Էկվադորը, WikiLeaks-ն ու աշխարհ

Օրերս հայտնի դարձավ, որ WikiLeaks հայտնի կայքի սեփականատեր Ջուլիան Ասանժը, ով Լոնդոնում Էկվադորի դեսպանատանն ապրում էր արդեն 7 տարի,  զրկել է ապաստանից, հետո նաևքաղաքացիությունից: 2012-ին Էկվադորի դեսպանն աներեր էր իր որոշման մեջ` անտեսելով Բրիտանիայի ու Շվեդիայի կտրուկ հայտարարությունները:

Արդեն այսօր Էկվադորը մեղադրում է Ասանժին միջազգային կոնվենցիայի նորմերը խախտելու մեջ: Ի՞նչ է փոխվել 7 տարում. այն որ Ավստրալիայի քաղաքացի Ջուլիան Ասանժը ստացել է Էկվադորի քաղաքացիություն, հայտնի դարձավ անցած տարվա հունվարին: Մեկ տարի անց ԱԳ նախարար Խոսե Վալենսիան հայտարարեց, որ Ասանժին անձնագիր տալու որոշումը կասեցվել է «տարբեր խախտումների պատճառով»: Այդ խախտումների մասին առավել տեսաուղերձում մանրամասն պատմել է Էկվադորի նախագահ Լենին Մորենոնշ: Մորենոն Ասանժի վարքագիծն անվանել է «կոպիտ և ագրեսիվ»,  իսկ նրան բարեկամաբար տրամադրված կազմակերպությունների հայտարարությունները` «թշնամական ու սպառնալից»: Դա միջազգային պայմանագրերը խախտելու հետ համադրելով հանգեցրել է իրավիճակի, երբ Ասանժին ապաստան տրամադրելն այլևս հնարավոր չէ:

Ասանժին Էկվադորի նախագահը ժառանգություն է ստացել` երբ նրան քաղաքական ասպաստան տալու հարցը լուծվում էր, այդ ժամանակ Էկվադորի նախագահը Ռաֆայել Կորերան էր: Ասանժին հանձնելու որոշումը Կորերան արդեն հայտարարել է «հանցագործություն, որ մարդկությունը երբեք չի մոռանա», իսկ ներկա նախագահին` «ամենամեծ  դավաճան»: 2012-ին ԶԼՄ-ները փորձում էին հասկանալ` ինչու՞ Կորերան ընդհանրապես համաձայնեց Ասանժին ապաստան տալ, ի՞նչ շահ տեսավ իր ու իր երկրի համար: Տեսակետ կար, որ Ասանժի խնդրանքը կատարելը Էկվադորի այն ժամանակվա նախագահին օգնեց հայտնվել ամբողջ աշխարհի ուշադրության կենտրոնում, և որ ավելի կարևոր է` դառնալ այն երկրների խմբի գլխավորը, որոնք քննադատում են ԱՄՆ-ին, օրինակ` Կուբան, Վենեսուելան, Բոլիվիան, Նիկարագուան:

Նոր նախագահի օրոք իրավիճակը փոխվել է: Անցած տարվա մարտին անցկացված հարցումը ցույց է տվել, որ Էկվադորի բնակիչների 76% չեն ցանկանում Ասանժին ապաստան տրամադրել: Ներկա նախագահ Լենին Մորենոն ցանկանում է վերականգնել կամուրջներն ԱՄՆ-ի հետ, մասնավորապես` առևտրական կապերը: Մեկ տարի առաջ տեղեկատվություն տարածվեց, որ նվազագույնը երկու հանդիպումներում Մորենոն և Թրամփի նախընտրական շտաբի պետ Պոլ Մանաֆորտը քննարկել են Ասանժին հանձնելու հնարավորությունը: Իրավիճակի ևս մեկ բացատրություն է տվել Էկվադորի ներքին գործերի նախարար Մարիա Պաուլա Ռոմոն:

Ասանժը նույնպես, ինչպես պարզվել է ձերբակալությունից մեկ օր առաջ, դժգոհ էր իրավիճակից: WikiLeaks-ի գլխավոր խմբագիր Քրիստին Խրաֆնսոնը պատմել է, որ նրան իբր լրտեսել են, որ դեսպանատան աշխատակիցները հետևել են Ասանժի ամեն քայլին տեսախցիկների ու ձայնագրիչների միջոցով: WikiLeaks-ում գտնում են, որ այդ տեղեկությունները կարող են հետագայում փոխանցվել ԱՄՆ նախագահի վարչակազմին:

Անդրանիկ Հարությունյան