Yerevan, 26.March.2026,
00
:
00
English
Հայերեն Русский
ՄԵՆՅՈՒ
Futsal tournament Galaxy Champions League 2024 kicks off Unibank is now a regular partner of “Pan-Armenian intellectual movement” IDBank issued another tranche of dollar bonds Green Iphone on the best credit terms at green operator's stores UCOM Provided technical assistance to Shengavit administrative district AMD 9,808,684 to the "City of Smile" Charitable Foundation. The next beneficiary of "The Power of One Dram" is known Unibank offers a “Special” business loan with an interest rate of 8.5% per annum IDBank implements the next issue of nominal coupon bonds Flyone Armenia will start operating regular direct flights Yerevan-Moscow-Yerevan New movie channels in Ucom and good news for unity tariff subscribers


Արքիմեդն իրո՞ք այրել է հռոմեական նավատորմը

Lifestyle
Կիսվել

Մենք գիտենք, որ...

Արքիմեդը իր հայրենի Սիրակուզա քաղաքը փրկել է, երբ հռոմեացիները շրջափակել էին այն և գրոհում էին։ Նա ճկված հայելիների (այլ վարկածով՝ հսկայական խոշորացույցների) օգնությամբ այրել է հռոմեական նավատորմը։

Իրականում այս հարցը շատ վիճելի է։

Բանն այն է, որ այն ժամանակ Արքիմեդը չէր կարող նման հսկայական օպտիկական սարքեր ստեղծել։ Այնուամենայնիվ, նշենք, որ այն ժամանակ իրոք հռոմեական նավատորմը այրվել է, որը հաստատում են բազմաթիվ անտիկ հեղինակներ։ Սակայն դա բոլորովին չի նշանակում, որ Արքիմեդը այրել էր հռոմեական նավատորմը հայելիներով կամ ոսպնյակներով։ Դա կարելի էր անել նաև այլ եղանակներով։ Ըստ առասպելի, մեր թվարկությունից առաջ 213 թվականին Կարթագենի և Հռոմի միջև պատերազմի ժամանակ Սիցիլիա կղզում գտնվող Սիրակուզա քաղաքը հանդիսանում էր Կարթագենի դաշնակից: Երբ հռոմեական նավատորմը օղակել է Սիրակուզան, Արքիմեդի հրամանով քաղաքի բոլոր կանայք դուրս են եկել և, կանգնելով բերդապարսպի վրա, իրենց հայելիները ուղղել են դեպի ծով, որի հետևանքով հռոմեական առագաստանավերը մեկ առ մեկ բռնկվել են։ Այս ամենը երկար ժամանակ առասպել էր թվում, սակայն 1747 թվականին ֆրանսիացի գիտնական Բյուֆֆոնը որոշում է փորձ կատարել։ 150 ճկված հայելիներ ամրացնելով փայտյա հիմքերի վրա և ֆոկուսավորելով արևի ճառագայթների անդրադարձը՝ նրան հաջողվել է 50 մետր հեռավորությամբ գտնվող տախտակի կտորը մի քանի րոպեի ընթացքում այրել։ Ժամանակի ընթացքում Բյուֆֆոնի աշխատանքները մոռացության են մատնվել մինչև 20-րդ դարը, երբ հույն ինժեներ-մեխանիկ Իոաննիս Սակսը 1973 թվականին նոր փորձարկում կատարեց։ Սակսը ենթադրում էր, որ Արքիմեդի կողմից հայելիների փոխարեն օգտագործվել են բրոնզե վահաններ, որոնցով զինված էին Սիրակուզայի պաշտպանները։ Նա վերցրել է 1,5X1,0 մետր չափերով 50 բրոնզե թիթեղներ և դրանցից արևի արտացոլանքը ուղղել 40 մետր հեռավորությամբ գտնվող փայտի վրա, արդյունքում մի քանի րոպեից փայտը սկսել է ծխալ։ Փորձի ժամանակ հաջողվել է նպատակակետում ստանալ 280-340 աստիճանի ջերմություն, որը լրիվ բավարար է փայտանյութի բռնկման համար։ Այս փորձերը նշանակում են, որ իրոք հնարավոր է նման մեթոդով այրել առագաստանավ։ Այնուամենայնիվ, քիչ հավանական է, որ սիրակուզացիները նման մեթոդով են այրել հռոմեական նավատորմը։ Բանն այն է, որ անտիկ հեղինակներից ո՛չ Պոլիբիոսը, ո՛չ Լիվիոսը, ո՛չ էլ Պլուտարքոսը այդ ամենի մասին ոչինչ չեն գրել։ Ըստ նրանց, սիրակուզացիները նավերի դեմ օգտագործում էին կանթեր և պարաններ ունեցող նետվող արկեր, որոնց միջոցով «որսում» էին նավերը, մոտեցնում պարսպին , բարձրացնում, ապա ցած նետում։ Միայն 2-րդ դարի հույն պատմիչ Լուկիանոսն է գրել, որ Արքիմեդը ստեղծել էր կառավարվող բազմաթիվ հայելիներից կազմված վեցանկյուն հայելի, որի ուղղորդված ճառագայթը այրում էր հռոմեական նավերը։ Այնուամենայնիվ, այստեղ որոշակի անհամապատասխանություններ կան։ Օրինակ՝ եթե նման մեթոդով այրվել է հռոմեական նավատորմը, ապա ինչո՞ւ նույն մեթոդը իրենք՝ հռոմեացիները, չեն օգտագործել հետագայում։ 

