8 ապշեցուցիչ երևույթներ, որոնց բացատրությունը գիտությունը դեռ չի տվել (լուսանկարներ)
Ինչո՞ւ է հեծանիվն ընկնում կողքի
Հեծանիվի կոնստրուկցիան բավական հասարակ է, և թվում է՝ վաղուց հասկանալի է, թե ինչո՞ւ է այս երկանիվ տրանսպորտային միջոցը պահպանում իր հիանալի կայունությունը:
Միշտ համարվել է, որ հեծանիվի հավասարակշռության պահպանման գործում կարևորագույն դեր է կատարում 2 մեխանիզմ: Առաջինը ավտոմատ ղեկավարումն է կամ կաստորի էֆեկտը: Եթե հեծանիվը թեքվում է ինչ-որ մի կողմ, ապա դիմացի անիվը նույնպես թեքվում է այդ կողմ, ինչից հետո կենտրոնական ուժը անիվը վերադարձնում է նախնական վիճակին: Երկրորդ մեխանիզմը կապվում է պտտվող անիվների հիրոսկոպիկ պահի հետ:
Ամերիկացի ինժեներ Էնդի Ռուինան իր գործընկերների հետ հերքել է այս երկու պնդումները: Նրանք փորձի արդյունքում եկել են եզրակացության, որ երկու էֆեկտն էլ՝ կաստորի ու հիրոսկոպի, կարևոր դեր են խաղում հեծանիվի հավասարակշռության պահպանման հարցում, սակայն շատ կարևոր չեն: Իսկ թե ինչո՞ւ է ընկնում հեծանիվը կողքի, այդպես էլ մինչև վերջ հայտնի չէ: Ըստ ինժեներների վերջին ենթադրությունների՝ դրանում առանցքային դեր է խաղում ծանրաբեռնվածության հատուկ բաշխումը:
Ինչպե՞ս է գործում պլացեբոն
Պլացեբոյի կամ նյութերի մասին, որոնք չունեն ակնհայտ բուժական ազդեցություններ, սակայն դրական են ազդում օրգանիզմի վրա, հայտնի է վաղուց: Պլացեբոյի էֆեկտի հիմքում ընկած է փսիխոէմոցիոնալ ազդեցությունը: Հետազոտողները մեկ անգամ չէ, որ ապացուցել են, որ պլացեբոն, որը չունի ակտիվ նյութեր, կարող է խթանել իրական ֆիզիոլոգիական ռեակցիաներ, այդ թվում՝ զարկերակային ճնշման ու սրտային հաճախականությունների փոփոխություններ, ինչպես նաև գլխուղեղում քիմիական ակտիվություն:
Պլացեբոն օգնում է ազատվել նաև ցավերից, դեպրեսիայից, անհանգստությունից, հոգնածությունից, ինչպես նաև Պարկինսոնի հիվանդության ախտանշաններից:
Այն, թե ինչպես է մեր հոգեբանությունը ազդում առողջության վրա, մինչև վերջ հստակ չէ, ու գիտնականները չեն կարող բացահայտել մեխանիզմները, որ ընկած են պլացեբոյի վրա ֆիզիոլոգիական ռեակցիաների հիմքում: Ակհայտորեն, այդ էֆեկտում միահյուսված են բազմաթիվ այլ կողմեր, ընդ որում՝ կեղծ դեղերը ազդեցություն չեն գործում հիվանդության աղբյուրի կամ պատճառի վրա: Պլացեբոները տալիս են միայն սպասված, այսինքն՝ նախապես հայտնի, թերապևտիկ էֆեկտ, ու որքան բարձր են ակնկալիքները, այնքան ուժեղ է պլացեբոյի ազդեցությունը:
Պլացեբոն հաճախ ազդում է էքստրավերտների վրա, մարդիկ, որոնք տառապում են անհանգստությամբ, անվստահությամբ:
Ի՞նչ է նշանակել wow-ազդանշանը տիեզերքից
