Մի՛ խաբեք ինքներդ ձեզ...
Երբ իշխանությունները փորձում էին ամեն կերպ«թոզ փչել» հանրության աչքերին ու համոզել բոլորիս, թե 2015-ը մենք փակում ենք թեկուզ չնչին, բայց, այնուամենայնիվ, տնտեսական որոշակի աճով, որպես փաստարկ, ի թիվս այլ ցուցանիշների, բերում էին այն փաստը, համաձայն որի՝ 2015թ-ի 11 ամսվա ընթացքում հայկական բանկերում ներդրված ավանդների ծավալներն աճել են ավելի քան 125 մլրդ դրամով:
Համաձայնե՛ք՝ վատ ցուցանիշ չէ, բայց պետք է ասենք, որ սույն ցուցանիշը շահարկողները հաճախ մոռանում էին նշել մեկ այլ կարևոր հանգամանք ևս. այդ ամենին զուգահեռ՝ բանկերը նվազեցրել են տրամադրված վարկերի ծավալը՝ 88 մլրդ դրամով, ինչը խոսում է բանկային համակարգում տեղ գտած որոշ անցանկալի զարգացումների մասին. բանկերը հայտնվել են ռիսկային գոտում: Ոմանք այն կարծիքին են, թե բանկերում ավանդների ծավալների մեծացումը կարող է վկայել այն մասին, որ հայաստանցիներս, հատկապես 2015-ին, սկսել ենք ավելի լավ ապրել, քան դա անում էինք, ասենք, 2014-ին, ինչը, իհարկե, խնդրին մակերեսորեն տիրապետելու արդյունք կարելի է համարել, քանի որ, համաձայնե՛ք, որ Հայաստանի խնդիրն ավելի շատ ոչ թե այն է, որ երկրում, առհասարակ, փող չկա, այլ այն, որ դրամական միջոցները գտնվում են խիստ սահմանափակ թվով մարդկանց ձեռքերում, ինչն ի սկզբանե բացառում է այնպիսի կարևորագույն երևույթ, ինչպիսին եկամուտների հավասարաչափ բաշխումն է, որը, համաձայնե՛ք, մեր պետությունն այդպես էլ չի կարողանում պատշաճ կերպով իրականացնել: Պարզ լեզվով ասած՝ այս ցուցանիշը կարող է խոսել ընդամենը մեկ բանի մասին. Հայաստանի հասարակության ներսում ընթանում է սոցիալական խիստ բևեռացում, ինչը նշանակում է, որհարուստներն ավելի են հարստանում, իսկ աղքատները շարունակում են իրենց գահավիժումը դեպի սոցիալական անդունդ: Խնդրում եմ, ասե՛ք, թե միջին վիճակագրական քաղաքացու համար մի՞թե միևնույնը չէ, թե, ասենք, իր հարուստ հարևանն այս անգամ որքան փող է գցելու բանկ այն պարագայում, երբ նույն այդ միջին վիճակագրական հայը մի կերպ է կարողանում կերակրել սեփական ընտանիքը:
Մի կարևոր հանգամանք ևս կցանկանայինք ընդգծել, որն աչքաթող չեն անում նաև որոշ տնտեսագետներ: Այս ամենը կարող է վկայել այն բանի մասին նաև, որ մեր շատ ունևոր քաղաքացիներ, իրենց դրամական միջոցները գցելով զանազան բանկեր, փաստացի անվստահություն են հայտնումպատասխանատուների կողմից հնչեցվող այն հավաստիացումներին, թե պետությունն անում է ամեն բան՝բարելավելու բիզնես մթնոլորտը Հայաստանում. համաձայնե՛ք, որ ձեռքի տակ եղած ազատ դրամական միջոցները տնօրինելու լավագույն ճանապարհը ոչ թե դրանք, պայմանական ասած, սառեցնելն է զանազան դրամատներում, այլ գործի մեջ դնելը, դրանք շրջանառելը, ինչը մի քանի անգամ ավելի շահեկան կարող է լինել, քան բանկային չնչին տոկոսների ստացումը:
Այնպես որ՝ խորհուրդ կտայինք մեր գլուխգովաններին՝ նախքան դատարկ տեղը պարծենալն ու տնտեսության չեղած առաջընթացն իբր մատնանշող կասկածելի ցուցանիշներ հրապարակելը, ձեռքերը դնեին իրենց խղճին ու հարց տային իրենք իրենց՝ լա՛վ, ո՞ւմ ենք խաբում, մի՞թե ոչ ինքներս մեզ ու եթե, այնուամենայնիվ, ստում ենք, ապա ինչի՞ն ենք ցանկանում դրանով հասնել: Չնայած ձեզանից ոմանք հիմա կարող են ասել՝ ո՞ւր է նրանց խիղճ, որ մի հատ էլ ձեռքերը դնեն վրան… Միանգամայն ճիշտ հարցադրում է, այնպես չէ՞:
Դավիթ Բաբանով
