Դեգրադացված ու արժեզրկված հասարակության դառը պտուղները

Ընդհանրապես քաղաքագիտության մեջ կա մի աքսեոմատիկ ճշմարտություն, որի հետ հաճախ ենք առերեսվում տարբեր քաղաքական իրավիճակներում, խոսքն այն մասին է, որ յուրաքանչյուր իշխանության աշխատունակության և ընդհանուր գործունեության որակն ու տեսակարար կշիռը, բացի ուղղակի չափանիշներից, կարևոր է, թե ինչ մեսիջ է տալիս հասարակությանը։ Կարևոր է նաև այն, որ դրանք հասարակության համար կարող են վարքագծային կողմնորոշիչներ և արժեքային նորմեր դառնալ։ Եթե ավելի պարզ, ապա իշխանությունն ուղղակի և անուղղակի տարբեր գործողությունների, հայտարարությունների, ակնարկների միջոցով հանրությանը, նաև արտաքին աշխարհին ցույց է տալիս, թե որոնք են իր առաջնահերթությունները։ Ըստ էության, լավ կառավարել նշանակում է՝ նաև հնարավորինս ճշգրտորեն ընտրել պետության ու հասարակության հիմնական առաջնահերթություններն ու գերակայությունները և առաջնորդվել դրանց համապատասխան ռազմավարությամբ ու ծրագրերով։

Անվիճելի է նաև այն պարզ իրողությունը, որ ցանկացած իշխանության դեմքը բացահայտվում է հենց նրա ընտրած առաջնահերթություններով։ Հենց այդ առաջնահերթությունների գնահատումը թույլ է տալիս նաև հասկանալ, թե ի՞նչն է ավելի կարևոր տվյալ իշխանության համար, օրինակ՝ պետությո՞ւնը, թե՞ իշխանությունն ինքնին, երկրի անվտանգությո՞ւնը, թե՞ իշխող խմբակի պաշտոնների թիվը։ Եթե դիտարկենք այս տրամաբանությամբ, ապա Նիկոլ Փաշինյանն առանց ավելորդ ձևականությունների ցույց է տալիս, որ իրականում թքած ունի ՀՀ-ի ու Արցախի անվտանգության վրա։ Իր քառամյա կառավարման ընթացքում նա քանիցս ապացուցել է, որ իր համար կարևորն ու առաջնայինն իր վարչախմբի պաշտոնների քանակն է ու աշխատած գումարը, մնացածը ժամանակն ամեն ինչ իր տեղը կդնի։

Ասվածի հետ կապված ներկայացնենք երկու բավական թարմ օրինակ, որոնք կփաստեն, որ Նիկոլի համար առաջին հերթին սեփական գահն է կարևոր ու պետական ռեսուրսի մսխումը սեփական քմահաճույքի համար, քան ասենք երկրի անվտանգությունն ու մարդկանց ապահով կյանքը։ Մոտ 10 օր առաջ, երբ Ադրբեջանի զինուժն առանց կրակոցի ներխուժեց Փառուխ ու հաստատվեց Քարագլխում, տրամաբանությունը հուշում էր, որ երկրի ղեկավարությունը և ոլորտի պատասխանատուները պետք է շատ արագ փորձեին ստեղծված իրավիճակի հետ կապված գործընթացներ իրականացնել, սակայն, ինչպես նախորդ տարի մայիսին, երբ ադրբեջանցիները ՀՀ տարածք մտան և 41 հեկտար գրավեցին, այս անգամ ևս ՀՀ իշխանությունները դրսևորեցին հերթական անմեղսունակությունը։ Նիկոլ Փաշինյանը հրահանգեց Պապիկյան Սուրենին շտապ գնալ ոչ թե Արցախ, այլ Վեդի՝ մասնակցելու հերթական քարոզարշավին։ Բայց քանի որ Նիկոլ Փաշինյանի իշխանական ախորժակն անսահման է, նա միայն Վեդիով չի սահմանափակվում։ Իսկ երեկ արդեն ԱԺ արտահերթով քննարկեցին և շնչակտուր ընդունեցին Վանաձորում սեփական իշխանությունը հաստատելու հերթական հակասահմանադրական նախագիծը։

Պետք է արձանագրենք, որ տեղի ունեցածը շատ սարսափելի և իր մեջ խորքային վտանգներ պարունակող տենդենցներ ունեցող քայլեր են։ Ըստ էության, սա ուղերձ է ոչ միայն հասարակության համար, այլ նաև արտաքին աշխարհին։ Իշխանության անտարբեր ու թքած ունենալու կրավորական կեցվածքն ուղղակի սիգնալ է նաև հասարակությանը, ով տեսնում և հասկանում է, որ իշխանության համար առաջնահերթությունը ոչ թե երկրի անվտանգությունն է, այլ ճղճիմ պաշտոնները, ինչը հիմք է տալիս թաղվելու սեփական կենցաղային խնդիրների մեջ՝ անտարբերություն ցուցաբերելով Արցախի ու Հայաստանի հետ կատարվողի նկատմամբ։ Միջազգային հանրությունն իր հերթին տեսնում է, որ այս երկրի իշխանության համար կարևորը ոչ թե անվտանգային, ռազմավարական, այլ մունիցիպալ բարձունքներն են։

Ցավով պետք է փաստենք, որ Հայաստանն ու Արցախն այսօր ապրում են աբսուրդում, որի ամեն օրվա ընթացքում Փաշինյանն ամրացնում է սեփական իշխանությունը՝ երկրի անվտանգության թուլացմանը հակադարձ համեմատական կարգով։ Ազգային ողբերգություն է նաև այն, որ հասարակության շատ քիչ մասին է մտահոգում պետության առաջ ծառացած անվտանգային հիմնահարցերը, մնացած մասը՝ ականջալուր լինելով ապիկար իշխանության որդեգրած քաղաքականությանը՝ պետությունն ու պետական արժեքները մղում են հետին պլան։

Արմեն Անանյան