1977թ. օգոստոսի 5-ին տեղի ունեցավ տիեզեքի ուսումնասիրության պատմության մեջ ամենախորհրդավոր իրադարձություններից մեկը: Բժիշկ Ջերրի Էյմանը «Մեծ ականջ» ռադիոհեռադիտակի վրա աշխատելիս՝ SETI նախագծի ժամանակ, գրանցեց ուժեղ տիեզերական ռադիոազդանշան:
Դրա բնութագրիչները (հաղորդման շերտը, աղմուկի ու ազդանշանի հարաբերակցությունը) համապատասխանում էին ոչ երկրային ծագման մասին: Դրանից ցնցված՝ Էյմանը համապատասխան նշանները վերծանեց ու գրեց Wow!: Այդ գրությունն էլ անվանում ծառայեց ազդանշանի համար:
Ազդանշանը գալիս էր Աղեղնավոր համաստեղության երկնքում գտնվող հատվածից: Սակայն երկար տարիներ սպասելուց հետո նման ձայնի կրկնություն այլևս չլսվեց:
Գիտնականը պնդում է, որ եթե ազդանշանն ունեցել է անգամ վերերկրային ծագում, ապա էակները, որոնք այն ուղարկել են, պետք է պատկանեն չափազանց զարգացած քաղաքակրթության:
Որպես հիպոթեզ, որը բացատրում է ազդանշանի հզորությունը, ենթադրվում էր, որ այն ի սկզբանե զգալի ուժեղացել է շնորհիվ գրավիտացիոն լինզայի, սակայն դա նախկինի պես չի բացառում դրա ծագման արհեստական լինելը: Մինչ օրս wow-ազդանշանը մնում է աստղաֆիզիկոսների գլխավոր հանելուկներից մեկը:
Ինչպե՞ս է անկենդան մատերիան դառնում կենդանի
Գիտական աշխարհում այսօր գերազանցում է կենսաբանական էվոլյուցիայի կոնցեպցիան, որի համաձայն՝ առաջին կյանքը ծնվել է ինքն իրեն անօրգանական բաղադրիչներից ֆիզիկական ու քիմիական գործընթցների արդյունքում: Այն թե ինչպես է ոչ կենդանի մատերիայից ծագում կենդանին, նկարագրում է աբիոգենեզի թեորիան: Սակայն դրանում գոյություն ունեն բազմաթիվ խնդիրներ:
Հայտնի է, որ կենդանի նյութի հիմնական բաղադրիչ են հանդիսանում ամինաթթուները: Աբիոգենեզը իր դասական եղանակով ենթադրում է, որ նման գործընթացի համար Տիեզերքի ձևավորումից ավելի շատ ժամանակ անհրաժեշտ կլիներ:
Ընդ որում՝ լաբորատոր պայմաններում արհեստական կյանք ստեղծելու բոլոր ջանքերը ոչ մի անգամ հաջողությամբ չեն պսակվել: Ամինաթթուների,նուկլեոիդների ու հասարակ բակտերիալ բջջի ամբողջական հավաքածուին նախկինի պես անդունդ է բաժանում:
Հնարավոր է՝ առաջին կենդանի բջիջները չափազանց շատ են տարբերվում նրանցից, որոնց մենք կարող ենք հիմա հետևել: Գիտնականների մեծ մասը կարծում է նաև, որ առաջին կենդանի բջիջները կարող էին մեր մոլորակում հայտնվել շնորհիվ երկնաքարերի ու այլ ոչ երկրային օբյեկտների:
Ինչո՞ւ են մարդիկ բաժանվում աջլիկների ու ձախլիկների
Վերջին 100 տարում գիտնականները բավական լավ են ուսումնասիրել խնդիրը, թե ինչու մարդիկ գերազանցապես օգտագործում են մեկ ձեռքը ու ինչու է դա հաճախ աջը:
Սակայն աջլիկների ու ձախլիկների ստանդարտ էմպիրիկ թեսթավորում չկա, քանի որ գիտնականները մինչև վերջ չեն կարող հասկանալ, թե ինչ մեխանիզմներ են մասնակցում այդ գործընթացին:
Գիտնականների կարծիքը տարբերվում է, թե մարդկության քանի տոկոսն է աջլիկ ու քանիսը՝ ձախլիկ: Ընդհանուր առմամբ՝ ընդունված է համարել, որ մարդկության մեծ մասը (70%-95%) աջլիկներ են, փոքրամասնությունը՝ (5%- 30%)՝ ձախլիկներ, ինչպես նաև կան մարդիկ, որոնք հավասարաչափ օգտվում են երկու ձեռքից էլ:
Ապացուցված է, որ դրանց վրա ազդում են գեները, սակայն «ձախլիկի գենը» դեռ հայտնաբերված չէ: Ապացույցներ կան, որ աջ կամ ձախ ձեռքը օգտագործելու հակման վրա կարող են ազդել սոցիալական ու մշակութային մեխանիզմները:
Որոշ հետազոտողներ էլ խոսում են «պաթոլոգիական» ձախլիկության մասին, որը կապված է ծննդաբերության ժամանակ գլխուղեղային վնասվածքների հետ:
Արդյունքում, մենք ունենք միայն ընդհանուր պատկերացնումներ այս հարցի վերաբերյալ:
Ինչո՞ւ ենք մենք քնում
Մենք մեր կյանքի 36%-ը քնում ենք, սակայն գիտնականները դեռ մինչև վերջ չեն կարողանում բացատրել դրա բնությունը: Մարդկանց բնորոշ է քունը, քանի որ այն դրված է մեր գեներում: Բայց թե ինչու է նման պրոցեսը հայտնվել էվոլյուցիայի ընթացքում, գաղտնիք է: Բացի տաքարյուն կենդանիներից՝ կենդանի ոչ մի օրգանիզմ քնի նման ձև չունի, ու թե ինչն է քնի առավելությունը, մինչ օրս հայտնի չէ:
Գիտնականները պարզել են, որ քնի ժամանակ մկանները ավելի արագ են աճում, վերքերը լավանում են արագ, ինչպես նաև արագանում է պրոտեինների սինթեզը:
Այլ կերպ ասած՝ քունն օգնում է օրգանիզմին լցնել այն, ինչ այն կորցրել էր արթուն ժամանակ: Վերջին հետազոտությունները ապացուցել են, որ քնի ժամանակ մեր գլխուղեղը մաքրվում է տոքսիններից ու եթե մարդը չի քնում, նրա մոտ սկսվում են հոգեկան շեղումներ: Բացի այդ հանգստի ժամանակ գլխուղեղում թուլանում կամ միավորվում են բջիջների միջև կապերը, նման եղանակով մեզ մոտ «տեղ է ազատվում» նոր տեղեկատվության ընդունման համար:
Ինչո՞ւ են կատուները մլռտում
Ոչ ոք հաստատ չգիտի, թե ինչո՞ւ են կատուները մլռտում: Մլավոցը տարբերվում է մյուս ձայներից, որ արձակում են կենդանիները, նրանով, որ վոկալիցազիան տեղի է ունենում ամբողջ շնչառական ցիկլի ժամանակ (շնչելիս ու արտաշնչելիս):
Գիտնականների մի մասը հիմա համաձայն է, որ ձայնի արտաբերման ժամանակ այդ պրոցեսին մասնակցում է ըմպանը, ըմպանի մկանները ու նեյրոնային օսցիլյատորը:
Կատուները սկսում են մլավել մի քանի օրականից: Անասնաբույժները ենթադրում են, որ այդ մլավոցը ներկայացնում է մարդկային «մամա» բառը, կամ «ինձ հետ ամեն ինչ նորմալ է» կամ «ես այստեղ եմ»:
Այդ ձայները նպաստում են կատվիկի ու նրա մոր միջև կապերի ամրապնդմանը:
Երբեմն, սակայն, կատուները մլռտում են վնասվածքներ ստանալիս կամ հիվանդանալիս:
Կատուների ձայնային յուրահատկությունը եզակի չէ: Կատվազգիների ընտանիքի մյուս տեսակները նույնպես մլռտում են:
