Brexit. Ջիբրալթարն ու Շոտլանդիան կանկախանա՞ն

Եվրամիության կազմից դուրս գալու Մեծ Բրիտանիայում անցկացրած հանրաքվեն ու դրա արդյունքները բողոքի մեծ ալիք բարձրացրին Միացյալ Թագավորությունում, որի կազմի մեջ մտնում են մի քանի վարչաքաղաքական միավորումներ։

Շոտլանդիայի առաջին նախարար Նիկոլա Ստերջեն մինչև հանրաքվեն հայտարարել էր, որ ԵՄ-ի կազմից դուրս գալը շոտլանդացիների համար կնշանակի անկախության հարաքվեի նախերգանք։ Հանրաքվեից հետո Ստերջեն, հայտարարեց, որ Հոլիրուդը (Շոտլանդիայի խորհրդարանը) կարող է վետո դնել ՄԲ-ի՝ ԵՄ-ի կազմից դուրս գալու վրա:

Տարածաշրջանում առաջացած դժգոհությունները նպաստեցին նաև Իսպանիայի նկրտումներին։  Brexit-ի շուրջ ստեղծված իրավիճակը թույլ տվեց Իսպանիային մտածելու Ջիբրալթարի հետ կապված նոր հեռանկարների մասին։ Ջիբրալթարը Մեծ Բրիտանիայի անդրծովյան տարածաշրջանն է, որը ունի մոտ 30 հազար բնակչություն։ Տարածաշրջանի պատկանելիության հարցն արդեն 300 տարի է ինչ վիճարկվում է Իսպանիայի կողմից։

Իսպանիայի արտաքին գործերի նախարար Խոսե Մանուել Գարսիա-Մարգալյոն հայտարարել է, որ Իսպանիան ցանկանում է Մեծ Բրիտանիայի՝ ԵՄ-ի կազմից դուրս գալուց հետո վերջինիս հետ ղեկավարել Ջիբրալթարը։ Տարածաշրջանը 1713թ-ից եղել է Մեծ Բրիտանիայի տիրապետության տակ, իսկ այժմ վերջինիս կարգավիճակը կարող է փոփոխվել, երբ Իսպանիան համաինքնիշխանություն ստանձնելու պահանջներ է ներկայացրել։

Մեծ Բրիտանիան, բնականաբար, դեմ է ջիբրալթարցիների կամքին հակառակ Իսպանիայի ինքնիշխանությունն հաստատելու ցանկացած քայլի, նամանավանդ, որ այն Եվրոպայի տնտեսապես զարգացած շրջաններից է՝ շնորհիվ ֆինանսական ծառայությունների, զբոսաշրջության և համացանցային խարդախությունների։

2002թ. ջիբրալթարցիների 99%-ը հանրաքվեում դեմ է քվեարկել Իսպանիայի հետ համաինքնիշխանություն հաստատելուն, քանի որ Ջիբրալթարի բնակչության մեծ մասն անգլիացիներ են։ Հունիսի 23-ին կայացած հանրաքվեում Ջիբրալթարը բացառապես քվեարկել է ՄԲ-ը ԵՄ-ի կազմում մնալու օգտին։ Իսպանիան այժմ ձգտում է հեռու պահել տարածաշրջանը Brexit-ի շուրջ ՄԲ-ի ու ԵՄ-ի միջև ընթացող բանակցություններից ու վերջնականապես Իսպանիայի վերահսկողությունը հաստատել թերակղզում։

Վերջերս Նիկոլա Ստերջեն բանակցություններ է սկսել Ջիբրալթարի ղեկավար Ֆաբիան Պիկարդոյի հետ միության կազմում անդամակցությունը պահելու հարցով։ Ենթադրվում է, որ Հյուսիսային Իռլանդիան ևս կարող է միանալ այս բանակցություններին։ Սակայն նմանատիպ նախաձեռնությունը դեռևս մեծ արձագանք չի գտել եվրոպական գործընկերների կողմից։

Եվրամիության կանոնադրության 49-րդ հոդվածում ասվում է, որ ԵՄ-ի անդամ դառնալու համար անհրաժեշտ է բոլոր անդամ երկրների համաձայնությունը։ Դեռևս 2014թ. հանրաքվեի ժամանակ Բելգիան, Իտալիան, Իսպանիան ու մի քանի այլ երկրներ իրենց հավանությունը չտվեցին անկախ Շոտլանդիայի անդամակցությանը, քանի որ այդպիսով ցանկանում էին խուսափել իրենց երկրների ներսում անկախության նմանատիպ շարժումների ի հայտ գալուց։ Ջիբրալթարի անկախությանը միշտ դեմ հանդես եկող Իսպանիան դարձյալ չի պատրաստվում աջակցելու Շոտլանդիայի նախաձեռնությանն՝ անգամ Մեծ Բրիտանիայի հետ ունեցած տարածքային վեճից ելնելով։ Ինչ վերաբերում է Ջիբրալթարին, վերջինիս հանդեպ տարածքային հավակնություններ ներկայացնելն այս պահին Իսպանիան նպաստավոր է համարում, քանի որ ակնկալում է ԵՄ-ի կողմից ավելի մեծ աջակցություն ստանալ, քան թե միությունը լքած Մեծ Բրիտանիան։ 

Անի Գասպարյան