Մեխակ. ի՞նչ օգտակար հատկություններ ունի այս համեմունքը, և ինչո՞ւ այն չեն օգտագործում դրա հայրենիքում. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Բու ր ա վետ մե խ ա կ ը ( S y z y g i u m aromaticum) 10-12 մ բարձրությամբ մշտադալար արևադարձային ծառ է մրտենի ընտանիքից: Նրա հայրենիքը Մոլուկկյան կղզիներն են: Ժամանակակից աշխարհում այս համեմունքի հիմնական արտադրողներն են Հնդկաստանը, Շրի Լանկան, Մոլուկկան, ինչպես նաև Կարիբյան և Պեմբա կղզիները, Զանզիբարը և Մադագասկարը: Համեմունքի ինչպես ռուսական, այնպես էլ հայկական անվանումները գալիս են լատինական «clavus» անունից, որը տրվել է այդ ծառի բողբոջ ձևի պատճառով, որը մեխ է հիշեցնում: Վեց տարեկան ծառերից համեմունք ստանալու համար պոկում են չհասած բողբոջները, մի քանի րոպե ընկղմում եռացող ջրի մեջ, ապա չորացնում արևի տակ:

Արդյունքում նրանք ձեռք են բերում կարմրավուն երանգով մուգ շագանակի գույն՝ ուժեղ յուրահատուկ բույրով և դառը այրող համով: Համեմունքի որակը կարելի է ստուգել շատ պարզ եղանակով. պարզապես բողբոջը պետք է գցել ջրի մեջ: «Որակյալ» համեմունքային բողբոջը խորտակվում է կամ գլուխը ուղղահայաց վեր բարձրանում: Մեխակի հիմնական արժեքը բարդ կազմ ունեցող եթերայուղն է, որի պարունակությունը կարող է հասնել 15 % -ի: Բացի եթերայուղից, բողբոջները պարունակում են սպիտակուցներ, ճարպեր, ածխաջրեր, ամինաթթուներ, ալկալոիդներ, B1, B2 վիտամիններ, ֆլավոնոիդներ, անտոցիաններ, սալիցիլաթթուներ, ստերոլներ, տանիններ, խեժ և լորձային նյութեր: Համեմունքների մեջ մեխակն իր անուշաբուրության շնորհիվ առանձնահատուկ տեղ է զբաղեցնում, բայց հետաքրքիր է, որ մոլուկկաների և ինդոնեզացիների խոհանոցում այն գործնականում չի օգտագործվում:

Տեղի բնակիչները, որոնք այդ համեմունքի հիմնական սպառողներն են, նախընտրում են այն ավելացնել ծխախոտին: Մեխակի համով ծխախոտը անչափ տարածված է, և այդ քաղցր բույրը տարածվում է Ինդոնեզիայի տներում, ռեստորաններում, խանութներում ու գրասենյակներում: Փոխարենը որպես համեմունք մեխակը շատ տարածված է Չինաստանում, Շրի Լանկայում, Հնդկաստանում, Մերձավոր Արևելքում և Հյուսիսային Աֆրիկայի արաբական երկրներում, որտեղ դրանով համեմում են մսով և բանջարեղենով ուտեստները, բրինձը, քաղցրավենիքը և խմիչքները: Մինչ վերջերս էլ մեխակի բողբոջներից պատրաստված վզնոցները համարվել են արդյունավետ միջոց ժանտախտի վարակից պաշտպանվելու համար, բացի դա, բողբոջների խառնուրդը ծառայել է որպես հուսալի դեղամիջոց խոլերայի դեմ:

Հնդկական ավանդական բժշկության մեջ մեխակը օգտագործում են որպես ցավազրկող, և կա կարծիք, որ սննդի մեջ մեխակի կանոնավոր օգտագործումը բարելավում է տրամադրությունը և բարձրացնում սեռական ակտիվությունը: Եվրոպայում վաղ միջնադարում մեխակը ավելի շատ օգտագործել են խնկի փոխարեն, ավելի քիչ՝ որպես դեղամիջոց, և դրանից էլ ավելի քիչ՝ որպես համեմունք: Եվրոպական գրականության մեջ մեխակի առաջին նկարագրությունը տվել է հռոմեացի հեղինակ Պլինիոսը իր հայտնի «Բնական պատմություն» աշխատության մեջ, որը գրվել է մեր թվարկության 1-ին դարում: Այնտեղ գված է, որ բժշկության մեջ մեխակը միջոց է, որը ուժեղացնում է ստամոքսը և լ յարդը, նպաստավոր է շնչառական տրակտի տարբեր հիվանդությունների դեպքում, ազատում է ատամի ցավից, բարելավում է հիշողությունը և անգամ բորբոքում է սերը:

Միջնադարյան եվրոպական բժշկության մեջ մեխակը համարվել է արդյունավետ միջոց ժանտախտի և համաճարակային այլ հիվանդությունների դեպքում: Որպես համեմունք՝ մեխակն սկսել են օգտագործել միայն Վերածննդի դարաշրջանի և Մեծ աշխարհագրական հայտնագործությունների ժամանակներից: Ժամանակակից տեսանկյունից, մեխակի բողբոջները պարունակում են կենսաբանորեն ակտիվ նյութեր, որոնք ունեն մանրէասպան, ֆունգիցիդային, միջատասպան, հակաբորբոքային, ցավազրկող, սպազմոդիկ և հակաքորային ազդեցություն: Աշխարհի գրեթե բոլոր երկրներում մեխակն օգտագործվում է խոզի, գառան և որսի մսերից պատրաստված ուտեստներում: Այն օգտագործվում է ծովատառեխ ապխտելիս և ձուկ եփելիս, բանջարեղենային և մրգային պահածոներում, հյութերում և կոմպոտներում, հրուշակեղենային արտադրանքում և տաք ըմպելիքներում, մեխակ ավելացնում են գինու, թեյի և սուրճի մեջ:

Մեխակը որպես համեմունք օգտագործելիս մեծապես բարելավվում է մարսողությունը, նվազում է աղիներում գազերի առաջացումը և աղեստամոքսային վարակիչ հիվանդությունների առաջացման վտանգը: Գիտականորեն ապացուցված է, որ մեխակով համեմված սնունդը խթանում է սեռական ցանկությունը: Մեխակը, անկասկած, պետք է համարել օգտակար հատկություններով համեմունք, բայց դրա չափից ավելի օգտագործումը կարող է հարբեցողության երևույթներ առաջացնել, որն ուղեկցվում է կենտրոնական նյարդային համակարգի գործառույթների աննշան խանգարումներով:

ԿԱՄՈ ԽԱՉԻԿՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում