«4+4+4» ձևաչափն ու Հանրապետական կուսակցության պահեստային տարբերակը. «Փաստ»
Interview
«Փաստ» օրաթերթը գրում է.
Մեր հյուրն է քաղտեխնոլոգ Վիգեն Հակոբյանը
– Պարոն Հոկոբյան, արդյոք տեսանելի չէ՞ր, որ Ընտրական այս նոր օրենսգիրքը առաջնությունը տալիս է ոչ գաղափարական ու ոչ քաղաքական ռեսուրսներին:
–Ճիշտն ասած, ինձ շատ է զարմացրել որոշ ընդդիմադիր ուժերի` վերջին օրերի արած հայտարարությունները: Կարծես թե, հիմա են զարթնել և իմացել, որ նման Ընտրական օրենսգիրք կա, որը նման խաղի կանոններ է պարտադրում: Բողոքում են, անգամ հարց են բարձրացնում, թե եկեք փոխենք այն, քանի դեռ չեն սկսվել ընտրությունները:
Ես ուզում եմ հասկանալ, թե նրանք որտե՞ղ էին, երբ քննարկվում էր նույն այս Ընտրական օրենսգիրքը: Կամ երբ «4+4+4» ձևաչափով քննարկվում էին օրենսգրքի վերահսկման մեխանիզմները, ինչո՞ւ ուշադրություն չէին դարձնում ամենակարևոր պրոբլեմներին և առավել համաձայնության էին գալիս տեխնիկական խնդիրների շուրջ:
– Իսկ «4+4+4» ձևաչափով ձեռք բերված պայմանավորվածությունները կնպաստե՞ն, որպեսզի անցկացվեն արդար ընտրություններ:
– Անշուշտ դա փոքր քայլ չէ: Ինչքան ավելացնում ես վերահսկողության մեխանիզմները, ինչքան բացառում ես կեղծման հնարավորությունները, միայն շահեկան վիճակ է ստեղծում: Բայց մենք միաժամանակ հասկանում ենք, որ այս համաձայնությունները ոչնչով չեն կարող խոչընդոտել այն ամենին, ինչ արվելու է մինչ ընտրությունները ընտրատարածքներից դուրս: Դրանք են` վարչական լծակների օգտագործում, ընտրակաշառքների բաժանում և այլն, և այլն:
Նման պարագայում կարող ենք ունենալ մի այսպիսի պատկեր` ամեն տեղամասում հինգ միջազգային դիտորդ էլ կանգնած լինի, վերջում կարձանագրեն, որ ամեն ինչ նորմալ է անցել:
Իսկ հայաստանցիներիս համար հայտնի տեխնոլոգիա է, որ տարածքից դուրս պայմանավորվածություններ են լինում, և արդեն անհրաժեշտ է, որպեսզի ընդամենը ընտրողները ընտրատեղամասեր գան ու, պայմանավորվածության համաձայն, իրենց գործն անեն:
Բայց, անշուշտ, էլի եմ կրկնում` այն տեխնիկական միջոցները, որոնք ներդրվելու են տեղամասերում, այն մեխանիզմները, որոնք կիրառվելու են «4+4+4» ձևաչափի համաձայն, չափազանց կարևոր են: Այդ թվում և ընտրություններից հետո ցուցակների հրապարակումը: Չնայած, ճիշտն ասած, ես թերահավատ եմ, թե հաջորդ օրը բոլոր ընտրողները կգնան ու կնայեն իրենց ստորագրությունները: Եթե մենք ունենայինք քաղաքացիական նման ակտիվությամբ հասարակություն, ապա այս բոլոր նախաձեռնությունների կարիքն էլ չէր լինի:
– Կարո՞ղ ենք ասել, որ իշխանությունն արդեն իր անելիքն արել էր ու դրա համար էլ գնաց ընդդիմության հետ այդ պայմանավորվածությանը: Կամ էլ այսպես ասենք` այլևս ժամանակավրեպ էին «4+4+4» ձևաչափով ձեռք բերված համաձայնությունները:
– Ես կարծում եմ, որ ընտրական տեղամասերից դուրս ընտրողների հետ կատարվող աշխատանքի մեխանիզմը վաղուց արդեն փորձարկված էր: Սահմանադրական հանրաքվեից առաջ եղած վերջին երկու ընտրությունների ժամանակ գերակշռում էր հենց այս մեխանիզմը: Այն է. ինչ արվում էր` արվում էր նախօրոք: Եվ 1990–ականների սկզբի պատմությունները հազվադեպ էին լինում, երբ քվեատուփ էին գողանում, լցոնումներ էին անում, լույս էին անջատում:
Այնպես որ, այն արդեն յուղած մեխանիզմ էր, որը շատ լավ աշխատում էր, ուստիև, իշխանությունները գնացին «4+4+4» ձևաչափի շրջանակներում համաձայնություններին: Իմանալով, որ իրենք ունեն այլ մեթոդներ, որոնց վերահսկողությունը կամ բացահայտումը հասանելի չեն ընդդիմությանը:
– Այսինքն` ըստ Ձեզ, էլի ձայների առյուծի բաժինը կհասնի իշխող քաղաքական ուժին:
– Կարծում եմ շատ լավատես պետք է լինել մտածելու համար, որ որևէ քաղաքական ուժ կամ խմբավորում կկարողանա այս ընտրությունների արդյունքում իշխանափոխություն իրականացնել: Բանն այն է, որ պետք է ստանալ կայուն մեծամասնություն: Եվ խնդիրն արդեն այն կլինի, թե արդյոք Հանրապետական կուսակցությունը միայնա՞կ կկարողանա ապահովել այն, թե` հարկ կլինի կոալիցիա կազմել այլ ուժի կամ ուժերի հետ:
– Իսկ քարոզարշավը որոշակի բաներ չի՞ կարող փոխել:
– Կարող է: Քարոզարշավն ունի նման հատկություն: Երբ ԶԼՄ–ները ստիպված են լինում ավելի լիբերալ գտնվել ընդդիմախոսների նկատմամբ, երբ մարզեր են այցելում ոչ իշխանական ուժերը և փորձում են այնտեղի ժողովրդին «շարժել», երբեմն ռեզոնանս է լինում:
Եվ արդյունքում կարող է Հանրապետականը չկարողանա իր ակնկալած ողջ ձայները ստանալ: Բայց բոլոր դեպքերում չեմ կարծում, որ դա որոշիչ կլինի: Հարցը կարող է դիտվել ընդամենը այսպես` Հանրապետականը միայնա՞կ է լինելու իշխանության, թե՞ այլ ուժերի հետ կոալիցիայով: Բայց դոմինանտը կրկին այս ուժն է լինելու:
Շարունակությունը` «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում:
