Հայկական հեքիաթը շարունակում է ապրել Թբիլիսիում. ինչո՞ւ արձագանք չկա Հայաստանից. «Փաստ»
Interview«Փաստ» օրաթերթը գրում է
Թբիլիսիում բնակվող նկարիչ-դիզայներ Արմեն Հովհաննիսյանը մշտապես նաև տիկնիկներ է պատրաստել: Ասում է՝ երբեմն նկարելով ու քանդակելով չես կարողանում անել այն, ինչ ներքուստ ցանկանում ես, այսինքն՝ հասնել արվեստում նրան, որ քեզ բավարարված զգաս: «Սկսեցի շոշափելի հեքիաթ ստեղծել, ինձ համար դա տիկնիկն էր: Վերջին տասը տարում ավելի լուրջ եմ սկսել տիկնիկագործությամբ զբաղվել:
Մեր տարածաշրջանի երկրներում տիկնիկագործությունն ընկալվում է որպես հուշանվերային արվեստ, դրան չեն վերաբերվում որպես կիրառական արվեստի, մինչդեռ եվրոպական տարբեր երկրներում, նաև Ռուսաստանում տիկնիկագործությունը վաղուց արվեստի առանձին մի ճյուղ է դարձել, ես էլ ցանկացա հենց այս ոլորտը զարգացնել: Եթե որակյալ տիկնիկագործ ես, պետք է շատ լավ նկարչություն իմանաս, լավ քանդակել կարողանաս, տիրապետես շատ արհեստների»,-«Փաստի» հետ զրույցում նշում է Արմենը:
Իր հիմնական հավաքածուի տիկնիկները որևէ դեպքում չի վաճառի, թեպետ, իհարկե, նաև պատվերով է տիկնիկներ ստեղծում, բայց ողջ աշխատանքի ընթացքում ինքն իրեն շատ մեծ դժվարությամբ տրամադրում է, որ վերջում տիկնիկին հրաժեշտ է տալու: «Եթե տիկնիկները պատրաստում եմ հատուկ վաճառքի համար, ինքս ինձ տրամադրում եմ, տիկնիկի հետ երկխոսում, որ նա իմը չէ, իրեն պետք է վաճառեմ: Բայց դեպք է եղել, երբ վաճառել եմ, հետո հաջորդ առավոտյան գնացել եմ, գումարը վերադարձրել և տիկնիկները հետ բերել»,-ասում է տիկնիկագործը:
Արմենը նաև հեքիաթներ է գրում: «Երբեմն հորինում եմ հեքիաթը, հետո ծնվում է կերպարը կամ հակառակը: Պատրաստում եմ նաև հայ և համաշխարհային մեծությունների կերպարներով տիկնիկներ: Տիկնիկային թատրոնի միջոցով երեխաները պետք է ճանաչեն հանճարներին՝ Ֆրունզիկին, Կոմիտասին, Սայաթ-Նովային, Ֆրիդա Կալոյին, Սերգեյ Փարաջանովին և այլոց»,-նշում է մեր զրուցակիցը:
Ընդգծում է՝ վերջին շրջանում բոլոր ուժերը կենտրոնացրել է թատրոնի վրա: «Մտածում էի՝ ինչպես սփյուռքում նպաստեմ հայոց լեզվի պահպանմանը: Օր օրի կործանում ենք մեր հայոց լեզուն, մեր հայերը ձուլվում են, առհասարակ, սիրում ենք ձուլվել, օտարամոլությունը մեր թուլությունն է:
Այս ձուլումը իմ ուժերի չափով կանխելու համար որոշեցի տիկնիկները դարձնել խաղարկային, Թբիլիսիում հիմնել հայկական տիկնիկային թատրոն և, շրջելով հայկական գյուղերով ու բնակավայրերով, տարածել մեր լեզուն տիկնիկների շուրթերից և հայ երեխաներին տանել հայկական հեքիաթ:
Այսօր փակվում են հայկական դպրոցները, իսկ ինձ համար դա ցավալի թեմա է: Որոշեցի հայերեն չկարդացող երեխային գոնե տիկնիկով հայերեն հեքիաթ քարոզել: Իմ ուժերի չափով կկարողանամ նրանց հետ պահել ձուլումից ու մայրենի լեզուն մանուկ հասակից ամրապնդել նրանց մեջ:
Թատրոնը հիմնադրվել է 2018 թվականին Թբիլիսիում գտնվող Հովհաննես Թումանյանի տանը: Այնտեղ մեկ տարի գործելուց հետո այդ շենքից դուրս եմ եկել: Թատրոնն անկախ է, երբեք չի ֆինանսավորվել:
Ամեն ինչ անում եմ սեփական համեստ միջոցներով: Աշխատում եմ վրացական տարբեր թատրոնների հետ, կատարում բեմական ձևավորումներ, նաև տիկնիկներ պատրաստում և ստացված շահույթով թե՛ իմ ընտանիքն եմ պահում, թե՛ փորձում իմ փոքրիկ թատրոնն ապրեցնել, որպեսզի ապրեն նաև հայոց լեզուն և հայկական հեքիաթը: Դիմել եմ ՀՀ ԿԳՄՍ նախարարությանը և մեկ տարի է՝ սպասում եմ արձագանքի:
Ներկայացրել եմ, որ Վրաստանում նման գործունեություն եմ ծավալում: Ի դեպ, իրենք շատ լավ գիտեն իմ մասին, Թումանյանի տանը դիտել են իմ ներկայացումները՝ թե՛ Նիկոլ Փաշինյանը, թե՛ ԿԳՄՍ նախարարը և նախարարության աշխատակիցները:
Նշել եմ, որ նման գործունեություն եմ ծավալում, և խնդրել՝ եթե կարողանան տիկնիկային թատրոնին տարվա կտրվածքով մի փոքրիկ գումար հատկացնել, էլ ավելի ակտիվ կգործեմ և նոր ծրագրերով կկարողանամ ներկայանալ, քանի որ երբեմն չեմ կարողանում ճանապարհածախս հայթայթել, որպեսզի հասնեմ գյուղեր:
Ներկայացումներն անվճար են, երբեմն երեխաների ծնողներն իրենց ցանկությամբ են հավաքում որոշակի գումար, բայց ինքս տոմսի համար արժեք չեմ սահմանում:
Հայաստանից դեռևս արձագանք չեմ ստացել, հակառակ դրան՝ վրացական կողմը բավականին հետաքրքրված է իմ աշխատանքով: Երբ տարածք չունեի և այլևս չէինք կարող գործել Թումանյանի տանը, մեզ անվճար տարածք տրամադրեց թիֆլիսյան դրամատիկ թատրոններից մեկը, որպեսզի հայկական տիկնիկային թատրոնը շարունակի իր գործունեությունը: Դա վրացիների մեծահոգությունն էր: Ինձ համար սա հաճելի է, բայց եթե ուշադրություն էլ չլիներ, չէի կարող պահանջել:
Երբեմն Հայաստանում կարծիքներ եմ լսում, որ Վրաստանում խտրականություն կա, մինչդեռ հակառակը կարող եմ պնդել: Եթե այստեղ կարողանաս արժեքավոր գործ կատարել, ապա քեզ անպայման կնկատեն, եթե չնկատեն էլ, չեմ նեղանա, որովհետև ստացվում է, որ Հայաստանում իմ կամ մեկ ուրիշի կատարած աշխատանքը չի նկատվում: Հայկական թատրոնի դերասանները կամավոր գալիս են, ներկայացումներում ընդգրկվում:
Հայապահպան էլ ի՞նչ աշխատանք պետք է ներկայացնես, որպեսզի հայաստանյան համապատասխան գերատեսչությունների կողմից ուշադրության արժանանա:
Հայկական հեքիաթներն եմ քարոզում, եթե իմաստ չեն գտնում դա ֆինանսավորելու, ի՞նչ ասեմ»,ընդգծում է տիկնիկագործը:
Արմենը նաև նշում է, որ Վրաստանում կային կազմակերպություններ, որոնք առաջարկում էին թատրոնն անվանել կովկասյան տիկնիկային թատրոն, ջնջելով հայկական անվանումը, անգամ լավ գումար էին վճարում, սակայն նա չի համաձայնել:
Նշում է՝ կցանկանար իր հմտությունները երեխաներին փոխանցել: «Կցանկանայի հայկական փոքրիկ խմբակ ստեղծել և իմ հմտությունները փոխանցել երեխաներին, բայց առաջ են գալիս տարածքի, գումարային խնդիրներ: Եթե աջակցություն լինի, կարելի է հայկական մշակույթի փոքրիկ կենտրոն ստեղծել՝ թատրոն-ստուդիա, որտեղ երեխաներին կդասավանդեինք թատերական հմտություններ, տիկնիկային արվեստ, և կգործեր տիկնիկային թատրոնը: Ցանկությունները, գաղափարները շատ են, բայց ամեն ինչ կախված է ֆինանսից»,հավելում է մեր զրուցակիցը:
Առավել ևս, երբ տիկնիկային ներկայացումները հետաքրքիր են երեխաներին, նաև մեծահասակներին, որոնք դրանց միջոցով մանկություն են վերադառնում: «Ժամանակն իրենը թելադրում է, համացանցը փորձում է շեղել երեխային: Բայց եթե երեխային ճիշտ ես մատուցում տիկնիկային արվեստը, չես մատուցում խորհրդային տարիների ոճով, գտնում ես ժամանակի շունչը, զարկերակը, ապա երեխան անպայման կհետաքրքրվի տիկնիկային արվեստով:
Օրինակ՝ ներկայացնում եմ Թումանյանի «Շունն ու կատուն», չշեղվելով, իհարկե, թումանյանական ոճից, բայց ներառելով երաժշտական լուծումներ կարողանում եմ «Շունն ու կատուն» ներկայացնել ժամանակակից ոճով, որպեսզի երեխան հետաքրքրվի դրանով: Անկախ ամեն ինչից երեխան մնում է երեխա:
Պատկերացրեք՝ իմ հանդիսատեսները նաև մեծահասակներ են, որոնք գալիս են վերագտնելու իրենց մանկությունը: Բոլորն էլ ամեն դեպքում ցանկանում են գնալ դեպի հեքիաթ, մանկություն ու մաքրություն»,-նշում է տիկնիկային թատրոնի հիմնադիրը:
Արմենը մասնակցել է միջազգային տարբեր փառատոնների՝ որպես տիկնիկագործ: Այս առումով բավական աշխույժ գործունեություն է ծավալում նաև նրա թատրոնը: «Թատրոնը փոքր է, բայց արդեն հասցրել է ծավալուն կենսագրություն ունենալ: Առաջարկ էինք ստացել, պետք է մեկնեինք Փարիզ, Մոսկվա, բայց ամեն ինչ հօդս ցնդեց կորոնավիրուսի պատճառով: Բացի դա, ունեցել եմ տիկնիկների երկու անհատական ցուցահանդես Թբիլիսիում, մի քանի տարի առաջ ցուցահանդես Երևանում, մասնակցել եմ նաև Թբիլիսիում տարբեր միջազգային ցուցահանդեսների»,-եզրափակում է Արմեն Հովհաննիսյանը:
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
