Գրողի խոհեր. Աղոթքաչափ երկիրս՝ սատանի ո՞րջ

Lifestyle 25 Օգոստոս, 2014 22:00

Հայր մեր, որ յերկինս ես… Ուրեմն՝ ո՞վ է երկրիս վրա: Առայժմ այն երկրիս, որն աշխարհագրական հարթության մեջ Հայաստան է կոչվում: (Փառք Տիրոջ տված գիտակցությանը, որ դեռ ամբողջ աշխարհը մերը չենք համարում): Ասենք, կարող ենք համարել, բայց դրանից միայն կշահի հավերժ մոդայիկ մեր գլուխգովանությունը… Բայց ախր մենք հոգնել ենք կամ գոնե պետք է հոգնած լինենք, պատմական ամեն շրջափուլից հետո, դրսից ուրիշի, ներսից՝ մեր աչքը հանելուց: Զավեշտալի մի քրքիջ է արդեն պատում. ինչքա՞ն կարելի է խարխափել «պատմության քառուղիներում»՝ պատմականորեն լինել այսքան կարճատես (ես կասեի՝ կույր), պատմական հիշողության մեջ այսքան մանուկ, երբ գոնե մեր լինելիության փաստական տվյալը 5-6 հազար տարվա փորձառություն է կուտակել՝ որպես ինքնուրույն էթնոս՝ իր վայրիվերումներով հանդերձ: Այսօր Երկրիս աշխարհագրական տիրույթում «գործող» իրեն հարգող քաղաքական, պետական, հասարակական, մշակութային… այր ու «մայրերից» յուրաքանչյուր մեկ ու կեսի բառամթերքում ակտիվ գործածական են «մարտահրավեր» և «ազգ» բառ-եզրույթ-հասկացությունները: Սույները, առանց ամբիոնի խտրության, որևէ հարցում սոսկ արդարանալու հոգեբանությամբ, ասում են՝ արտաքին և ներքին մարտահրավերներն, ավելի քան երբևէ, կախված են ազգի(ս) գլխին: Կարծես սրանով ախտորոշեցին մի ամբողջ հասարակության մեջ օրավուր զարգացող քաղցկեղատիպ հիվանդությունը: Որոշեցին, քարը գլուխը: Բա նրանց մեջ էս ազգից սերված ֆորմալ և ոչ ֆորմալ դիվանագիտական ակադեմիաներ անցած «բժիշկներ» չկա՞ն, որ ախտորոշումը, ընդունենք ԱԺ ամբիոնից իջեցնեն ու տանեն մտցնեն ազգային Կառավարության կատարողական: (Հեքիմ-բուժակներին էլ հավան չեն): … Ազգի անունից, ազգի ներկայից ու գալիքից խոսողները, որոնք իրականում հատկապես ներքին մարտահրավեր են ազգի գլխին կախված, ուզում եմ հասկանալ, երբևէ աղոթո՞ւմ են և ո՞ւմ՝ Տիրոջը՞, որ Երկնքում է, թե՞ բազմապատիկ ճկված ու ծալված իրենց գրպաններում հար մրափող իրե՛նց տիրոջը: Սակայն մինչ այս, ուզում եմ հասկանալ, ավելի ստույգ՝ ճշտել (քավ լիցի, ինքս ինձ համար), արտաքին մարտահրավերն է ծնում ներքինի՞ն, թե՞ ներքինի (պաշտոն-կարգավիճակով) ներքինը՝ արտաքինին: Տրամաբանությունը հուշում է, որ այս երկու «հրավերներն» առանձին-առանձին են ծնվում՝ տարբեր մանրեաշատ միջավայրում: Բայց ինչպե՞ս է լինում, որ հավերժական շահն ամանաարագն է սրանց մոտեցնում և ամենաահավորը՝ ծառայեցնում զմիմյանս… Եվ ինչպե՞ս է լինում, որ արտաքին մարտահրավերները օրինաչափորեն պակաս վտանգավոր ու հաղթահարելի են, իսկ իսկ ներքինները՝ ոչ (գոնե մեր պարագային): Շշուկով ասենք, որ մենք լավ էլ գիտենք, թե «պապը ոնց եղավ», «Սարիղամիշը ոնց եղավ», կարմիր և սպիտակ 1915-երը ոնց եղան, Հոլոքոստը ոնց սարքվեց… Եվրատեսիլը ոնց եղավ: Սակայն, մենք նաև գիտենք, ասենք, Առաքելոց վանքի կռիվը ոնց եղավ, Սարդարապատի, Ղաարաքիլիսայի, Բաշ-Ապարանի հերոսամարտերը ոնց եղան, շուն (Թ)թալեաթը ոնց չեղավ… Շուշին ու Արցախը ոնց եղան: Արմանք ու զարմանք. մենք միայն մի բան չենք կարողանում իմանալ՝ ոնց եղավ, որ շարքային քաղաքացին գիտի (կամ գիտենալու չափ տրամաբանում ու հասկանում է)՝ որը ոնց եղավ և որը որից հետո եղավ, իսկ մեր քաղաքական, պետական, հասարակական, մշակութային… ներքինաանմարտահրավեր այր ու «մայրերից» շատերը չիմացան ու շարունակում են չիմանալ հիմա էլ արդեն դրսից ուրիշի աչքը (և ոչ միայն) բացահայտ շոյելու, ներսից մերը հանելու օրավուր ահագնացող հետևանքները: Հ. Գ. - Վերնագիրը զերծ է պայմանականությունից՝ սատանան մրափում է այնտեղ, որտեղ աղոթք չկա, որտեղ այրերը էգ են, իսկ էգերը՝ հիբրիդ, որտեղ ազգային հեքիմը բանտված է, իսկ ալքիմիկը կարգված է գլխավոր վարակաբան, որտեղ, պարզապես, բնիկ էթնոսը քաղաքական, պետական, հասարակական ու մշակութային փոքրամասնություն է: … Իսկ ԱՍՏՎԱԾ նաև վրեժխնդիր է: 05.06-25.08. 2014թ. Գոռ Հարությունյան