ԱԳՆ-ի զրոյական պահվածքը
Վերջին երեք տարիների ընթացքում, ինչպես մյուս բոլոր գերատեսչություններում, այնպես էլ ԱԳՆ-ում «բարդակը» գնալով խորանում է։ Փաստացի, արտգործնախարարությունը վերածվել է այլևս ծայրաստիճան անհաջող, ուշացած հայտարարություններ տարածող գերատեսչության, կամ, որ ավելի ճիշտ կլինի բնորոշել այս դեպքում՝ Նիկոլ Փաշինյանի «արտաքին քաղաքական մամուլի ծառայության»:
Ակնհայտ է, որ պետության հիմնասյուն հանդիսացող կառույցներից մեկը երկրի համար ամենաճակատագրական փուլում իր դիվանագիտական ողջ ներուժով հանդերձ մի կողմ է դրվել, «փակվել է» Արարատ Միրզոյանի թեթև ձեռքով, չի մասնակցում որևէ կադրային որոշման կամ արտաքին քաղաքական կարևոր գործընթացի․ ասվածի վառ օրինակ կարող է հանդիսանալ Մոսկվայում մեկնարկելիք հայ-թուրքական գործընթացը, որտեղ ԱԳՆ-ն ունի զրո մասնակցություն: Ավելին՝ այդ գործընթացում, ինչպես հայտնի է, հայկական կողմի բանագնացը Ռուբեն Ռուբինյանն է, ով ոչ միայն դիվանագիտական աշխատանքի փորձ չունի, այլև չի տիրապետում դիվանագիտական աշխատանքի նրբություններին նման բարդ բանակցային գործընթացի համար, որպեսզի կարողանա հավասարը հավասարին երկխոսել ծանրքաշային թուրք դիվանագետ Սերդար Քըլըչի հետ:
Ասվածին հավելենք, որ Քըլըչը մոսկովյան հանդիպմանը շատ լավ է նախապատրաստվում և մինչ Մոսկվա մեկնելը բազմակողմ հանդիպումներ է անցկացնում թուրք բարձրաստիճան պաշտոնյաների հետ, որի մասին Թուրքիայի կառավարությունը պաշտոնապես է հաղորդում: Մեր ԱԳՆ-ն որևէ մասնակցություն չունի դելիմիտացիայի և դեմարկացիայի, ինչպես նաև տարածաշրջանում բոլոր կապուղիների ապաշրջափակման գործընթացներին: Այսինքն՝ ՀՀ ԱԳՆ-ն որևէ կարևոր արտաքին քաղաքական գործընթացի չի մասնակցում, ինչը նոնսենս է և խոսում է կառույցի ամլության մասին։
Մի առանձին լիրիկական պատմություն է դեսպանների նշանակման գործընթացը, որտեղ, նույնպես, ԱԳՆ-ն լուսանցք է մղված: Այս հարցում Նիկոլ Փաշինյանը որոշումները կայացնում է ընդհանուր առմամբ միայնակ և, չնայած իր նախկին խոստումներին, թե պետք է վերանայվի դիվանագիտական կոչում չունեցողներին դեսպան նշանակելու պրակտիկան, շարունակում է առանցքային երկրներում դեսպաններ նշանակել կադրային դիվանագետ չհանդիսացող անձանց (Լիլիթ Մակունցը՝ ԱՄՆ-ում, Վաղարշակ Հարությունյանը՝ ՌԴ-ում, Սոս Ավետիսյանը՝ Իսպանիայում, Վիկտոր Ենգիբարյանը՝ Գերմանիայում և այսպես խայտառակությունների շքերթն առաջիկայում շարունակվելու է):
Տեղի ունեցածն, ամենայն հավանականությամբ, ունի հետևյալ բացատրությունը. Նիկոլ Փաշինյանն, ըստ էության, չի վստահում, «չի ներում» այս կառույցին և դիվանագետներին 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ի խայտառակ փաստաթղթի ստորագրմանը և հետպատերազմյան հետագա պայմանավորվածություններին չաջակցելու, իր հետ չհամաձայնեցված ձևակերպումների ու հայտարարությունների, ինչպես նաև մայիսի վերջին փոխարտգործնախարարների միասնական հրաժարականի համար, որից հետո մի պատկառելի ժամանակահատված ԱԳՆ-ն պարզապես չուներ ղեկավար կազմ և անգործության էր մատնված մի շրջանում, երբ ադրբեջանական ուժերը ներթափանցել էին ՀՀ ինքնիշխան տարածք:
Ըստ էության, պատերազմից հետո ԱԳՆ-ում ստեղծված քաոսային իրավիճակը շարունակվում է մեկ տարբերությամբ, որ ԱԳՆ ղեկավարը Նիկոլ Փաշինյանի թիմի անդամ է, և այդպիսով՝ ստացվում է, որ ԱԳՆ-ն կատարում է Նիկոլ Փաշինյանի ցանկությունները՝ որպես կառույց աշխատելու և դիվանագիտական աշխատանք կատարելու, որոշումների կայացմանը մասնակցելու փոխարեն:
Արմեն Հովասափյան
