է Մոսկվայում: Քոչարյանին աջակցում է նաև Ռուսաստանում գործող հայկական սփյուռքի ազդեցիկ մասը, չնայած Կրեմլում շեշտում են, որ առաջիկա ընտրությունները «Հայաստանի ներքին գործն են»:
Այդ է պատճառը, որ Փաշինյանի ներկայիս քայլերթը Ռուսաստանի մայրաքաղաք, իմիջիայլոց, ունի նաև ցուցադրական բնույթ, իսկ այցի հիմնական մասը մնացել է կուլիսների հետևում: Փաշինյանը Պուտինի հետ բանակցությունները որակել է «շատ արդյունավետ», չնայած հանդիպման արդյունքում փաստաթղթեր չեն ստորագրվել: Իսկ ինչ-որ մեկը սպասո՞ւմ էր այլ զարգացման:
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
