ԵԱՀԿ Մինսկի խումբը վերածվում է «Բերմուդյան եռանկյունու». հորիզոնում միջնորդական ջանքերի դեգրադացիայի վտանգն է. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

regnum.ru-ն գրում է, որ երբ ֆրանսիացի դիվանագետ Բրիս Ռոքֆեյլը այցելել էր Երևան և բանակցություններ վարել, հայկական լրատվամիջոցները նրան ներկայացրել են որպես ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահ Ֆրանսիայից։ Արտաքնապես դա թվում էր Մոսկվային ուղղված քաղաքական մարտահրավեր, քանի որ ավելի շուտ ՌԴ ԱԳ նախարար Սերգեյ Լավրովը մեղադրել էր Վաշինգտոնին և Փարիզին «ռուսաֆոբական կատաղության» մեջ և ասել, որ Մոսկվան «այդ ձևաչափով չի շփվի նրանց հետ»։

Ստացվում է այնպես, որ Ռուսաստանը ԵԱՀԿ Մինսկի խումբը չի համարում աշխատանքային խումբ, մինչդեռ Ֆրանսիան այլ կարծիքի է։ Եվ միայն որոշ ժամանակ անց Ֆրանսիայի ԱԳՆ-ն որոշեց պարզաբանել, որ Ռոքֆեյլը Հայաստան էր այցելել ոչ թե որպես ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահ, այլ որպես Ֆրանսիայի Արևել յան գործընկերության գծով նախարարության հատուկ ներկայացուցիչ։ Այնուհետև ՌԴ ԱԳՆ պաշտոնական ներկայացուցիչ Մարիա Զախարովան մանրամասներ է ներկայացրել իրավիճակի մասին, որը ստեղծվել է այն բանից հետո, երբ «ԱՄՆ-ը և Ֆրանսիան դադարեցրել են համագործակցությունը ԵԱՀԿ Մինսկի խմբում»։ Ռուս դիվանագետ Իգոր Խովաևը, որը փոխարինել է Իգոր Պոպովին համանախագահի պաշտոնում, ստացել է Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև հարաբերությունների կարգավորման հարցերով հատուկ ներկայացուցչի կարգավիճակ։ Հայաստանում ՌԴ դեսպան Սերգեյ Կոպիրկինի հայտարարությունը այդ առումով ինտրիգային է եղել:

Խոսելով ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի ձևաչափի մասին՝ նա հայտարարել է հետևյալը. «Մենք միշտ աջակցել ենք այդ ձևաչափին և երբեք չենք ասել, որ հրաժարվում ենք դրանից։ Խնդիրը կապված է համանախագահության ձևաչափում մեր ֆրանսիացի և ամերիկացի գործընկերների դիրքորոշման հետ, որոնք այժմ հրաժարվում են աշխատել Ռուսաստանի հետ»։ Այստեղ ինտրիգն այն է, որ Մոսկվան քաղաքական իմաստով չի մերժում ԵԱՀԿ Մինսկի խումբը։ Ինչ վերաբերում է Վաշինգտոնին, ապա ԱՄՆ-ի Պետդեպարտամենտը խոսել է անորոշ. «Աջակցում ենք խաղաղության համաձայնագրի ստորագրման և Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության հետ կապված հարցերը լուծելու նախաձեռնություններում, այդ թվում՝ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբում մեր հնարավորությունների շրջանակներում»: Միաժամանակ, չի կարելի բացառել, որ ամերիկացիներն այդ ոլորտում ինչ-որ նոր կադրային որոշումներ են նախապատրաստում։ Իսկ Ալիևը ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի մանդատը փաստացի անվավեր է համարում։ Նրա խոսքով, «Ղարաբաղում ռազմական գործողությունների ավարտից հետո մեկ տարուց ավելի ԵԱՀԿ Մինսկի խմբից ոչ մի առաջարկ չի ստացվել, և ներկա պայմաններում խմբի համանախագահների ձևաչափը փաստացի գտնվում է ոչ ֆունկցիոնալ վիճակում»:

Փաշինյանն էլ է գնացել սրացման: Ելույթ ունենալով Ազգային ժողովում՝ նա ներկայացրել է իր վարկածը իրադարձությունների զարգացման մասին, որոնք հանգեցրել են Ղարաբաղյան երկրորդ պատերազմին, և պարտության պատասխանատվությունը գցել է արտաքին ուժերի վրա, որոնց անունը չի նշել, բայց ավելի շատ մատնացույց է արվել Ռուսաստանը։ «Ես մեղավոր եմ, որ 2018 և 2019 թվականներին ժողովրդին չեմ ասել, որ մեր բոլոր ընկերները, հեռու թե մոտիկ, մեզնից ակնկալում են այս կամ այն ձևով Ադրբեջանին հանձնել տխրահռչակ յոթ շրջանները և իջեցնել Ղարաբաղի կարգավիճակի մեր դրած նշաձողը,- ասել է նա,- միջազգային հանրությունը ճանաչում է Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականությունը և ակնկալում է Ղարաբաղը լքած ադրբեջանական բնակչության լիակատար ներգրավվածությունը նրա հետագա ճակատագրի որոշման գործընթացում»։ Բայց Փաշինյանը չի մատնանշել այն պատճառները, թե ինչո՞ւ Երևանն ինքը հրաժարվեց ճանաչել Լեռնային Ղարաբաղի անկախությունը, ինչի մասին, ի դեպ, ժամանակին խոսել է ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինը։ Հայաստանի կառավարության ղեկավարի այս ելույթը վրդովեցրել է անհաշտ ընդդիմությանը՝ ի դեմս «Հայաստան» և «Պատիվ ունեմ» դաշինքների, որոնք ևս մեկ անգամ մեղադրել են Փաշինյանին կապիտուլ յացիայի և «հայ ժողովրդի շահերը զիջելու» մեջ։

Հիմա Հայաստանն ու Ադրբեջանը երկկողմ հիմունքներով հայտարարում են, որ իբր պատրաստ են մասնակցել Ռուսաստանի կողմից մշակված կարգավորման գործընթացին և խաղաղության պայմանագրի բանակցություններին։ Դրա համար Բաքուն առաջարկել է իր հինգ սկզբունքները (նախապայմաններ), իսկ Հայաստանը՝ երեք սկզբունքներ (նախապայմաններ)։ Բայց Հայաստանն անտեսում է այն փաստը, որ այդ սկզբունքները քննարկվել են մեկ այլ հարթակում ևս՝ Բրյուսելում։ Այսպիսով, նման կերպ անսովոր իրավիճակ է ձևավորվել Ղարաբաղյան ուղղությամբ: Մոսկվան և Բաքուն տարբեր պատճառներով կարծում են, որ ԵԱՀԿ Մինսկի խումբը դադարել է գործել, իսկ Վաշինգտոնը, Փարիզը և Երևանը կարծում են, որ այդ ձևաչափը կենսունակ է։ Սա՝ առաջին հերթին։ Երկրորդ հերթին վերջերս ԵՄ միջնորդությամբ Բրյուսելում կայացած Ալիև-Փաշինյան հանդիպմանը որոշում է կայացվել ստեղծել Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև սահմանների սահմանազատման և սահմանագծման համատեղ հանձնաժողով, բայց առանց Ռուսաստանի մասնակցության։

Սա՝ այն դեպքում, երբ անցյալ տարեվերջին Սոչիում Ալիևի, Փաշինյանի և Պուտինի միջև արդեն իսկ նման եռակողմ հանձնաժողովի ստեղծման պայմանավորվածություն էր ձեռք բերվել։ Երրորդ հերթին՝ Փարիզն ու Վաշինգտոնը, խոսելով ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի ձևաչափի պահպանման անհրաժեշտության մասին, չեն հիշատակում երրորդ համանախագահին՝ Ռուսաստանին, ինչպես նաև Մոսկվան ընդհանրապես չի հիշատակվել բրյուսել յան բանակցությունների վերջնական հայտարարության մեջ։ Բացի այդ, ԵԱՀԿ-ն ողջունել է այդ հանդիպումն ու դրա արդյունքները՝ կարծես չնկատելով, որ ԵՄ-ն սկսել է այդ հարցում «վերմակը» իր վրա քաշելու գործընթաց։ Եզրակացությունն այն է, որ եթե նման միտումները շարունակվեն, ապա հորիզոնում կհայտնվի Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև ռուսական միջնորդական ջանքերի դեգրադացիայի վտանգը։ Ինչպես ասում են՝ տեղ ենք հասնում։

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում