«Գլոբալ նախագծերը բացակայում են».կարևոր գործոններ, որոնք բյուջեի նախագծում թույլ են արտահայտված. «Փաստ»
Interview
«Փաստ» օրաթերթը գրում է
Կան մի շարք գործոններ, որոնց համալիր առկայության դեպքում է միայն հնարավոր տնտեսության մեջ հաջողություն գրանցել։
Այս կարծիքին է Գործատուների հանրապետական միության նախագահ Գագիկ Մակարյանը, որն այդ գործոնների իրականացման համատեքստում է դիտարկում նաև 2020թ. բյուջեի նախագիծը։ Գ. Մակարյանը 2020թ. բյուջեի նախագծում և՛ առավելություններ, և՛ խնդիրներ է նկատել։
Մինչ անդրադառնալը բյուջեի նախագծին՝ «Փաստի» հետ զրույցում նա շեշտեց, որ մեր բոլոր հաջողությունները կապված են երկխոսության հետ, որն այդքան էլ ակտիվ չէ։ «Տարբեր գերատեսչություններ երկխոսության առումով վատ օրինակ ունեն, շատ պաշտոնյաներ զբաղվածության պատճառով առաջն ու հետը, արագն ու դանդաղը չեն տարբերում։ Բացի այդ, ռեֆորմները դանդաղ են իրականացվում, դրանց որակն է ցածր։
Խնդիր է նաև պետական գնումների համակարգը, որը պետք է էականորեն փոխվի։
Հետևաբար, թե՛ 2020թ.-ի բյուջեի նախագծի, թե՛ մյուս տարիների բյուջեների մասով հաջողություններ արձանագրելու համար վերոնշյալ կետերը պետք է բարելավել»,-ասաց Գ. Մակարյանը։
Խոսելով բյուջեի նախագծից՝ նա նշեց, որ 2020թ. բյուջեի նախագծին «մուտքերի ավելացման բյուջե» անունն է տվել.
«Մուտքերի ավելացման բյուջե, ինչը նշանակում է՝ տնտեսության մեջ ստվերի կրճատման ցուցանիշ։
Այդ գումարները նախկինում կորում էին, ինչի մասին վկայում էին նաև միջազգային կառույցները՝ մշտապես ասելով, որ Հայաստանում ՀՆԱ-ի 40-50 տոկոսը ստվեր է, ինչի պատճառով բյուջե համապատասխան գումարներ չէին մտնում։
Հիմա, երբ համեմատում ենք, դիտարկում տարբերությունը, տեսնում ենք, որ մուտքերի առումով ունենք մոտ 700 մլն դոլարի ավելացում։
Սա ցույց է տալիս, որ նախկինում անհետացող գումարները որոշակիորեն լեգալացվում են։ Սա տնտեսական աճի ցուցանիշ չէ, սա ուղղակի ստվերի լեգալացման ցուցանիշ է»։ Գ. Մակարյանն ընդգծեց, որ մյուս կողմից՝ տնտեսության՝ ինքնուրույն առողջացման հանգամանքը կա, որը պետական մարմինների ռեֆորմների արդյունքը չէ.
«Քանի որ տնտեսությանը հանգիստ են թողել, ոչ ոք չի խանգարում, դրա համար նման միտումներ կան, որոնց նպաստել է նաև զբոսաշրջության ցուցանիշը։ Այս և մի շարք այլ գործոններ մուտքերի ավելացմանն են նպաստել։
Եվ քանի որ մուտքերն ավելանում են, բնականաբար, ավելանում է նաև ծախսերի մասը, որտեղ որոշակի խնդիրներ կան։ Օրինակ՝ քննարկման առարկա կարող է լինել այն, թե ծախսերը բյուջեի մեջ ինչպե՞ս են վերաբաշխված։
Երբ մենք դիտարկում ենք ոլորտային տեսանկյունից, ապա տեսնում ենք, որ գրեթե նույն տիպի հարաբերակցություններ են պլանավորված։
Այսինքն, ինչպես նախորդ տարիներին, այնպես էլ գալիք տարվա համար տնտեսական զարգացմանը, կրթությանը, առողջապահությանը գրեթե նույն գումարն է հատկացվել՝ ավելացման չնչին տարբերությամբ։
Որոշակիորեն ավելացել են նաև սոցիալական պաշտպանության ծախսերը, թեպետ այս պարագայում ևս գրեթե նույն թվերն են»,-ասաց Գ. Մակարյանը՝ ընդգծելով, որ սոցիալական պաշտպանության ծախսերի ավելացումը պետք է դիտարկել Հայաստանի և Եվրամիության միջև կնքված համապարփակ և ընդլայնված գործընկերության համաձայնագրի համատեքստում, ըստ որի՝ Հայաստանը անօրինական ճանապարհով Եվրոպա մեկնած և ՀՀ վերադարձած քաղաքացիների մասով որոշ պարտավորություններ ունի։
«Այսօրվա վիճակով վերադարձածների զգալի մասն առողջական խնդիրներ ունի, որոնք առողջապահական, սոցիալական աջակցության, ինչպես նաև համայնքների աջակցության կարիքն ունեն։ Այդ խնդիրները պետք է ընդգրկվեին վերոնշյալ ծախսերի մեջ։
Իսկ հիմա այն գումարները, որոնք հաշվարկված են այդ նպատակների համար, քիչ են լինելու և չեն բավարարելու»,-ասաց նա։ Գ. Մակարյանը մի քանի խնդիր ևս առանձնացրեց.
«Հայաստանի կառավարությունը ստանձնել է մի քանի նոր ռազմավարություններ, որոնց թվում են ՓՄՁ զարգացման և արդյունաբերության ռազմավարությունները, որոնք պահանջելու են էական ներդրումներ, ձեռնարկությունների մոդեռնիզացիայի, նոր արտադրանքների արտահանման, խթանման և այլնի համար։
Երկրորդ՝ չնայած մենք այս տարի բավականին մեծ թափով ճանապարհաշինության ենք ականատես լինում, այդուհանդերձ, ենթակառուցվածքների զարգացումը չի ենթադրում միայն ճանապարհ ասֆալտելը։
Նոր տեսակի ենթակառուցվածքներ պետք է ստեղծվեն, որոնք պետք է այլընտրանք լինեն Վերին Լարսին։
Ընդհանուր առմամբ, գլոբալ նախագծերը բացակայում են»։
Նրա խոսքով, տնտեսական թռիչքաձև զարգացման համար մի քանի բաղադրիչ է պետք։
«Նախ՝ անհրաժեշտ է ապահովել քաղաքացիների կամ աշխատուժի առողջությունը։ Աշխատուժը պետք է լինի առողջ և մրցունակ, որովհետև մարդիկ են բարիքներ ստեղծում։
Երկրորդ՝ հնարավոր ծախսեր՝ տնտեսական գլոբալ ռեֆորմների համար, և երրորդ՝ կարևոր ենթակառուցվածքներ, որոնք հաղորդակցության նոր ճանապարհներ են ստեղծում և կարևոր են պետության համար։
Այդ գործիքները 2020թ. բյուջեի նախագծի մեջ դեռ թույլ են արտահայտված»,եզրափակեց մեր զրուցակիցը։
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
