Իշխանության ստոր «մուխլյոժը»
Վերջին օրերին քաղաքական դիսկուրսի առանցքային թեման կապված է ԱԺ-ում քննիչ հանձնաժողովի ձևավորման հետ․ ինչպես հայտնի է իշխանությունը ստեղծել է 44-օրյա պատերազմի հանգամանքներն ուսումնասիրող հանձնաժողով՝ դրա գործունեության ժամկետը սահմանելով 6 ամիս։ Իհարկե, ժամկետները կարող են երկարաձգվել, սակայն տվյալ դեպքում սահմանված 6 ամիսն ունի խորքային պատճառ. իշխանությունը ցանկանում է օր առաջ ավարտել այդ հանձնաժողովի աշխատանքները, նշանակել պարտության մեղավորներին և անցնել առաջ։
Ակնհայտ է, որ պարտությունը, ինչպես նաև հազարավոր զոհերի արյունը խարան է, որից ցանկանում է մաքրվել անգամ բարոյականության հետ լրջագույն կոնֆլիկտներ ունեցող Նիկոլ Փաշինյանը։ Իսկ գլխավորը, որ անհրաժեշտ է դրա համար, մոռացումն է։ Նրան պետք է, որ հասարակությունը մոռանա վերջին պատերազմում կրած պարտությունը, ու եթե պետք է՝ անգամ զոհերին։
Միանշանակ է, որ զոհերի հիշատակը Փաշինյանին խանգարում է «խաղաղության դարաշրջան» բացել զոհերին սպանողների հետ։ Բայց քանի դեռ հասարակությունը հիշում է, նրանց ընտանիքները սգում են, դա որոշակի դժավարությունների է հանդիպում գոնե հանրային արձագանքների առումով։ Հետևաբար՝ Նիկոլն ուզում է բոլոր հնարավոր միջոցներով փակել պատերազմում պարտության թեման, որը, երևի նրա հաշվարկներով, կնպաստի համընդհանուր մոռացումին։
Համաձայնեք՝ այս իշխանության հիմքում ընկած է հիշողության դեմ պայքարը, հիշողության բռնաբարումը։ Եթե ներքին հակառակորդների դեմ պայքարի համար անհրաժեշտ է թարմացնել ոչ վաղ անցյալի հիշողությունը՝ «թալանի», «կոռուպցիայի» մասին պատմությունները թեժացնելու նպատակով, Փաշինյանը դա անում է բոլոր հնարավոր միջոցներով։ Բայց հանրային հիշողության բոլոր հատվածները չէ, որ ծառայում են նրան։ Թուրքիայի հետ հարաբերություններ հաստատելու համար խանգարում է Հայոց ցեղասպանության մասին հիշողությունը, որի դեմ թաքնված պայքար նա ծավալում է արդեն մի քանի տարի։ Ադրբեջանցիների հետ մտերմության խոչընդոտը 44-օրյա պատերազմն ու հազարավոր զոհերն են. հիմա Փաշինյանը զբաղված է պատերազմի էջը փակելով։
Գուցե որոշակի պեսիմիստական, ավելի ճիշտ հակամարդկային հնչի, բայց հավանական է, որ հաջորդիվ նա զբաղվելու է զոհերի հիշողության դեմ պայքարով՝ հայասպանների հետ հարաբերությունների իդիլիան ամբողջական դարձնելու համար։ Նիկոլ Փաշինյանի համար պատերազմից հետո կյանքը շարունակվում է՝ բառի ինչպես փոխաբերական, այնպես էլ՝ ուղիղ իմաստներով։ Նրանք կա՛մ չեն ցանկանում, կա՛մ ունակ չեն հասկանալու, որ մի քանի հազար մարդու համար կյանքը դադարել է ուղղակիորեն, իսկ նրանց հարազատներն անգամ անուղղակիորեն չեն կարողանում ապրել «կյանքը շարունակվում է» ռեժիմով։ Դա նրանց թույլ չի տալիս հիշողությունը, որի դեմ առայժմ՝ լատենտ, բայց անողոք պայքարում է Նիկոլ Փաշինյանը։
Եթե հարցը փորձենք ներկայացնել մաթևոսյանական փիլիսոփայությամբ, ապա Նիկոլ Փաշինյանն անում է ամեն ինչ մարդու ու անասունի արանքում ընկած հիշողությունը վերացնելու համար, որպեսզի մարդիկ հաշիվներ չպահանջեն սեփական երեխաների սպանության համար։
Տիգրան Մկրտչյան
