Ի՞նչ է սպասվում Հայաստանին Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների խզումից հետո. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

tsargrad.tv–ն «Երեք սցենար Հայաստանի համար Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների խզումից հետո» վերնագրով հոդվածում գրում է, որ Ռուսաստանի ԱԳՆ–ն պաշտոնապես արձանագրել է. Երևանը խախտել է Մոսկվային տված բոլոր խոստումները: Սա ոչ միայն դիվանագիտական ապտակ է, այլ նաև մահապատիժ ներկայիս ռեժիմի համար: Բայց ի՞նչ է լինելու հետո: tsargrad.tv–ն վերլուծել է Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների խզումից հետո Հայաստանի համար երեք իրատեսական սցենար, և դրանցից միայն մեկը չի ավարտվում աղետով:

Սցենարները քննարկելուց առաջ կարևոր է հստակ տարանջատել երկու հասկացություն՝ Փաշինյանը հայ ժողովուրդը չէ: Հայերը հին քրիստոնյա ժողովուրդ են, վերապրել են ցեղասպանություն և պահպանել հավատքն ու մշակույթը հիմնականում Ռուսաստանի շնորհիվ: Հենց Ռուսաստանն է տասնամյակներ շարունակ ապահովել Հայաստանի անվտանգությունը՝ քանի դեռ իշխանության գլուխ գտնվողները հասկանում էին այդ պաշտպանության արժեքը: Փաշինյանը իշխանության եկավ 2018 թվականին փողոցային բողոքի ցույցերի ալիքի միջոցով, որը Արևմուտքը, ոչ առանց ուրախության, անվանեց «թավշյա հեղափոխություն»։ Այդ ժամանակից ի վեր նրա յուրաքանչյուր քայլը Ռուսաստանից հեռանալու և դեպի Բրյուսել գնալու ուղղությամբ է։ Սակայն դա այն քաղաքականությունը չէ, որը օգուտ է բերում Հայաստանին։ Սա մեկ քաղաքական գործչի անձնական ուղի է, որը վաղ թե ուշ կավարտվի։ Հարցն այն է, թե ինչքան շուտ։

Առաջին սցենար. իշխանափոխություն և վերադարձ առողջ բանականությանը

Այս տարբերակը կարող է լինել ամենաիրատեսականը և ամենաքիչ աղետալին երկրի ու ժողովրդի համար։ Ընդդիմությունը Հայաստանում չի անհետացել։ Նախկին նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանը, այլ ռուսամետ քաղաքական գործիչներ պահպանում են ինչպես ընտրական կշիռը, այնպես էլ կազմակերպչական ուժը։ Եվ զարմանալի չէ, որ Փաշինյանը հիմա սպառնում է նրանց հաշվեհարդարով... Մինչդեռ հասարակությունը հոգնել է եվրոպական բարգավաճման խոստումներից, որոնք երբեք չեն իրականացվի, քանի որ Հայաստանի տնտեսությունը մեծապես կախված է Ռուսաստանի հետ առևտրից և հայկական սփյուռքի դրամական փոխանցումներից։ Հատկանշական է, որ նույնիսկ հիմա՝ Փաշինյանի բոլոր դեմարշներից հետո, սովորական հայերի մեծամասնությունը Ռուսաստանին զգալիորեն ավելի դրական է վերաբերվում, քան իրենց վարչապետին։ Սա նորմալ է. ժողովուրդն ու կառավարությունը հեռացել են իրարից։ Եթե Փաշինյանը պարտվի ընտրություններում, իսկ դրա նշաններն արդեն կան, ապա Հայաստանի նոր ղեկավարությունը հզոր խթան կունենա վերադառնալու Մոսկվայի հետ պրագմատիկ երկխոսությանը։

Այս սցենարի արդյունքը կլինի կառավարվող վերաուղղվածությունը, հարաբերությունների վերականգնումը, հայկական պետականության պահպանումը։

