Էլեկտրական սալօջախներ. ե՞րբ և ինչպե՞ս է սկսվել դրանց էվոլյուցիան. «Փաստ»
«Փաստ» օրաթերթը գրում է
Ժամանակակից աշխարհում քչերը կարող են պատկերացնել խոհանոցն առանց սալօջախի: Բայց դրա էվոլ յուցիան սկսվել է մեր ժամանակներից շատ առաջ: Սկզբում մարդը սովորել է սնունդ պատրաստել կրակի վրա, հետո սովորել է եփել այն՝ օգտագործելով կավով ծածկված կամ քարերով պատրաստված օջախ: Սկզբում օջախներն ու վառարանները աշխատել են փայտով կամ ածուխով: Արդյունաբերական հեղափոխության ընթացքում չուգունե վառարաններ են սկսել պատրաստել: Երբ մարդը սովորել է օգտագործել բնական գազը, դրա համար ստեղծվել են գազօջախներ, և տնային տնտեսուհիների կյանքը սկսել է փոխվել դեպի լավը:
19-րդ դարում գազը հիմնականում փոխարինվել է որպես էներգիայի աղբյուր, հայտնվել է էլեկտրականությունը, որը սկսել են օգտագործել ամենուր: Եվ խոհանոցը բացառություն չի կազմել: Էլեկտրական սալօջախի ստեղծման պատմությունն անքակտելիորեն կապված է 1831 թվականին Մայքլ Ֆարադեյի կողմից էլեկտրամագնիսական ինդուկցիայի հայտնաբերման հետ: Բայց այն ժամանակ այդ գյուտը լուրջ չի ընդունվել: Միայն տասնամյակներ անց է էլեկտրամագնիսական ինդուկցիայի գործնական կիրառումը հայտնվել մարդու գործունեության ոլորտներում, ներառյալ՝ խոհանոցային սարքերը: 1893 թվականին Չիկագոյում կայացած Համաշխարհային ցուցահանդեսի ժամանակ կանադացի գյուտարար Թոմաս Ահերնը ներկայացրել է խոհանոցային էլեկտրական սալօջախի առաջին օրինակը:
Ցավոք, դա գրեթե աննկատ է մնացել, քանի որ խոհանոցում դժվար էր էլեկտրականություն օգտագործել, և այն ժամանակ դա նույնիսկ անհարմար էր: Սկզբից անհրաժեշտ էր լուծել էլեկտրաֆիկացման խնդիրը: Էլեկտրական սալօջախի զարգացման պատմության մեջ գերմանացի Էմիլ Ռատենաուն է կարևոր տեղ զբաղեցնում: 1893 թվականին նրա հիմնադրած ընկերությունը սկսել էր էլեկտրական լուսավորության համակարգերի ներդրում իրականացնել: Ռատենաուն որոշել էր այն օգտագործել տնային գործերը հեշտացնելու համար: 1908 թվականին, համադրելով մի քանի խոհարարական գործիքներ, թողարկվել է առաջին էլեկտրական սալօջախը: Ռուսական Կայսրությունում առաջին էլեկտրական սալօջախը հայտնվել է միայն 1913 թվականին: Արտաքինից այն նման է եղել փոքրիկ սեղանիկի, որի վրա էլեկտրական այրիչներ հիշեցնող մեխանիզմներ են եղել, իսկ պարույրների կամ այրիչների փոխարեն, որոնք այդ ժամանակ դեռ հորինված չէին, եղել են մետաղական թիթեղներ:
Այդ սալերի միջով անցնող էլեկտրական հոսանքը տաքացրել է դրանք: Նման սարքերի վրա էլ սնունդ են պատրաստել: Հետագայում մետաղական թիթեղները փոխարինվել են չուգունով: Բայց պարզվել է, որ դրանք կարճաժամկետ են աշխատում՝ բարձր ջերմաստիճանի ազդեցության տակ կորանում են, և խոհանոցային պարագաների հավասարաչափ տեղադրումը կոր «բլիթների» վրա գրեթե անհնար էր. շատ հավանական էր, որ դրանք վառարանից ընկնեն: Բացի դա, շատ ժամանակ է պահանջվել նման «բլիթները» տաքացնելու համար, իսկ կոր վիճակում՝ ավելի շատ:
Եթե սառը բան պատահաբար լցվեր դրանց վրա, ապա «բլիթը» կարող էր հեշտությամբ ճաքել: Սակայն նոր տեխնոլոգիաների մշակումն ու ներդրումը կանգ չի առել, և 1970 թվականին «նրբաբլիթների» տեսքով ջեռուցման տարրերը փոխարինվել են կերամիկական մակերեսներով: Նրանց տաքացումը տեղի է ունենում ինֆրակարմիր ճառագայթման ազդեցության պատճառով: Դրա շնորհիվ խոհարարական գործընթացն է արագանում, իսկ էլեկտրաէներգիայի ծախսը նվազում է: 1987 թվականին շահագործման են հանձնվել նոր ինդուկցիոն տիպի էլեկտրական սալօջախները: Դրա աշխատանքի հիմքը մագնիսական դաշտի էներգիայի օգտագործումն է: Սակայն հասարակ մարդկանց շրջանում այդ սարքը լայն տարածում չի գտել իր բարձր գնի պատճառով, բայց պրոֆեսիոնալ խոհարարները հետաքրքրություն են ցուցաբերել դրա նկատմամբ:
Ինդուկցիոն տիպի էլեկտրական սալօջախները ներկայում էլ լայնորեն օգտագործվում են արագ սննդի և ռեստորանային բիզնեսում: Էլեկտրական վառարանների առավելությունները ներառում են պատրաստման ժամանակ բաց կրակի, ծխի, աղտոտման բացակայությունը և, իհարկե, արդյունավետությունը: Այնուամենայնիվ, դրանք նույնպես ունեն իրենց թերությունները: Դրանցից են ցանկացած մետաղական մակերևույթի վրա էլեկտրական վառարաններ տեղադրելու անհնարինությունը, ինչպես նաև ֆերոմագնիսական խառնուրդից պատրաստված հատուկ խոհարարական կաթսաների օգտագործման անհրաժեշտությունը:
ԿԱՄՈ ԽԱՉԻԿՅԱՆ
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
