Բարբեքյու. ինչո՞վ է այն տարբերվում սովորական խորովածից. «Փաստ»
«Փաստ» օրաթերթը գրում է
Բարբեքյու պատրաստելու սարքը բաղկացած է մետաղական ցանցից, որի օգնությամբ բաց կրակի վրա ուտեստներ են պատրաստում։ Ամենից հաճախ նման մեթոդ օգտագործվում է միս խորովելու համար: Նշենք, որ բարբեքյուն վերջնական իմաստով, ըստ էության, մեր սովորական խորովածն է, սակայն հիմա կխոսենք միս խորովելու ամերիկյան համարվող մեթոդի՝ հենց բարբեքյուի մասին։ Չնայած այն հանգամանքին, որ շատերը Ամերիկան են համարում բարբեքյուի ծննդավայրը, բայց դա միանգամայն սխալ է: Ավելի քան երեք հազար տարի մարդկությունը օգտագործում է տարբեր սարքեր կրակի վրա միս խորովելու համար: Բարբեքյուի գյուտի մասին կան մի քանի տեսություններ:
Հաիթի կղզու աֆրիկյան բնակչությունն է ժամանակին օգտագործել միս խորովելու նմա ն ա տիպ մե թոդ, այն կոչ վ ե լ է «Barbacoas» և առաջին անգամ հիշատակվել է 1553 թվականին իսպանացի պատմաբան Սիեզա դե Լեոնի «Պերուի տարեգրություն» գրքում: Դա կատարվել է հետևյալ կերպ. արևադարձային ծառերի ճյուղեր են հավաքել, այրել են դրանք, ապա դանդաղ մխացող ածուխների վրա միս խորովել: Դա կատարելու համար տեղի բնակիչները ածուխների վրա ոչ չոր ճյուղերից հյուսված ցանցերի վրա խորովելու սնունդն են դրել: Արդյունքում խորոված ուտեստը ունեցել է ծխի բույր: Հաիթցիները եղել են այն կարծիքին, որ ծխի հոտը քշում է չար ոգիներին: Բացի դա, ենթադրվել է, որ խորոված մսի հոտն էլ վանել է վայրի կենդանիներին:
Գոյություն ունեն նաև ենթադրություններ, որ բարբեքյու տերմինը գալիս է ֆրանսիական «barbe a gueue» անվանումից, ինչը թարգմանվում է որպես «մորուքից մինչև պոչ»: Այդ զվարճալի արտահայտությունը կարելի է բացատրել այն փաստով, որ այն ժամանակ ֆրանսիացիները որսի կամ ընտանի կենդանիներին խորովել են ամբողջական, առանց կտրատելու: Խորովելու նման մեթոդը լայն տարածում է ունեցել: Ընդ որում, այն ժամանակ խոզի կողերը՝ չալաղաջները, համարվել են խորովածի ամենաէժան ու ամենացածրորակ միսը: Բայց հետո ԱՄՆ-ում ստրկատիրության ծաղկման ժամանակ աֆրոամերիկացիների մոտ տարածում է գտել խոզի կողերից բարբեքյուն, և աֆրոամերիկացիների կողմից պատրաստման այդ եղանակը հնարավորություն է տվել ստանալ հիանալի ուտեստներ: 19-րդ դարի կեսերին բարբեքյուի մեթոդը սկսել է լայն ժողովրդականություն վայելել Ամերիկայում:
Նորաձև է դարձել հանգստյան օրերին գյուղ գնալը կամ տան բակում կրակի վրա միս խորովելը: Բարբեքյուն այնքան տարածված է դարձել, որ սկսել են բացվել բարբեքյուի գրիլ-բարեր, տարածում են ստացել բարբեքյուի համար նախատեսված հատուկ քարե վառարանները: 1897 թվականին Հենրի Ֆորդը արտոնագրել է հատուկ փայտածուխ՝ նախատեսված բարբեքյուի համար: Արդյունքում պատրաստման գործընթացը դարձել է ավելի հեշտ և արագ: 1950-ականներին Չիկագո քաղաքի բնակիչ, եռակցող Ջորջ Սթիվենը փոփոխել է բարբեքյուի՝ գոյություն ունեցող գրիլ սարքը և հորինել գրիլով հնոցը: Սկզբի համար նա տանիք է ստեղծել բարբեքյուի սարքի համար, որն ուտեստը պաշտպանել է անձրևից և փոշուց: Իրականում նա ընդամենը մետաղյա ծովային բոյլերը կտրելով երկու մասի է բաժանել և ներքևում մի քանի անցք բացել՝ օդի շրջանառությունը բարելավելու համար:
Որոշ ժամանակ անց այդ ամենը դրվել է եռոտանու վրա: Գյուտն անմիջապես հայտնի է դարձել նրա ծանոթների շրջանում և շուտով գրավել է ամբողջ Ամերիկան և ապա տարածվել այլ երկրներում: Հետագայում բարբեքյուի սարքն ավելի ու ավելի է կատարելագործվել: Սարքի նորարարություններից բացի փոփոխվել և նորարարեցվել է նաև բարբեքյուի բաղադրատոմսը: Սկսել են օգտագործել մարինադների և սոուսների նոր տեսակներ: Բարբեքյուի սարքի վրա սկսել են խորովել ոչ միայն միս, այլ նաև թռչնամիս, ձուկ, նրբերշիկներ, ծովամթերք: Սովորական է դարձել նաև նման եղանակով բանջարեղեն և միրգ խորովելը:
Հետագայում՝ 1980-ականներին, հորինվել են գազի և էլեկտրաէներգիայի հիման վրա աշխատող բարբեքյու սարքեր, իսկ Բիլլ Բեստը անգամ այդ նպատակի համար ստեղծել է ինֆրակարմիր այրիչով բարբեքյու սարք: Ներկայում վաճառքում կան ինչպես անհատական օգտագործման, այնպես էլ հատուկ սրճարանային կամ ռեստորանային բարբեքյու սարքեր:
ԿԱՄՈ ԽԱՉԻԿՅԱՆ
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
