«Աղբի վերամշակման գործարանների բացում, աղբի տեսակավորման գործընթաց. հակառակ դեպքում ամեն ինչ կմնա հայտարարությունների մակարդակում». «Փաստ»
«Փաստ» օրաթերթը գրում է
Հունվարի 1-ից խանութներն այլևս չեն առաջարկի պոլիէթիլենային տոպրակներ. խոսքը 50 միկրոն հաստություն ունեցողների մասին է։ Դրանց վաճառքը կարգելվի օրենքով։ Տոպրակների և բնության «անհամատեղելիության» մասին միշտ է խոսվել:
Բնապահպան Սիլվա Ադամյանը նշում է՝ դեռևս մեկ տարի առաջ այս հարցին առնչվող քննարկումներին մասնակցել է: «Երբ ՇՄ նախարարն Էրիկ Գրիգորյանն էր, ՀԿ-ները ստանում էին քննարկումների վերաբերյալ ծանուցումներ, հիմա, ավաղ, ոչ: Ամբողջ պրոցեսն ավելի փակ է արվում: Հասարակական խորհրդում ընդգրկված են շատ քիչ թվով անձինք և, ավաղ, քիչ են նեղ մասնագետները: Դեռ այն ժամանակ քննարկումների ընթացքում ասվում էր, որ պետք է կասեցնել տոպրակների արտադրությունը, և մեր արտադրողները պետք է սկսեն հրաժարվել դրանցից: Այդ ժամանակ բիզնես-սեկտորի ներկայացուցիչներն ահազանգեցին, որ իրենց արտադրությունը վերապրոֆիլավորելու հարցում դժվարություններ են ունենալու, այդ թվում՝ ֆինանսական:
Որպես բնապահպան՝ կողմ եմ տոպրակներից հրաժարվելուն, բայց հասկանում եմ նաև բիզնեսի ներկայացուցիչներին: Ինչևէ: Քննարկումներից մեկ տարի անց այս խնդիրը կրկին բարձրացվեց: Հիմա հարցը հետևյալն է՝ որքանո՞վ է սա իրատեսական: Իրատեսական է, բայց խնդիրը ոչ թե հարցն արագ լուծելն է, այլ ճիշտ ճանապարհով գնալը: Օրինակ՝ սուպերմարկետներում տասը-տասնհինգ դրամով վաճառում են տոպրակները: Ինքս ունեմ ոչ ցելոֆանե տոպրակ, որը մշտապես պայուսակիս մեջ է: Առևտուր անելիս ինձ, օրինակ՝ «Երևան սիթիում» հարցնում են՝ տոպրակ տալի՞ս ենք, թե դուք ունեք: Ասում եմ՝ ունեմ, արձագանքում են՝ այդ դեպքում պետք է ձեր գնած ապրանքը ինքներդ տեղավորեք ձեր տոպրակի մեջ, իսկ եթե մեր տոպրակը վերցնեիք, մեր աշխատողը դա կաներ: Այսինքն՝ բիզնեսը, գոնե այս օրինակով, տրամադրված չէ ցելոֆաններից հրաժարվելու ծրագիրը կյանքի կոչելուն: Այս հարցերը գերատեսչությունը հաշվի առե՞լ է, թե՞ ոչ»,«Փաստի» հետ զրույցում ասում է Ադամյանը:
Ընդգծում է՝ ցանկացած ոլորտում կայացնել որոշում և դա անմիջապես կյանքի կոչել մեր երկրում չի ստացվում: «Ես հարցի լուծումն այլ կերպ եմ պատկերացնում: Թող արտադրեն տոպրակը, բայց այնպիսի գնով վաճառեն, որ մարդն ուղղակի չգնի այն: Տոպրակներից հրաժարվելու գործընթացը պետք է աստիճանաբար կյանքի կոչել: Բացի դա, եթե բոլոր տեսակի տոպրակները մի օր հանում ենք կիրառությունից, այլընտրանք առաջարկո՞ւմ ենք: Օդում կախված հարցերն իրականում շատ են»,-նշում է մեր զրուցակիցը:
Բնապահպանը հավելում է՝ ի վերջո, կարելի է կիրառելի դարձնել նույն խորհրդային տարիների փորձը: «Բոլորն ունեին կտորից տոպրակներ, կիրառության մեջ էին թղթե տոպրակները: Դրանք լայն կիրառություն ունեին: Այն ժամանակ ցելոֆանի մասին խոսք լինել չէր կարող: «Ցեխավիկներն» էին արտասահմանից բերում, արտադրում, անգամ հետապնդվում, մենք էլ դեռ մտածում էինք, թե ինչու: Խորհրդային Միությունում մակուլատուրա հանձնելու մշակույթ կար, կային հստակ տեղեր, հավաքում և տանումհանձնում էինք թուղթը: Հիմա էլ պետք է գնալ այդ ճանապարհով: Օրինակ՝ թուղթ հանձնելը մշակույթ դարձնել, և այն մասշտաբային բնույթ կրի մեր երկրում»,-ասում է բնապահպանը: Այսօր շատ խանութներում կոնֆետները, մրգերը փաթեթավորում են պլաստիկե տուփերի մեջ: Ստացվում է, որ մի կողմից՝ պայքարում ենք պոլիէթիլենից հրաժարվելու համար, մյուս կողմից՝ պլաստիկը կիրառության մեջ քչացնելու ուղղությամբ քայլեր չենք անում:
«Այո: Օրինակ՝ ինքս պլաստիկե տարայով կաթ եմ գնում: Մեր նախընտրած ընկերությունը կաթնամթերքը վաճառում է պլաստիկե ամաններով, որպեսզի ավելի մատչելի գին կարողանա սահմանել: Սուպերմարկետներից մեկը պլաստիկե փոքր տուփերի մեջ լցնում է կոնֆետները և վաճառում: Շատ ընկերություններ կիսաֆաբրիկատները ևս վաճառում են պլաստիկե տուփերով: Հիմա հարց՝ ի՞նչ է լինելու այս տուփերի հարցը, որտեղ են դրանք հայտնվելու: Շամպույնի, հիգիենիկ պարագաների շշերն ի՞նչ ենք անելու: Այս ողջ գործընթացը պետք է պլանավորում ունենա, թե ինչից սկսենք և ինչով վերջացնենք, բացի դա, մինչև մեզ մոտ աղբի վերամշակման գործարաններ չլինեն, աղբի լիարժեք տեսակավորում չիրականացնենք, մեր նպատակին հասնել չենք կարող: Օրինակ՝ սուպերմարկետներում, երբ երշիկը կամ այլ մսամթերք կտրատում են, այժմ տեղավորում են պենոպլաստե տարաների մեջ, սա հրաշալի փոփոխություն է, այսինքն՝ մեզ համար ցանկալի նպատակին հասնելու համար պետք է հստակ քայլերով առաջ շարժվենք: Ամպագոռգոռ հայտարարությունները մեր իրականության հետ որևէ առնչություն չունեն: Հայտնի խոսք կա՝ ձուկը գլխից է հոտած: Հիմա իրենք փոխանակ գլխից սկսեն, պոչից են սկսել: Տեսեք, թե աղբավայրերում ի՞նչ է կատարվում:
Տարբեր կազմակերպությունների՝ աղբավայրերին վերաբերող ֆինանսական ռազմավարությունների քննարկմանն եմ մասնակցել, 300-400 էջանոց փաստաթղթեր են կազմել, դրսի ու տեղացի փորձագետների են հրավիրել, գումար է, որ տվել են, բայց ի՞նչ է փոխվել աղբավայրերում: Պատճառը զրո ցանկությունն է: Եթե այդ գումարը, ռուսերենով ասեմ, «по назначению» օգտագործվի, պատկերն էլ այլ կլինի, բայց իրենց դա ձեռք է տալիս, դրա համար դոփում ենք նույն տեղում: Իսկ իրականում խնդիրն ունի շղթայական լուծում՝ աղբի վերամշակման գործարանների բացում, աղբի տեսակավորման գործընթաց, որի ընթացքում պետք է համագործակցեն մարզպետարանները, համայնքապետարանները և մյուս կառույցները, որպեսզի աղբը՝ լինի պլաստիկ, թե թուղթ, չգնա աղբավայր: Միայն այս դեպքում հնարավոր կլինի ասել, որ խնդրին համակարգային լուծում է տրվում: Հակառակ դեպքում ամեն ինչ մնալու է միայն ռազմավարությունների և բարձրագոչ հայտարարությունների մակարդակում»,-եզրափակում է բնապահպան Սիլվա Ադամյանը:
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
