Իրակա՞ն, թե՞ կազմակերպված դժգոհություն. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Վերջերս ֆեյսբուքյան ուղիղ եթերով Նիկոլ Փաշինյանը խոսում էր այն մասին, որ իրենց դեմ կազմակերպված հակաքարոզչություն են իրականացնում մարդիկ, ովքեր վերահսկում են մեդիադաշտի մեծ մասը: Քարոզչության մեխն, ըստ Փաշինյանի, իրենց իշխանության և ՀՀԿ նույնացումն է: Դժվար է ասել՝ Փաշինյանն իր համար նո՞ր է բացահայտել նման քարոզչական կազմակերպված աշխատանքի հնարավորությունը, թե՞ հայտնաբերել է միայն հիմա: Բայց այն, որ նախկին վերնախավը, հայտնվելով պատային իրավիճակում, էլ ավելի կոշտ մարտի էր բռնվելու, առնվազն ենթադրել կարելի էր: Հատկապես, որ այդ հին վերնախավի որևէ խումբ այդպես էլ չհայտնվեց խորհրդարանում, այսինքն մարգինալացվեց, հայտնվեց կորցնելու ոչինչ չունենալու գծից այն կողմ, և հետևաբար բարձրացրեց խաղադրույքը: 

Սակայն այդ խմբերի կյանքն ու գործունեությունը չէ, որ մեզ հետաքրքիր է: Առավել հետաքրքիր է այլ բան: Նախ՝ Փաշինյանը փաստորեն իրենց հասցեին բոլոր հնարավոր քննադատություններն ընդհանրացնում է կազմակերպված հակաքարոզչության տակ: Այն, որ այդ կազմակերպված հակաքարոզչությունը կա, փաստ է, այն, որ այդ հակաքարոզչությունն աշխատում է 24– ժամյա ռեժիմով, դա էլ  է փաստ: Բայց փաստ չէ, որ ցանկացած քննադատություն այդ կազմակերպված քարոզչության մասնիկն է: Իշխանությունները կամ չեն տեսնում, որ բացի այդ կազմակերպված հակաքարոզչությունից իրենց հանդեպ կա նաև ինքնաբուխ, մեծ հաշվով սրտացավ քննադատություն, կամ էլ ցանկանում են տեսնել այն, ինչ ձեռք է տալիս: Իսկ ձեռք է տալիս տեսնել մի կողմից կազմակերպված հակաքարոզչություն, մեկ այլ կողմից՝ հասարակության անվերապահ վստահություն և համակրանք:

Այնինչ, անկախ կազմակերպված քարոզչության առկայությունից կամ բացակայությունից, այդ անվերապահ վստահությունն ու համակրանքը նվազում է: Նվազում է, ոչ թե որովհետև կան մեդիադաշտում ահռելի ռեսուրս ունեցողներ, այլ որովհետև իշխանությունների հետընտրական շրջանի քաղաքականությունը չի համապատասխանում իրենց իսկ կողմից սահմանված չափանիշներին, այն չափազանց դանդաղ է, չափազանց անարդյունավետ: Կազմակերպված քարոզիչներն ընդամենը օգտվում են իշխանության անարդյունավետությունից ու այդ անարդյունավետությունից նեղսրտող քաղաքացիների դժգոհություններից, դժգոհություններ, որոնք օր օրի ավելանում են:

Ընդհանրապես, պատկերացումն առ այն, որ ցանկացած բանի հետևում կա կազմակերպված ուժ, դավադրություն, շատ մոդայիկ է Հայաստանում՝ կենցաղայինից մինչև քաղաքական մակարդակներում: Այդպես էր նաև նախկին իշխանության դեպքում: Իրենց հասցեին հնչող քննադատությունները իշխանություններն անտեսում էին՝ հիմնավորելով, որ մի դեպքում դրանց հետևում կանգնած են «գրանտակերներ», մեկ այլ դեպքում՝ «աբիժնիկներ», ու այսպես շարունակ: Մասամբ, իհարկե, նրանք ճիշտ էին: Քննադատողների մեջ քիչ չէին նրանք, ովքեր դա անում էին աշխատանքային պարտականությունների շրջանակներում կամ չբավարարված ամբիցիաներից ելնելով: Բայց այդ հանգամանքը որևէ կերպ չէր նշանակում, որ չկա իրական, ինքնաբուխ հանրային դժգոհություն: Իսկ այն, որ այդ դժգոհությունը կար և դրա չափերն ահռելի էին, երևաց նախորդ տարվա ապրիլ–մայիս ամիսներին:

Հիմա, ցավոք, պատմությունը կարծես կրկնվում է: Քննադատությունների ընդհանրացումը կազմակերպված հակաքարոզչության տակ նույն տրամաբանության շարունակությունն է: Նույնն է նաև այդ կրկնվող տրամաբանության ենթադրվող հետևանքը՝ իշխանությունները քննադատությունները ֆիլտրելու են իրենց համար ցանկալի ֆիլտրերով, արհամարհելու են իրական կամ, ինչպես ընդունված է ասել, առողջ քննադատությունը, վերջինս էլ ինչ–որ պահից անցնելու է ռուբիկոնը: 

Վերջին շրջանում ակնհայտորեն պակասել է իշխանության համացանցային համակիրների քանակը, կամ, որ նույնն է, ավելացել է քննադատությունների քանակը: Փոխվել է նաև մթնոլորտը, այսինքն՝ քննադատելը դարձել է սովորական ու հեշտ: Իշխանությունները սա չեն տեսնում, տեսնում են միայն այն, ինչ ցանկանում են: Ինչ–որ տեղ նրանք, իհարկե, ճիշտ են: Երբ ինքնաբուխ քննադատության, դժգոհության չափաբաժինը հատի ռուբիկոնը, այդ դժգոհության վրա իշխանության դեմ դուրս են գալու և իշխանության հավակնելու են հենց կազմակերպված ուժերը, որովհետև քաղաքականության մեջ կազմակերպվածությունը միշտ առավելություն ունի: Բայց որևէ կազմակերպված ուժ առանց ինքնաբուխ դժգոհության չի կարող ասպարեզ գալ ու հավակնել իշխանության: Եթե այդպես լիներ, ապա նույն Փաշինյանը կամ այլոք իշխանության կգային ոչ թե 2018–ին, այլ 2009–ին, 2013–ին կամ 2017–ին: Այնպես որ, արժե վերանայել հանրային կարծիքի հետ աշխատելու գործիքներն ու փիլիսոփայությունը, մի կողմ դնել նախկինից ժառանգված կարծրատիպերը, քանի դեռ ուշ չէ: