Հարավային Կովկասում ազդեցության համար պայքարը մոտենում է նոր շրջափուլի․ «Փաստ»
«Փաստ» օրաթերթը գրում է
riafan.ru-ն «Բաքուն պահանջում է հեռացնել Ֆրանսիային ԵԱՀԿ Մինսկի խմբից, իսկ Ղարաբաղի պաշտպանության բանակը կրճատվում է» վերնագրով հոդվածում գրում է, որ Լեռնային Ղարաբաղում գործառնական իրավիճակի զարգացման համատեքստում առանձնանում է Ղարաբաղի զինված կազմավորումների դուրսբերման հարցը, որոնք Ադրբեջանը համարում է Հայաստանի լիարժեք զինված ուժեր, իսկ Երևանը՝ Լեռնային Ղարաբաղի պաշտպանական բանակ: Ապրիլի 28-ին համացանցում հայտնվել են որոշ տեսանյութեր, որոնցում երևում է, որ Լաչինի միջանցքով ռազմական տեխնիկայի շարասյուները ռուս խաղաղապահները ուղեկցում են Հայաստան:
Հաշվի առնելով հայ զորակոչիկների՝ Ղարաբաղում զինվորական ծառայություն անցնելուց հրաժարվելու մասին տեղեկությունները, հայկական կազմավորումների մարտունակության նվազումը այնտեղ արդեն անխուսափելի է: Ամենայն հավանականությամբ, ադրբեջանական կողմին ծանուցվել է շարասյան կազմի մասին, ուստի այն առանց խոչընդոտների է տեղաշարժվել: Այսպիսով, Լեռնային Ղարաբաղի պաշտպանության բանակի վերականգնման հարցը դեռ բաց է մնում: Բացի դա, ակնհայտ է նաև, որ հայկական պաշտպանության թուլությունը ակտիվորեն շոշափվում է ադրբեջանական զինուժի կողմից պարբերաբար տեղի ունեցող միջադեպերով: Այդ ֆոնին Ադրբեջանը շարունակում է արագորեն կառուցել ռազմական և քաղաքացիական ենթակառուցվածքներ Լեռնային Ղարաբաղի տարածքում: Ապրիլի 26-ին Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը կնոջ և դստեր հետ այցելել է Ջեբրայիլի և Զանգելանի շրջաններ: Զանգելանում Ալիևը միջազգային օդանավակայանի հիմքն է դրել: Ուղևորության ընթացքում Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը այցելել է նաև Զանգելանի շրջանում ստեղծված պետական սահմանային ծառայության նոր զորամաս:
Պաշտոնական լուսանկարներում երևում են ոչ միայն ադրբեջանական ռազմարդյունաբերության նմուշներ, այլ նաև Harop և SkyStriker հարվածային անօդաչու թռչող սարքեր, որոնք լավ են դրսևորել իրենց վերջին հակամարտության ընթացքում: Այսպիսով, Բաքուն ազդարարում է, որ սահմանի անմիջական հարևանությամբ հայկական զրահատեխնիկայի հայտնվելու դեպքում ակնթարթորեն կանխարգելիչ հարված կհասցվի առանց լրացուցիչ զորքերի ներգրավման: Հայաստանը իր հերթին մտադիր է իր սահմանապահ ստորաբաժանումները վերազինել տեսախցիկներով և մանրակրկիտ հսկողության տակ վերցնել Սյունիքի ճանապարհի 21 կիլոմետրանոց հատվածը: Դիվանագիտական ճակատում՝ ԱՄՆ-ի նախագահ Ջո Բայդենի՝ Օսմանյան Կայսրությունում տեղի ունեցած Հայոց ցեղասպանության մասին խոսքերով և Նիկոլ Փաշինյանի պաշտոնանկությամբ, քաղաքական իրադարձությունների նոր շղթա է սկսվել, որն ուղղակիորեն ազդում է Լեռնային Ղարաբաղի ապագայի վրա: Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը և Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը Բայդենի՝ Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչելու որոշումը համարել են «պատմական սխալ»: Սակայն արագորեն ԱՄՆ-ը շտկել է դա: Ապրիլի 28-ին ամերիկյան կողմի նախաձեռնությամբ տեղի է ունեցել հեռախոսազրույց ԱՄՆ-ի պետքարտուղար Էնթոնի Բլինկենի եւ Ադրբեջանի նախագահի միջև: Նրանք քննարկել են Ղարաբաղում կայուն կարգավորմանը հասնելու համար ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի աշխատանքը շարունակելու կարևորությունը և պայմանավորվածություն են ձեռք բերել կասեցնել «Ազատության պաշտպանության արձանագրության» 907-րդ լրացումը, որը Բաքվի համար միջազգային սպառազինության ձեռք բերման նոր հնարավորություններ է ստեղծում:
Ի հավելում դրա, Հայաստանում ԱՄՆ-ի դեսպանը միանշանակ ազդանշան է ուղարկել Երևանին՝ առաջարկելով խորացնել հարաբերությունները պաշտպանական ոլորտում: Բացի դա, ԱՄՆ-ի Ներկայացուցիչների պալատի ավելի քան 65 անդամներից բաղկացած երկկուսակցական խումբը միացել է Կոնգրեսի հայկական խմբի՝ Հայաստանին և Ղարաբաղին ավելի քան 100 միլիոն դոլար օգնություն տրամադրելու հարցին: Ամենայն հավանականությամբ, հենց Հայկական խումբն է որոշիչ դեր խաղացել Բայդենի կողմից Օսմանյան Կայսրությունում հայերի ցեղասպանության ճանաչման գործում: Իսկ Ֆրանսիան ցանկանում է մեծացնել իր ազդեցությունը Անդրկովկասում, բայց Բաքուն դեմ է: ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի շրջանակներում Ֆրանսիայի դիրքորոշումը միշտ էլ համարվել է չափազանց հայանպաստ, բայց պատերազմի ընթացքում Փարիզի ակտիվությունը բարձր չի եղել: Վերջերս Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնը և Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը հեռախոսազրույցի ընթացքում պայմանավորվել են հանդես գալ Լեռնային Ղարաբաղի հիմնախնդրի կարգավորման նախաձեռնությամբ՝ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի շրջանակներում: Այն փաստը, որ Բաքուն վտանգ է զգացել Փարիզի գործողություններից, հստակ ցույց է տալիս Ադրբեջանի խորհրդարանի ապրիլի 30-ի հայտարարությունը:
Միլի մեջլիսը պաշտոնապես դիմել է Ադրբեջանի կառավարությանը՝ խնդրելով Ֆրանսիային հեռացնել ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահությունից: Բացի այդ, Ֆրանսիայի խորհրդարանի մեկ այլ պատվիրակություն ապրիլի 29-ին այցելել է Ղարաբաղ: Այս պայմաններում ձևաչափից Ֆրանսիայի դուրս գալու գործընթացի մեկնարկը կարող է ազատել Փարիզի ձեռքերը և հնարավորություն ընձեռել տեղակայել իր խաղաղապահ զորախումբը Հայաստանի հարավային մասում: Հատկանշական է, որ անցյալ շաբաթ լրատվամիջոցներում նման հաղորդագրություն էր հայտնվել: «Ազգային ժողովրդավարական բևեռ» հայկական քաղաքական նախաձեռնությունը նամակ էր հղել Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնին՝ խնդրելով քննարկել Հայաստանի հարավային սահմանին ֆրանսիական կամ միջազգային խաղաղապահ ուժերի հրատապ տեղակայման հնարավորությունը:
Այսպիսով, ակնհայտ է դառնում, որ Հարավային Կովկասում ազդեցության համար պայքարը մոտենում է նոր շրջափուլի: Այս անգամ Ֆրանսիան և ԱՄՆ-ը պետք է խաղան նոր աշխարհաքաղաքական խաղ, իսկ Թուրքիային տրվել է Չինաստանին և Մոսկվային խոչընդոտելու երկարաժամկետ դեր: Այս իրավիճակում Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարար Սերգեյ Լավրովը ստիպված կլինի ավելի հստակ սահմանել Ռուսաստանի դիրքորոշումը իր՝ Երևան և Բաքու կատարելիք այցերի ընթացքում։
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