Բյուֆֆոնի և Սաքսի փորձերը եղել են հաջող, բայց չպետք է մոռանալ, որ այս ամենը քիչ հավանական է ծովային սառը և քամոտ եղանակին։ Պետք է նաև նշել, որ նման եղանակով հնարավոր է, ասենք, մի քանի նավ այրել, բայց ամբողջ նավատորմը այրել, հավանաբար, շատ դժվար կլիներ։ Նշենք, որ հնէաբանական պեղումները իրոք հաստատել են, որ սիրակուզացիները օգտագործում էին բրոնզե վահաններ, բայց հայտնաբերված այդ վահանները ցույց են տալիս, որ այդպիսի հղկվածության պայմաններում անհնար է ստեղծել հրդեհի ստեղծման ջերմաստիճան։ Ի դեպ, եթե նայենք Սիրակուզայի քարտեզին , ապա կարելի է նկատել, որ հայելիներ ավելի շուտ կարելի է օգտագործել ցամաքային պաշարման դեպքում։

Այնուամենայնիվ, նշենք, որ բոլոր հեղինակները նշում են, թե հռոմեական նավատորմը այրվել է։ Հավանական է, որ հայելիներ իրոք օգտագործվել են, բայց ոչ այրելու համար, այլ որպես հակառակորդին կուրացնելու գործիք և «լազերային նշանակետ»։ Արքիմեդը մեծ գիտնական էր։ Նա ունակ էր ստեղծել կատապուլտներ և ստեղծել է դրանք։ Փորձնական եղանակով կարելի է այնպես հարմարեցնել անդրադարձնող հայելու շողքը և նետող սարքի արկը, որ արկը ճշգրտորեն նետվի հայելու անդրադարձրած շողքի նշանակետին։ Սրան կարելի է հասնել անգամ քաղաքի փողոցում կատարած փորձերի շնորհիվ։ Ընդ որում, նշենք, որ այն ժամանակ օգտագործվում էին հրդեհ առաջացնող արկեր, որոնց մասին հիշատակումներ կան անտիկ պատմագիրների մոտ։

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Orer.am-ը

Կիսվել
Timeline
Financial Literacy Course at YSU: Idram and IDBankAmeriabank named the Best Bank in Armenia for 2026 by Global Finance magazine IDBank warns about scams disguised as remote workAraratBank Donates Proceeds from "Armenian Legends and Poems" to the City of Smile Foundation The Power of One Dram Joins the Final Phase of the Symphonic Forest ProjectIdram&IDBank’s Special Offer at Dalma Garden MallUcom’s Management Team Marks International Client’s Day with Subscribers IDBank and Idram Continue Cooperation with the “ZARK” Educational FoundationIDBank issued the 2nd and 3rd tranches of bonds of 2026Ucom Issues Warning on New Wave of Phone Scams IDBank Launches Special Campaign for SWIFT TransfersConverse Bank shares its capital market expertise at the IV Conference Capital Markets ArmeniaUcom’s Level Up+ Packages with the Fastest Mobile Internet in Armenia The Badalyan Brothers Group of Companies Paid about 33.2 Billion AMD in Taxes and Duties to the State in 2025IDBank Announces the Launch of the IDDistributor Financial ToolSafe Workplace as a Guarantee of DevelopmentSpring Promotion at Megamall from Idram&IDBank“We want to buy your item, please provide your card details.” IDBank warns about fraud on classified platforms Ucom Fellowship 2025 Concludes as Top Eco-Startups Secure FundingIDBank Goes International: Mher Abrahamyan's Interview with the Los Angeles TimesAraratBank Earns RIA Money Transfer’s Partner of the Year in Armenia for the Seventh Consecutive YearUcom Supports the “DemArDem 2026” Regional Youth Forum ZCMC еstablishes Sustainability, ESG and Risk Committee Parallels Between the “Real Armenia Ideology” and Soviet and Turkish Approaches to the DiasporaNew Offer - Up to AMD 5 Million - Consolidate your Loans and Switch to AraratBankNew Promotion at Yerevan Mall Ahead of March 8: Idram&IDBankUBPay and MoneyTO Launch Money Transfers from Armenia to the UK In Celebration of the Spring Holidays Ucom Offers Unity Packages on Special Terms Ameriabank Becomes the First Armenian Company in the List of the 100 Largest Companies on the London Stock Exchange as a Member of Lion Finance GroupIDBank Expands Travel Benefits of Premium CardsFree Calls and SMS Messages from Ucom for Subscribers in the Middle EastLove Is… Card by Unibank – An Iconic Design and a Romantic Trip for Two to Paris Customer Appreciation Day at IDBank’s Echmiadzin BranchUcom Fellowship Incubation Program Participants Visit Ucom Individuals and businesses, near and far, all welcomeTrust and reach across the globeChoosing the Best Gifts for March 8 and Paying with the Idram&IDBank AppUcom Spring Offer: HONOR X7d 5G Smartphone and Valuable GiftsAraratBank: Update+ - New Loan Offer with 2% Cashback “My phone rang…”: IDBank warns about a rise in fraud using the “call from the bank” scheme.Ucom Is Recognized as Armenia’s No. 1 Operator for the Fastest Mobile Internet and the Best Fixed Network Unibank’s perpetual bonds have been listed on the Armenia Securities Exchange 2% Cashback on Payments Made with AraratBank Arca CardsOrder an IDBank Arca Classic card and enjoy up to 2% cashbackIDBank has summed up the raffle held within the framework of IDsalary payroll package: 55 lucky winners have received their prizes Ucom and Hero House Yerevan Continue Cooperation KardaLove 5th Anniversary Festival Held under the Title Sponsorship of AraratBankAmeriabank Opens a New Branch in Artashat: Special Offers for New CustomersDangerous Generosity: IDBank Warns of a Rise in Fake Online SurveysJustice Turned Into a Show: The Real Purpose Behind the Case Against Vahe Hakobyan
All Timeline »
Blog
ZCMC CJSC general director R.N. Khudoli on the օccation of Internatioanal Labour day World Bank Armenia has organized discussion on facilitating women’s wider engagement in sectors that have been traditionally male dominated in the country On the occasion of International Women's Day ZCMC employees were awarded ZCMC declares, that the Russian company GeoProMining LLC has never been and is not currently a shareholder of the Company, nor does it have any stake in the Company's ownership structure No international support and no organization to take real steps to prevent decades of cultural, ethnic and religious hostility towards Armenians and their heritage. Anna Kostanyan
Poll
Most Popular
Idram&IDBank’s Special Offer at Dalma Garden Mall1 IDBank warns about scams disguised as remote work2 The Power of One Dram Joins the Final Phase of the Symphonic Forest Project3 Ucom’s Management Team Marks International Client’s Day with Subscribers 4 AraratBank Donates Proceeds from "Armenian Legends and Poems" to the City of Smile Foundation 5