Անդրկովկասում հարյուր տարի դեռևս «թեժ» կլինի
Անցնող շաբաթը բավական հագեցած էր քաղաքական վարիացիաներով: Շատերը խոսեցին Արցախի մասին. Բոլթոնից ուԿարասինից սկսած՝ անգամ Զոհրաբ Մնացականյանն անդրադարձավ խնդրի կարգավորմանը: Մնացականյանն ասաց, որ իր համար տարօրինակ է՝ խաղաղության նախապատրաստելու մասին հայտարարությունները որոշ շրջանակներում առաջացնում են պարտվողական տրամադրություն:
Եռաբլուրում Զ. Մնացականյանը զարմանում էր, որ «որոշակի կասկած կա, թե մենք ինչ-որ պարտվողական տրամադրվածություն ունենք, թե ինքնավստահություն ենք կորցրել»: Նիկոլ Փաշինյանն իր հերթին ասել է. «Մենք չենք կարող քննարկել «տարածքներ խաղաղության դիմաց» բանաձևը»: Իսկ ՀՀ վարչապետի ու Ադրբեջանի նախագահի՝ ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահների կազմակերպած հանդիպումների շրջանակից դուրս հանդիպումները եղել են հանպատրաստից, առիթն օգտագործել են իրար ավելի լավ ճանաչելու ու հասկանալու համար` թե ըստ նախարարի, թե ըստ վարչապետի։
Բոլթոնն Ալիևի հետ խոսում է Ղարաբաղի հարցով, Փաշինյանի հետ չի խոսում: ՌԴ ԱԳ փոխնախարարը գալիս է Երևան, ու նրան ԱԳ նախարարն է ընդունում: Ժամերով բանակցում են, ու Գրիգորի Կարասինը հետո լրագրողներին ասում է, որ միջազգային հանրությունն Արցախի հարցում ունի ուժային լուծումը թույլ չտալու կոնսենսուս: Թարգմանաբար` նշանակու՞մ է ստատուս քվոյի պահպանում: Իսկ Վիտալի Բալասանյանը հայտարարում է. «Կարող են միջնորդել, կարող են երաշխավորել, բայց բանակցել ոչ հայանպաստ հարցերի շուրջ որևէ մեկին թույլ չի տրվելու»:
Ոչ ոքի համար գաղտնիք չէ, որ ամեն անգամ ղարաբաղցիները, անգամ Ստալինի ժամանակ, բարձրացրել են Հայաստանին միանալու իրենց ցանկությունը: 80-ականների վերջին սկսված «Перестройка»-ն հայերի մեջ մի նոր հույս արթնացրեց: Վերջնական արդյունքը եղավ ազերիների կողմից Սումգայիթի հայկական ջարդը: Ի՞նչ մեղավոր էր Սումգայիթի հայը, երբ ղարաբաղցին չի ցանկանում ապրել ազերի ղեկավարության հետ: Այդ պատերազմը ցույց տվեց, որ ուր հայն է մտնում, փախչում է ազերին, իսկ ուր ազերին` մնում էին գլխատված խաղաղ բնակիչների մարմինները:
Արաբն ու հրեան կռվում են 60 տարուց, բայց չես գտնի մի օրինակ, որ հրեաները կամ արաբները կազմակերպել են խաղաղ բնակչության զանգվածային ջարդեր: Դեպքերը հաստատում են, որ մոտակա հարյուր տարում դժվար թե բարեկամություն առաջանա հայի և ադրբեջանցու միջև, մանավանդ մենք ականատեսն ենք, թե ներկայիս ադրբեջանցին ինչ հակահայ դաստիարակություն է ստանում: Եվ այսօր ինչ-որ ռեալ պոլիտիկներ փորձում են ներսից մեզ պարտադրել խաղաղություն՝ այն էլ միայն մեր` հայերիս հաշվին: Եթե այսօր մենք տալիս ենք Ադրբեջանին այն, ինչ նա այս էտապում է ցանկանում, ապա մենք մեր քայլով մեր աջ կողմում ստեղծում ենք երկրորդ թուրքական պետությունը: Ստացվում է ձախից և աջից մենք սեղմվում ենք հզոր թուրք պետությունների աքցանում: Այսինքն մենք փրկում ենք մեր ներկան, վտանգելով մեր սերունդների ապագան: Հետևաբար մեր խոսքը պետք է լինի` մենք թշնամուն տալու ոչինչ չունենք: Մենք մեր այդ քայլով օգնում ենք նաև Ադրբեջանում ապրող այլ էթնիկ խմբերի, որպեսզի պայքարեն իրենց անկախության համար: Ադրբեջանին մինչև ատամները զինվելը բերելու է կործանմանը, որովհետև դա է միլիտարիստական պետության վերջը:
Հ.գ. Իրականում չեչենները մեզանից շատ չեն, բայց իրենց կամքի ուժով ստիպեցին ռուսներին հաշվի նստել իրենց հետ: Այսօր Չեչնիան հզոր պետություն է Ռուսաստանի կազմում: Համաշխարհային հանրությանը մենք հանգիստ կարող ենք հաղթել մեր կամքի ուժով: Ուղղակի պետք էհիշել, որ ոչ մի ռուս կամ ամերիկացի զինվոր իր կյանքը չի զոհի հանուն Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականության:
Անդրանիկ Հարությունյան
