Մարտի 1-ի փակուղին. ինչո՞ւ դատավորը գնաց նման քայլի. «Փաստ»
Analysis«Փաստ» օրաթերթը գրում է.
Վերաքննիչ քրեական դատարանում անսպասելի ավարտվել է երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի և մյուսների գործով բողոքների քննությունը։ Դատավորը հեռացել է խորհրդակցական սենյակ։
Քոչարյանի խափանման միջոց կալանքը երաշխավորությամբ փոխելու, գործը կասեցնելու և Սահմանադրական դատարան ուղարկելու՝ առաջին ատյանի դատարանի որոշման դեմ մեղադրող կողմի և զոհերի իրավահաջորդների ու տուժողի ներկայացուցչի բողոքի վերաբերյալ որոշումը կհրապարակվի հունիսի 25-ին:
Դատարանը խորհրդակցական սենյակ հեռացավ առանց Քոչարյանի պաշտպանների առարկությունները լսելու, ու վերջիններս դատարանի նման որոշումն արդեն ապօրինի և կանխակալ են որակել: Ավելին, երեկ նրանցից մեկն ասել է. «Ես չէի պատկերացնում, որ այս աստիճան լկտիություն կլինի Վերաքննիչ դատարանի անդամի կողմից, բայց այդ լկտիությունը տեղի ունեցավ»:
Նույնիսկ հայաստանյան, մեղմ ասած, վիճահարույց արդարադատության պարագայում դատավորի նման վարքագիծը հարուցել է գրեթե բոլորի տարակուսանքը։
Բանն այն է, որ նման ակնհայտ կամայականությամբ դատավորն, ըստ էության, ապալեգիտիմացրել է գործընթացը ու հունիսի 25-ի նրա ցանկացած որոշում՝ անկախ բովանդակությունից, խոցելի է լինելու ու անպայմանորեն բողոքարկվելու է դատավարության սուբյեկտներից մեկի կողմից։ Ընդ որում՝ գրեթե անկասկած է, որ այս հարցը հասնելու է մինչև ՄԻԵԴ՝ շոշափելով նաև մեր երկրի միջազգային հեղինակության հարցը:
Ինչո՞ւ դատավոր Դանիել յանը գնաց նման ճչացող, ակնհայտ ապօրինության՝ այս հարցը վերջին երկու օրերին ակտիվորեն քննարկվում է քաղաքական, մասնագիտական շրջանակներում, սոցիալական ցանցերում, հնչում են ամենատարբեր վարկածներ։ Շատ հնարավոր է, որ դատավորը նման որոշում կայացրել է ինքնակամ՝ առանց ուղղորդումների։ Շրջանառվում է նաև այս վարկածը.
ի վերջո՝ այս գործընթացի հենց սկզբից դատավարության գրեթե բոլոր մասնակիցները տարբեր փաստարկներով հիմնավորում էին, որ Դանիել յանն այն դատավորը չէ, որի կամային ու մասնագիտական որակները թույլ են տալիս քննել նման բարդ ու քաղաքականացված գործ։ Ինքնաբացարկի վեց միջնորդություն մերժած Դանիել յանը նախօրեին ապացուցեց, որ ճիշտ էին թե՛ պաշտպանական կողմը և թե՛ տուժողները՝ նրա հանդեպ տածած անվստահությամբ։
Մյուս կողմից՝ Դանիելյանն, ըստ բոլոր փաստաբանների, այն դատավորն է, որը մշտապես կատարել է դատախազության բոլոր ցանկություններն, այլ խոսքով՝ նրա անաչառությունը կասկածի տակ է դրվել նաև հասարակական հնչեղություն չունեցող մի շարք գործերով։ Այս համատեքստը հուշում է, որ իր վերջին որոշումը նույնպես դատավորը կարող է կայացրած լինել դատախազության ուղղորդմամբ, առավել ևս, որ ընդամենը մեկ օր առաջ գլխավոր դատախազը հայտարարել էր, թե Քոչարյանի պաշտպանները ժամանակ են ձգձգում։ Նույն պատճառաբանությունը բերեց նաև դատավորը՝ ըստ էության վերաբերմունք արտահայտելով:
Իհարկե, գոյություն ունի նաև հակառակ վարկածը, ըստ որի՝ Քոչարյանի պաշտպանական թիմին է ձեռնտու դատավորի նման ապօրինությունը, ինչի հետևանքով երկրորդ նախագահի հետ կապված ողջ գործընթացը ապալեգիտիմացվում է։ Այս վարկածի կողմնակիցները պնդում են, որ Ռոբերտ Քոչարյանը հույսը կտրել է հայկական արդարադատությունից ու հիմա ալիբիներ է հավաքում՝ ՄԻԵԴ դիմելու համար։ Այս տրամաբանության համատեքստում դատավոր Դանիել յանի նախօրեի որոշումը միանգամայն ձեռնտու է Քոչարյանին, նույնիսկ՝ «նվեր» է նրա համար։
Ամբողջ խնդիրն այն է, որ այս դատավարությունը չափազանց քաղաքականացված է ու նույնիսկ իրավական լուծումները ազդում են քաղաքական գործընթացների, հանրային տրամադրությունների վրա։ Ակնհայտորեն՝ դատավորի վերջին որոշումն ավելի է մեծացրել ներքաղաքական լարվածությունը, որովհետև դրա մեջ ներքաղաքական կյանքի յուրաքանչյուր դերակատար դավադրության որոշակի էլեմենտ է տեսնում ու տրվել է անառողջ շահարկումների, փոխադարձ մեղադրանքների ու ինտրիգների գործընթացի մեկնարկը։
Սակայն գլոբալ մտահոգությունն այն է, որ Հայաստանում այսօր ձևավորված իրավաքաղաքական համատեքստում Մարտի 1-ի գործը հայտնվել է փակուղում և, ըստ էության, չունի իրավական լուծում։
Եթե Քոչարյանի պաշտպանական թիմն իր հույսը դրել է Ստրասբուրգի դատարանի վրա, ապա իշխանությունները ստեղծված փակուղին հույս ունեն հաղթահարել վեթթինգի կամ անցումային արդարադատության միջոցով։ Նույնիսկ այս տարբերակները կարող են փակուղային լինել:
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
