«Քանի որ ոչինչ չանելն ավելի հեշտ է և անվտանգ, այդ պատճառով էլ մեր դեսպանները գերադասում են ոչինչ չանել». Ա. Պապյան

2000-2006 թթ.-ին Կանադայում ՀՀ արտակարգ և լիազոր դեսպան, իսկ ներկայում «Մոդուս Վիվենդի» կենտրոնի ղեկավար Արա Պապյանի կարծիքով` Կանադայի կողմից զրահապատ մեքենաների վաճառքի թույլտվություն տրամադելու քայլի մասին խոսելուց առաջ նախ հարկավոր է նկատի ունենալ, որ ո՛չ նման մեքենաների և ո՛չ էլ մեր տարածաշրջանի երկրներին զենք վաճառելու միջազգային արգելք չկա: Նրա խոսքով` այս հարցը թեև բազմաթիվ անգամներ բարձրացվել է և առաջարկներ է ներկայացվել, սակայն դեռևս այն որևէ ձևով կյանքի չի կոչվել: Հետևաբար որևէ երկիր, այդ թվում նաև Կանադան, նման գործարքի թույլտվություն տալով չի խախտել կամ ոտնահարել որևէ իրավունք:

«Շատ դժվար է Կանադայից պահանջել, որ նման գործարքի իրավունք չտա այն դեպքում, երբ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի եռանախագահ երկրներից մեկը՝ Ռուսաստանը, տարածաշրջանում 85 % զենքի վաճառքն իրականացնող երկիրն է: Ես չգիտեմ, թե Կանադայի պատասխանն ինչ կլինի, բայց երբ մենք մեղադրում էինք Իսրայելին, նա ասում էր` նախ ձեր դաշնակցին մեղադրեք Ադրբեջանին զենք վաճառելու համար, հետո նոր մեզ հետ կխոսեք»,- ասաց Ա.Պապյանը:

Ու չնայած, որ Ռուսատանն իր այս քայլն արդարացնելու համար բազմիցս հայտարարել է, որ դա բիզնես է, բայց եթե մեր իշխանությունները նույնպես դա բիզնես են համարում, ապա, դիվանագետի կարծիքով, Հայաստանն ինչպե՞ս կարող է Կանադայից պահանջել, որ նման գործարքի թույլտվություն չտա:

«Կանադան կարող է ասել, որ դուք եք ասում, որ դա բիզնես է: Առավել ևս, երբ կանադական ընկերությունը զրահամեքենաների վաճառքի իրավունք է ստացել, ոչ թե զենքի»,- ասաց Ա. Պապյանը:

«Մոդուս Վիվենդի» կենտրոնի ղեկավարի կարծիքով՝ նման իրավիճակներում չհայտնվելու համար հարկավոր է երկու հարցի ուշադրություն դարձնել: Նախ՝ հայկական կողմը պետք է բոլոր երկրներին հավասարապես ու հրապարակավ դատապարտի Ադրբեջանին զենք վաճառելու համար, և երկրորդ՝ ամեն ինչ պետք է արվի, որ զենքի վաճառքի միջազգային սահմանափակումներ մտցվեն մեր տարածաշրջանում, որը մինչ օրս չի արվել: Ու քանի դեռ հայկական կողմը նման քայլեր չի ձեռնարկել և նման քայլերը դատապարտող համարժեք վարքագիծ չի դրսևորում, դա թույլ է տալիս այլ երկրներին ինքնարդարացման ճանապարհով գնալ:

Հարցին, որ եթե ինքը լիներ Կանադայի դեսպանը, ինչ քայլեր կձեռնարկեր, Ա. Պապյանը պատասխանեց: «Եթե ես լինեի դեսպանը՝ ես թույլ չէի տա դա լիներ և ի՞նչ գիտեք, որ նման ցանկություններ իմ օրոք չի եղել և ես չեմ կանխել: Իսկ ո՞վ ասաց, որ ավելի վաղ ժամանակներում Կանադան նման ցանկություն չի ունեցել և ավելի մասնավորեցնելով ասեմ, որ այդ երկրում կա ավելի հզոր՝ «Բոմբարդիեր» ընկերություն, որը մարդատար փոքր օդանավեր է արտադրում: Ո՞վ ասաց, որ նրանք չեն ցանկացել Ադրբեջանին օդանավեր վաճառել, բայց դա կանխվել է ժամանակին: Դեսպանի գործը դա է, ոչ թե Արմեն Խաչատրյանի նման ասել, թե «գնամ Բելառուսի ԱԳՆ՝ ի՞նչ ասեմ»:

Դեսպանի ամբողջ գործն այն է, որ նա նախապես իմանա, թե տվյալ երկիրն ինչ քայլեր է պատրաստվում ձեռնարկել և դա կարողանա կանխել»,- ասաց Ա. Պայանը: Նրա խոսքով՝   մեր դեսպանները տարիների ընթացքում պատժվել են ոչ թե որևէ բան չանելու, այլ, ընդհակառակը, անելու համար: Եվ հիմա, այդ դառը փորձից ելնելով, դեսպանները հասկանում են, որ ավելի լավ է ոչինչ չանեն ու չպատժվեն, քան առհասարակ որևէ քայլ ձեռնարկեն:

«Որովհետև դեսպանի քայլը կարող է ինչ-որ տեղ ինչ-որ մեկին դուր չգա և նրան պատժեն: Այդ պատճառով էլ ոչինչ չեն անում: Նրանք մտածում են՝ թող հանձնարարեն, կատարեմ: Դրա համար էլ ունենք այն, ինչ ունենք: Տվյալ երկրում արտակարգ և լիազոր դեսպանը այդ երկրի ներկայացուցիչն է և որևէ մեկը չի կարող նրանից ավելի շատ իմանալ, թե ինչ է կատարվում այդ երկրում, ուստի ինչպես կարող է նստել, սպասել, որ ինչ-որ բան հանձնարարեն: Դեսպանն ազատ է գործելու: Յուրաքանչյուր երկիր ունի իր պետական քաղաքականությունը, և եթե Ադրբեջանին զենք վաճառելու արգելքը բխում է մեր շահերից, ապա մեր երկրի դեսպաններն առանց որևէ խնդիր ունենալու կարող են գործել և քայլեր ձեռնարկել: Այսինքն, գոյություն ունեն ընդհանուր քաղաքական ուղենիշեր, որոնց շրջանակներում է գործում դեսպանը, և նա պարտավոր է ջանքեր գործադրել, բայց քանի որ ոչինչ չանելն ավելի հեշտ է և անվտանգ, այդ պատճառով էլ մեր դեսպանները գերադասում են ոչինչ չանել»,- ասաց Ա. Պապյանը:

Խոսելով Կանադայի Հայ դատի հանձնախմբի կողմից Կանադայի կառավարությանը ներկայացրած զրահապատ մեքենաների վաճառքի թույլտվություն տալու մասին որոշումը չեղյալ հայտարարելու պահանջի մասին՝ նա նշեց, որ այն հասարակական կազմակերպություն է և կարող է երբ, ինչ ցանկանա պահանջել, բայց առաջին հերթին ոչ թե հասարական կազմակերպությունը պետք է նման պահանջով հանդես գար, այլ Կանադայում հայկական դիվանագիտական կորպուսի ղեկավարը քայլեր ձեռնարկեր, հարցազրույցներ տար կանադական տարբեր լրատվամիջոցներին և այլն:

Արմինե Գրիգորյան