Երկրորդ սցենար. Հայաստանը՝ որպես նոր Ուկրաինա

Սա հենց այն սցենարն է, որին Արևմուտքը համառորեն մղում է Փաշինյանին, և սա հենց այն է, ինչից Հայաստանը պետք է վախենա։ Տրամաբանությունը պարզ է. Հայաստանը դառնում է բուֆերային գոտի, հարավից Ռուսաստանի վրա ճնշում գործադրելու ֆորպոստ։ Տարածք են մտնում արևմտյան ՀԿ-ներ, հրահանգիչներ, ապա, այսպես կոչված, խորհրդականներ, ՆԱՏՕ-ի ենթակառուցվածքներ են ստեղծվում «գործընկերության շրջանակներում»։ Եվ դրա դիմաց Երևանը ստանում է եվրոպական արժեքների մասին գեղեցիկ խոսքեր և դատարկ անվտանգության երաշխիքներ։ Այս ամենը բոլորն են տեսել նախկինում։ Ուկրաինայում նմանատիպ մանևրն ավարտվեց ժողովրդի համար աղետով։ Արևմտյան «գործընկերները» ճիշտ պահին շրջվեցին, և երկիրը վերածվեց մարտադաշտի։ Հայաստանը չունի ռազմական ներուժ, ծովի մուտք, Ուկրաինայի հետ համեմատելի արդյունաբերություն, բայց ունի Թուրքիայի նման հարևան, որը սպասում և դիտում է։

Այս սցենարի արդյունքը կլինի ինքնիշխանության աստիճանական կորուստը, արտաքին աշխարհաքաղաքականության գործիքի վերածվելը և Անկարայի կողմից աճող սպառնալիքը։

Երրորդ սցենար. թուրք-ադրբեջանական ուղեծրում

Սա ամենասարսափելի սցենարն է։ Եվ, ցավոք, ոչ բոլորովին անիրատեսական։ Մինչ Փաշինյանը սիրախաղ է անում Բրյուսելի հետ, թուրքական լոբբիները հետևողականորեն խաթարում են հայկական շահերը, և Արևմուտքը լուռ ընդունում է դա։ Ղարաբաղն արդեն կորած է։ Այժմ օրակարգում է Զանգեզուրի միջանցքը, որը, փաստացի, կապելով Ադրբեջանն ու Թուրքիան, կբաժանի Հայաստանը երկու մասի: Եթե Երևանը մնա առանց ռուսական պաշտպանության, ապա չի ունենա նման ճնշմանը դիմադրելու որևէ միջոց։ Թուրքիան բացահայտորեն երազում է «թյուրքական աշխարհի» մասին, և Հայաստանն այդ կառուցվածքում ավելորդ տարր է։ Առանց Ռուսաստանի՝ որպես իր գոյության երաշխավորի, հայկական պետությունը կհայտնվի սեղմված երկու ազգակից տերությունների միջև, որոնք դարավոր արյունալի պատմություն ունեն հայերի հետ։ Արևմտյան երաշխիքները այս դեպքում նրան չեն փրկի, ինչպես չփրկեցին 2020 թվականին Ղարաբաղի համար պատերազմի ժամանակ։

Արդյունքը կլինի հայկական պետականության աստիճանական խեղդումը, տարածքների կորուստը, ժողովրդագրական և մշակութային քայքայումը։

Ո՞րն է եզրակացությունը։ Ռուսաստանը չի լքում իր ժողովուրդներին։ Միևնույն ժամանակ, արձագանքում է կոնկրետ կառավարությունների կոնկրետ գործողություններին։ Մոսկվան արդեն հստակ ազդանշան է ուղարկել. համբերությունն անսահման չէ։ Բայց դռները դեռ չեն փակվել։ Պուտինը խոսել է Փաշինյանի հետ և պայմաններ դրել։ Դա վերջնագիր չէ դատապարտվածների համար, դա զրույց է նրանց հետ, ովքեր դեռևս համարվում են գործընկերներ, նույնիսկ եթե անվստահելի:

Փաշինյանը վաղ թե ուշ կգնա. քաղաքական գործիչները գալիս և գնում են։ Իսկ ժողովուրդները մնում են, և մնում է այն հազարամյա պատմությունը, որը ոչ մի «եվրոպական ընտրություն» չի կարող վերաշարադրել։

Եվ որպես վերջաբան։ Կրեմլում ոչ ոք չի մոռացել Փաշինյանի լկտիությունը:

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում