Հայաստանի ապագան կախված է Արցախի ապագայից․ «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Մինչ Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարում է, թե հայկական կողմը ստացել է Բաքվի առաջարկները, և այդպիսով թևակոխում ենք «խաղաղության պայմանագրի» նախագծի քննարկման 4-րդ շրջափուլ, Ադրբեջանից հնչում են հերթական հոխորտանքները։ Ի մասնավորի, Ալիևը հայտարարում է, թե Հայաստանը պետք է ճանաչի Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականությունը, և այդպիսով 29 հազար քառակուսի կմ տարածքի շրջանակներում հայերը կկարողանան հանգիստ ապրել։ Ու դա, ըստ էության, ներկայացվում է որպես ադրբեջանական պահանջ կամ նախապայման խաղաղության պայմանագրի կնքման համար։

Մյուս կողմից էլ՝ Ալիևը խոսում է, այսպես կոչված, «Զանգեզուրի միջանցքի» մասին, նշում, թե դրա կյանքի կոչումը Հայաստանի պարտավորությունն է, խոսում է նաև, այսպես կոչված, «Արևմտյան Ադրբեջանի» մասին և այլն։ Այս ամենը նշանակում է, որ Ադրբեջանին նախ պետք է միջազգային հանրության առաջ վերջնականապես լեգիտիմացնել արցախահայության նկատմամբ իր կողմից կատարվող գործողությունները, ապա անցնել հաջորդ քայլերին։ Հետաքրքրական է, որ Փաշինյանն էլ իր ելույթներում անընդհատ նշում է, որ ինքը պատրաստ է կնքել հաշտության պայմանագիր, որտեղ նշված կլինի 29,8 հազար քառակուսի կմ Հայաստանի սուվերեն տարածքի մասին, ինչը հայկական կողմի համար կարմիր գիծ է։ Բայց Արցախը հանձնելուց հետո Ադրբեջանն անմիջապես կլուծի Ղարաբաղի հայաթափման հարցը, իսկ հետո կանցնի Հայաստանի նկատմամբ իր պահանջների լեգիտիմացման գործողություններին, նոր տարածքային պահանջներ կներկայացվեն արդեն «արևմտյան ադրբեջանցիների վերադարձի», նրանց իրավունքների ու այլ պայմանների շուրջ։

Այդ համատեքստում բացառված չէ նաև նոր ռազմական էսկալացիան, որի արդյունքում Ադրբեջանը կփորձի նոր տարածքներ օկուպացնել։ Սրա մասին, ի դեպ, իր վերջին ասուլիսում խոսում էր նաև Փաշինյանը: Փաստացի Հայաստանի ապագան կախված է նաև Արցախի ապագայից։ Եթե Արցախի մասին հատուկ կետ չլինի պայմանագրում ու Արցախի կարգավիճակն ապագային չթողնվի միջազգային երաշխիքներով հանդերձ, ապա կարելի է փաստել, որ գնում ենք նոր կապիտուլ յացիայի, այն էլ՝ ավելի ծանր պայմաններով։ ՀՀ ԱԳՆ-ն փորձել էր պատասխանել Ալիևի հոխորտանքներին, բայց այդ հայտարարության մեջ Արցախի կարգավիճակի մասին ոչ մի խոսք չկար, ավելին՝ նշվում էր, թե Հայաստանն ու Ադրբեջանը ճանաչում են միմյանց տարածքային ամբողջականությունը։ Միևնույն ժամանակ, ահազանգ հնչեցնելով արցախահայության դեմ նախապատրաստվող նոր ագրեսիայի ու ցեղասպանության վտանգի մասին, Հայաստանի իշխանությունները ամեն կերպ խուսափում են խոսել Արցախի ինքնորոշման իրավունքից։ Իսկ սա նշանակում է, որ կատարում են Ալիևի առաջնահերթ պայմանը։

Որոշ ժամանակ անց էլ, երբ Ադրբեջանն արդեն կմարսի Արցախը, ՀՀ իշխանությունները կարող են հայտարարել, որ ընդունում են Հայաստանի տարածքում ժամանակին բնակված ադրբեջանցիների «իրավունքները», և դա կհիմնավորեն ադրբեջանական նոր ագրեսիան կամ Հայաստանի տարածքների բռնազավթումը կանխելու պատճառաբանությամբ։

Այնինչ, պետք է բոլոր հնարավոր միջոցները գործի դնել Արցախի իրավունքները մինչև վերջ պաշտպանելու համար։ Ու այս հարցում անհրաժեշտ է սերտորեն աշխատել առաջին հերթին ռուսական կողմի հետ, քանի որ եթե պայմանագրով Արցախի կարգավիճակի հարցը չի մատնանշվում, ապա ռուս խաղաղապահները ամենաուշը երկու տարուց հեռանալու են, իսկ այդ դեպքում Ադրբեջանն ամբողջությամբ կթեքվի դեպի Թուրքիա, դրանից մեծապես կտուժի նաև ՌԴ-ի հեղինակությունը Հայաստանում։ Արդյունքում Ռուսաստանը Հարավային Կովկասում կկորցնի իր ազդեցությունը, ինչն անդառնալի հետևանքներ կարող է ունենալ առանց այն էլ պատերազմի մեջ գտնվող երկրի համար, որին Արևմուտքը ձգտում է ամեն կերպ թուլացնել։

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում