Իրանն Ադրբեջանից խլում է Կասպյան ավազանի նավթը
Analysis
Փետրվարի 23-ին պաշտոնական այցով Իրան ժամանած Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը, դեռ ոտքն իրանական հողին չկպած, սկսել է ստի տոպրակը բացել և հեքիաթներ հյուսել այն մասին, թե Իրանի «նեղ» օրերին միջազգային տարբեր հարթակներում Ադրբեջանն ինչքան է սատարել նրան: «Ադրբեջանը հետևողականորեն ընդդիմանում էր Իրանի դեմ պատժամիջոցների կիրառմանը և մշտապես բացահայտ կերպով հայտարարում էր այդ մասին միջազգային ասպարեզում»,- նախագահ Հասան Ռոհանիի հետ համատեղ ասուլիսի ժամանակ ստել է Ադրբեջանի նախագահը: Ու ինչքան էլ որ Իրանը դիվանագիտություն խաղա ու լռի, այնուամենայնիվ, երբեք էլ չի մոռանա, թե երկար տարիներ գերտերությունների կողմից իր հանդեպ տարբեր ձևաչափերի ճնշումներ իրականացնելու ժամանակ Ադրբեջանն իր մեծ եղբոր՝ Թուրքիայի աջակցությամբ ինչքան էր լկտիացել և միջազգային տարբեր հարթակներում ինչպես էր իրեն պահում: Ինչ-ինչ, բայց Իրանը հեռավոր եվրոպաներում գտնվող երկրներից չէ, որ Հայաստանի տեղը համացանցից իմանա, իսկ Հայաստանի կողմից բարձրաձայնվող խնդիրներն էլ ընդհանրապես չընկալի: Հայերի հարցերը միշտ էլ Հայաստանի դարավոր հարևան Իրանի քթի տակ են տեղի ունեցել: Ուստի՝ Իրանի ղեկավարության կամ այդ երկրի ժողովրդի ականջներին Ադրբեջանի նախագահի կողմից Իրանին հավատարիմ լինելու կամ Հայաստանի կողմից իր հանդեպ «ագրեսիա» դրսևորելու մասին ապատեղեկատվություն տրամադրելը և դրանով իսկ նրանց ականջներին «արիշտա կախելու» փորձը երբեք էլ չի կարող հաջողված քայլ լինել:
Մենք էլ չենք կարող մոռանալ վերջին տարիների ընթացքում Ադրբեջանի իշխանությունների հիսթերիկ ջղաձգումները: Հատկապես այն, որ միջազգային հարթակներում Իրանին հաջողվեց դիվանագիտական հաղթանակ տոնել: Ակնհայտ էր, որ ուր- որ է ԱՄՆ-ի կողմից Իրանի հանդեպ իրականացվող տնտեսական պատժամիջոցները կվերացվեն, և Իրանը հնարավություն կստանա կրկին վերականգնելու իր շնչառությունը: Ադրբեջանն այդ ընթացքում հերթական անգամ իր հիսթերիան փորձեց արտահայտել Հայաստանի և Արցախի ողջ սահմանի երկայնքով ՝ խոշոր տրամաչափերի հրազենային հարվածներ հասցնելով հայկական դիրքերին և սահմանամերձ բնակավայրերի խաղաղ բնակավայրերը գնդակոծելով:
Բայց Իրանն ավելի խելացի է, քան Ադրբեջանը կարող է պատկերացնել: Նա իր հեռահար ծրագրերով կարող է նույնիսկ երիտասարդ այդ պետությանն այնպես խեղդամահ անել, որ Ադրբեջանը ինչպես Կասպից ծովի ալիքներից գոյացավ, այնպես էլ կորչի այդ նույն ալիքների մեջ: Ի դեպ՝ առաջին քայլերը Իրանն արդեն արել է և ինչպես արդեն հայտնի է ՝մինչ բանակցությունների մեկնարկը Իրանի նավթարդյունաբերության նախարար Բիժան Զանգանեն իրանական «Mehr» գործակալությանը փոխանցել էր, որ Հասան Ռոհանին իր ադրբեջանցի պաշտոնակցին առաջարկելու է Կասպից ծովում գտնվող նավթային և գազային հանքավայրերի համատեղ շահագործում սկսել: Էներգետիկ ոլորտում ձեռք բերված պայմանավորվածությունների մասին սրտի խոր կսկիծով խոսել է նաև Իլհամ Ալիևը և տեղեկացրել ,որ այդ «համագործակցությունից» իրենք ակնկալում են բավականին լուրջ հեռանկարներ. «Մենք ակնկալում ենք, որ բավական լուրջ արդյունքներ կարող ենք արձանագրել: Հեռանկարները փայլուն են, և Իրան-Ադրբեջան համագործակցությունը այլ պետությունների համար ևս բաց է»,- իր խոսքում ասել է Ալիև կրտսերը: Թե այլ պետություններից ո՞ւմ է ուղղված համագործակցության նրա հրավերը, դեռևս պարզ չէ, բայց այն, որ Իրանը Ադրբեջանին հաստատուն կերպով և հետևողականորեն իր անկյունը ցույց տալու քայլեր է ձեռնարկել ու կյանքի կոչել, պարզ է:
Ի դեպ՝ Հասան Ռոհանին և Իլհամ Ալիևը չեն շրջանցել նաև տարածաշրջանային թեմաները, և Իրանի նախագահը Ադրբեջանի նախագահին բաց տեքստով հիշեցրել է, որ իրենք վստահ են, որ տարածաշրջանային խնդիրները պետք է լուծվեն ոչ թե ռազմական, այլ միայն ու միայն քաղաքական ճանապարհով: Այս ամենից հետո պարզ է, որ Իրանը մի կողմից հասկացրել է, որ ամեն ինչ անելու է տարածաշրջանում խաղաղություն պահպանելու համար, մյուս կողմից էլ Ադրբեջանին հասկացրել է, թե ով է իրականում Կասպյան ավազանի նավթի ու գազի հիմնական տերն ու արտահանողը: Այս ամենից հետո, Ադրբեջանն, անշուշտ, ներքին լսարանին հանգստացնելու համար կրկին որոշ հիսթերիկ պոռթկումնալից քայլեր կփորձի ձեռնարկել, բայց դա ընդամենը սեփական խայթոցից մահացող կարիճի «ոռնոցի» նման անզոր կլինի:
Արմինե Գրիգորյան
