«Կուլտուրական» Նիկոլը նույն ստախոս Նիկոլն է. Աշոտյան

Նիկոլ Փաշինյանի ստերի որակը գնալով ընկնում է, և նրա երեկվա ասուլիսը դրա ապացույցն էր:

Նկատեցիք, որ նա այսօր ջղաձիգ չէր, էմոցիոնալ չէր, մաքսիմալ զուսպ էր. «կուլտուրական» Նիկոլը սակայն պակաս վտանգավոր չէր:

Նոյեմբերի 9-ի եռակողմ հայտարարության 6-րդ կետը, որով կարգավորվում է Լաչինի միջանցքի աշխատանքը, օդից ընկած կետ չէ. այն քննարկվել է և Նիկոլ Փաշինյանի կողմից ստորագրվել Հայաստանի Հանրապետության անունից, և անկախ նրանից՝ ինչ է այնտեղ գրված, դրա մոնիտորինգը, պատասխանատվությունը դրված է ՀՀ-ի վրա: Արցախի Հանրապետությունն այդ եռակողմ հայտարարությունը չի ստորագրել, բայց Լաչինի միջանցքի փակման հետևանքով տուժում է Արցախի Հանրապետությունը: Հայաստանը կրում է պատասխանատվություն Նոյեմբերի 9-ի փաստաթղթի լիարժեք իրականացման համար:

Արցախի ժողովուրդը չի ստորագրել մի փաստաթուղթ, որով, Նիկոլ, ինքը զրկվել է Վարդենիս-Քարվաճառ ճանապարհից. Դա դու ես ստորագրել:

Երբ Նիկոլն ասում է՝ ես ի՞նչ գործ ունեմ, ռուսներն ու ադրբեջանցիներն են պատասխանատու Լաչինի միջանցքի փակման համար, նա ստում է, նա անբարոյական քայլ է անում:

Նիկոլը հպարտանում է նրանով, որ քիչ է, նա բերել է պատերազմ, այդ պատերազմը տանուլ է տվել, դրա արդյունքում ստորագրել է ռուսական խաղաղապահ ուժերի տեղակայման համար, ու մի հատ էլ դա մեզ վրա վաճառում է որպես գերագույն շնորհ և լավություն: Ինքը մոռանում է մի բան, որ ՌԴ-ն մինչև 2020թ. նոյեմբերի 9-ը Արցախում չի եղել, որովհետև Արցախում բացառապես Արցախի, Հայաստանի հայերը կարողանում էին իրենց անվտանգությունն ապահովել: Նիկոլ Փաշինյան, դու ես հասցրել նրան, որ Արցախի ժողովուրդը մնացել է ռուս խաղաղապահ կոնտինգենտի հույսին:

Նիկոլը մոռանում է մի բան, որ Արցախին հատկացվող գումարների աճը 2020թ. նոյեմբերի 9-ից հետո հետևանք է նրա, որ Արցախը հայտնվել է մի իրավիճակում, երբ կորցրել է իր տարածքների առնվազն ¾-ը, տնտեսական ենթակառուցվածքների հսկայական պոտենցիալը, մասնավորապես, էներգաարտադրության, հանքարդյունաբերության ու գյուղատնտեսության ոլորտներում: Եվ քո պատճառով է, որ առաջացել են տասնյակ-հազարավոր փախստականներ Շուշիից, Հադրութից, այլ տեղերից, որոնք զրկված են իրենց բնակարաններից ու ապրուստի միջոցներից, և դու ես ծնել այս արհավիրքը: Հետևաբար՝ ՀՀ բոլոր քաղաքացիների միջոցներից գոյացող ՀՀ պետական բյուջեից քո մեղքերի վճարումը մի փորձիր որպես հերթական լավություն վաճառել:

Նոյեմբերի 9-ի փաստաթուղթը ստորագրելուց հետո Նիկոլ Փաշինյանն ակտիվ շփումների մեջ է մտել Ադրբեջանի ղեկավարության հետ: Առնվազն 8 հանդիպում է եղել ՌԴ-ի ու Բրյուսելի միջնորդությամբ, որոնց Նիկոլը կարող էր չգնալ առնվազն մինչև Ադրբեջանը չստորագրեր խաղաղապահների մանդատը: Ես վստահ եմ՝ Նիկոլ Փաշինյանը դիտավորյալ երկու տարի չի բարձրաձայնել խաղաղապահների մանդատի՝ Ադրբեջանի կողմից վավերացնելու խնդիրը: Նրա աշխարհաքաղաքական տերերի համար կարևոր էր դա չվավերացնելը, որ ՌԴ-ն դուրս մղվի տարածաշրջանից:

ՀԱՊԿ-ից դժգոհություններ մշտապես եղել են, բայց մենք մշտապես կարողացել ենք այդ կառույցն աշխատեցնել հօգուտ Հայաստանի և Արցախի շահերի. Ապացույց՝ 2016թ. ՀԱՊԿ-ի երևանյան գագաթնաժողովի հայտարարությունը:

Պայթեցվեց նաև Միութենական պետության սուտը. Ակնհայտ էր, չէ՞, որ ԱԽՔ-ը ստում է:

Նիկոլ, իսկ դու պատկերացնո՞ւմ ես, որ քո վարած քաղաքականության մասին Ռուսաստանի իշխանությունները գաղափար կազմեին Հանրային հեռուստաընկերության եթերում հրավիրվող փորձագետների արտաքինից և խոսույթից:

Դու բանակը քանդեցիր հանրության աչքերում, վարկաբեկեցիր հերոսներին, նշանակումները բանակում կատարեցիր միայն քեզ լոյալության սկզբունքով, դու իրական սպառազինության փոխարեն՝ խաղալիք ինքնաթիռներ ձեռք բերեցիր, քո ձևակերպմամբ՝ ներկած ականներ ձեռք բերեցիր:

Հիշեցնեմ՝ 2015թ. Հայաստանն ուներ սեփական «Իսկանդեր» լոկալ կոնֆլիկտի համար: Ուրիշ բան է, թե դու, Նիկոլ, ոնց օգտագործեցիր այդ զենքը, ուղեղիդ քանի տոկոսի հնարավորություններով:

Բա որ բանակն էդքան վատն էր, բա ինչե՞ր էիր խոսում Սարդարապատում հուլիսյան մարտերից հետո, թե մեր բանակն ամենաուժեղն ու մարտունակն է:

Նույն ասուլիսի ժամանակ Նիկոլը նախ ՌԴ-ի կողմ մի հատ մեծ օբսիդիան է շպրտում՝ ասելով՝ մենք գիտեինք՝ դաշնակից ունենք, հետո հասկանալով՝ ինչ է արել, գնում, էդ օբսիդիանը վերցնում, լպստում, պլպլացնում, բերում, դնում է իր կողքը, թե բա՝ հայ-ռուսական հարաբերությունները երբեք այսքան փայլուն չեն եղել:

Բա եթե 6-րդ կետով մենակ Ռուսաստանն ու Ադրբեջանն են պատասխանատու, բա քո արտգործնախարարը ինչի՞ չգնաց եռակողմ հանդիպմանը, ինչի՞ չգնացիք դեմները դա ասեիք:

Եթե էդքան բարձր մակարդակի փոխվստահություն կա ձեր մեջ, ոնց որ դու ես ասում, բա ինչի՞ է ռուսական կողմն ասում, որ մամուլից է իմացել՝ Արարատ Միրզոյանը չի գնալու Մոսկվա:

Նախկին պաշտպանության նախարարներ եք նստացրել, աչքիս լույսը չեն. Մեկին հասնում է հաստատ: Անարդար ես դատում, բայց ճակատագրով հասնում է իրեն: Անարդար է, թող խոսի, ոչ թե հաթաթա տա, որ՝ կխոսեմ: Խնդալու է, որ մի տարի է՝ ասում է՝ կխոսեմ, ազատիր, ինքը չի ազատում, դու էլ չես խոսում: Ուրիշ երկրում լինեինք, պոպկորնով կնստեինք… Զավեշտ է, բայց այդ զավեշտի գինը մենք ենք վճարել ու վճարում:

Պետականության ու ինքնիշխանության՝ բարձրագույն արժեք լինելու մասին խոսում է մի մարդ, ում օրոք մեր ինքնիշխանությունը պատմական մինիմումի վրա է, իսկ պետականություն մենք փաստացի չունենք:

Եթե պետությունները Արցախը ճանաչեին Ադրբեջանից դուրս, Արցախի խնդիրը կհամարեին լուծված: Եթե միջազգային հանրությունը Արցախը ճանաչեր Ադրբեջանի մաս, ապա 30 տարի կարգավորման սկզբունքների մեջ ԱՄՆ-ի, Ֆրանսիայի ու ՌԴ ղեկավարների շուրթերով չէին ասի, չէին ամրագրի, որ Արցախի ժողովրդի ինքնորոշման իրավունքը կարգավորման անքակտելի իրավունքն է: Իսկ Արցախի ժողովրդի ինքնորոշման իրավունքն ամրագրված էր ԱՄՆ-ի, Ֆրանսիայի և ՌԴ-ի ղեկավարների 5 համատեղ հայտարարություններով, երաշխավորված էր ԵԱՀԿ արտգործնախարարական գագաթնաժողովի շրջանակներում ընդունված 9 հայտարարություններով, Հայաստան-Եվրամիություն ընդլայնված համապարփակ համագործակցության ծրագրով ու բազմաթիվ այլ փաստաթղթերով:

Քանի մենք եղել ենք իշխանության, Արցախի հարցը մշտապես տարանջատվել է մնացած հետխորհրդային կոնֆլիկտներից, որովհետև ոչ մի ուրիշ կոնֆլիկտում ինքնորոշման իրավունքը դրված չի եղել որպես կարգավորման սկզբունք:

1993թ. ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի 3 բանաձևերի վրա երբեք ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահները հղում չեն կատարել: Դրան հղում են կատարել միայն Ալիև հայրը, տղեն, տղու ընկեր Նիկոլը: Չի՞ հասկանում Նիկոլն այս տարբերությունները, վստահ եմ՝ հասկանում է:

2018թ. Նիկոլ, որ դուրս եկար քայլելու, ու ԱԽՔ-ի ժողովուրդը՝ սորոսականները միացան քեզ, չզարմացա՞ր: Իսկ չզարմացա՞ր, որ մյուս գեոպոլիտիկ կենտրոնները սկսեցին քեզ հետ կապ հաստատել: Իսկ չզարմացա՞ր, թե ոնց սկսեցիր սահուն կերպով միտինգներին Մարիա Զախարովա ցիտել, էն նույն Մարիա Զախարովային, ով էսօր ամեն պատեհ առիթով քեզ «չախում է»: Բա չե՞ս զարմացել՝ 2018թ. Սերժ Սարգսյանին մերժելու այդ գեոպոլիտիկ կոնսենսուսը ո՞նց կայացվեց, ու ո՞նց բոլորով ցանկացան քեզ հետ աշխատել…

2018թ. իշխանազավթումն էր Հայաստանի առաջին սև ագռավը էս գալիք աշխարհակարգի փոփոխությունների մեջ:

Նիկոլը դարձավ իմ ու ձեր պատիժը, մեր ժողովրդի պատիժը, իսկ թե որ մեղքերի համար, եկեք՝ մտածենք՝ իշխանավորների մեծամտությա՞ն, նրանց մի մասի որկրամոլությա՞ն, փառասիրությա՞ն, Աստծուց հեռանալո՞ւ, եղածը չգնահատելո՞ւ, իրար չհանդուրժելո՞ւ համար… Չգիտեմ…