Քծնանք, որը քանդում է բոլորիս տունը. «Փաստ»
Analysis«Փաստ» օրաթերթը գրում է.
Հասարակությունն ավելի բազմաշերտ ու հետաքրքիր է, քան՝ «սև» ու «սպիտակ» գույները։ Բոլոր ղեկավարները կարող են ունենալ շնորհավորողներ ու անիծողներ։ Սա ճշմարտություն է, ընդ որում՝ ոչ միայն Հայաստանում։ Լևոն Տեր-Պետրոսյանն ու Ռոբերտ Քոչարյանը, Սերժ Սարգսյանն ու Նիկոլ Փաշինյանը նույնպես մարդիկ են, որոնք ունեն ծննդյան օրեր ու կարող են ստանալ շնորհավորանքներ։ Տարվա մյուս օրերին նրանց ավելի շատ օբյեկտիվորեն քննադատելու են, որովհետև «երկրի վիճակը վիճակ չէ», իսկ դա այդպես է նրանց քաղաքականության հետևանքով։
Երկրի գործող ու նախկին ղեկավարներն իրենց տարեդարձների առթիվ, որպես կանոն, ստանում են պաշտոնական շնորհավորանքներ, իսկ դրանցից անդին՝ ծննդյան օրերն անձնական տոն են, որ նշվում, արժևորվում են ընտանեկան հարազատ միջավայրում։
Իհարկե, կուսակիցները, գաղափարական ընկերներն իրենց առաջնորդներին կարող են շնորհավորել նաև սոցիալական ցանցերում, սակայն ամեն ինչ գեղեցիկ է, եթե չի ուղեկցվում քծնանքով, «վոժդիզմի», անձի պաշտամունքի ակնհայտ դրսևորումներով։
Սերժ Սարգսյանի կողմնակիցները նույնիսկ անցած մեկ տարում դասեր չեն քաղել ու դա ապացուցեցին նախօրեին, երբ հանրապետության երրորդ նախագահի 65-ամյա տարեդարձը վերածեցին քծնանքի ու «հավատարմության» իսկական շքահանդեսի՝ իրենց «առաքելությունն» ավարտելով Սարգսյանին նվիրված երգի տարածումով։
Տխուր է, երբ մի ամբողջ քաղաքական թիմ իր հեռանկարը կապում է բացառապես մի մարդու հետ՝ անսահման քծնելով, ֆետիշացնելով նրան։ Սա արդեն նույնիսկ ոչ թե տարեդարձի կամ մարդու արժևորում է, այլ քաղաքական ավտորիտար մշակույթի քարոզչություն, հասարակությանը ծաղրելու և հեգնելու փորձ։
Սակայն «վոժդիզմն»՝ իր տարատեսակ դրսևորումներով, քծնանքով, բնորոշ է ոչ միայն Սերժ Սարգսյանին կամ նրա թիմին։ Հեղափոխության կողմնակիցները երեկ ու նախօրեին քննադատում էին հանրապետականներին, սակայն նույն կերպ վարվում են նաև իրենք, ընդ որում՝ ոչ միայն Նիկոլ Փաշինյանի տարեդարձի օրերին, ու նրան համեմատում են «մեսիայի» կամ «փրկիչի» հետ։
Ավտորիտար կառավարման ավանդույթներ ունեցող երկրներում այս «մշակույթը» տարածված է, ու քաղաքական թիմերից որևէ մեկն իրեն նեղություն չի տալիս՝ հասկանալու համար, որ իրենց տունը քանդել է հենց քծնանքը։ Եթե Սերժ Սարգսյանը ժամանակին կարողանար բռնել իրեն «աստվածացնողների» ձեռքը, նրա իշխանությունն այդքան անհուսալիորեն իրականությունից չէր կտրվի, չէր դեգրադացվի ու բարոյազրկվի՝ դառնալով համընդհանուրի մերժման ու ատելության թիրախ։
Եթե հիմա էլ Նիկոլ Փաշինյանը չկարողանա ձերբազատվել իրեն կուրորեն ֆետիշացնողների բանակից, ապա նրա իշխանությանը նույնպես անխուսափելիորեն սպասվում է դեգրադացիայի ու քաղաքական ֆիասկոյի ճանապարհը։
Նույնը վերաբերում է անձնակենտրոն համակարգերի անհեռանկարայնությանը։
«Բարի» ու «չար» «թագավորներ» գոյություն չունեն։ Մեկ անձի վրա խարսխված իշխանությունը հեռանկար չունի, չի կարող ապահովել երկրի առաջընթացը, անշրջելի դարձնել ժողովրդավարությունը, ինստիտուցիոնալ հիմքերի վրա դնել տնտեսության զարգացումը։ Անձնակենտրոն համակարգերի վախճանը կանխորոշված է՝ անկախ այն հանգամանքից, թե ով է խորհրդանշում իշխանությունը՝ «մերժված հակահեղափոխակա՞նը», թե՞ «մերժող հեղափոխականը»։
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
