«Չպետք է թույլ տալ, որ առանձին տնտեսվարողներ «գնային» չարաշահումներ անեն». «Փաստ»

Interview 19 March, 2022 9:06

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Հայաստանը անմասն չէ այն զարգացումներից, որոնք տեղի են ունենում աշխարհում: Հատկապես Ուկրաինայում տեղի ունեցող իրադարձություններն իրենց ազդեցությունը, այնուամենայնիվ, թողնում են ՀՀ տնտեսության վրա: Այն, ինչ մենք տեսնում ենք, բնական երևույթ է:

Այս մասին «Փաստի» հետ զրույցում ասաց տնտեսագետ Թաթուլ Մանասերյանը՝ անդրադառնալով մասնավորապես տարադրամի շուկայի կտրուկ տատանումներին: Նշենք, որ մի քանի օրվա ընթացքում դոլարի փոխարժեքը բարձրացավ անգամ 520 դրամի և նույնքան կտրուկ, կրկին օրերի կտրվածքով, նվազեց ու դարձավ 480 դրամ:

«Կա նաև մեկ այլ միտում: Կարևոր է դիտարկել դոլարի տատանումները՝ կապված եվրոյի հետ: Սա այն հիմնական գործոնն է, որն ազդում է ամբողջ աշխարհում ազգային արժույթների վրա: Այս գործոնով է պայմանավորված այլ արժույթների գինը: Արդյունքում՝ ստանում ենք այն տատանումները, որոնք ունենք: Եվ, իհարկե, պետք է հաշվի առնենք, որ ՀՀ ԿԲ-ն հետևում է տատանումներին ու իրենից կախված քայլերն է իրականացնում՝ կայունացնելու իրավիճակը, ազդելու ազգային արժույթի հնարավոր արժեզրկման գործոնի վրա: Իրավիճակը վերահսկողության տակ է, բայց, այդուհանդերձ, ՀՀ ԿԲ-ի կիրառած գործիքները չեն հակասում շուկայի միտումներին, միջամտությունը չափավոր բնույթ է կրում: Հնարավորինս փորձում են մեղմել ազդեցությունները, որպեսզի արժույթի տատանումները խիստ բացասական հետևանք չունենան ընդհանուր տնտեսության վրա»,-ասաց տնտեսագետը:

Թաթուլ Մանասերյանի խոսքով, ցանկալի է, որ կառավարությունը համադրված գործողություններ իրականացնի ԿԲ-ի վարած դրամավարկային, արժութային քաղաքականության հետ. «Կարծում եմ՝ համակարգված գործողությունները կարող են օգտակար լինել:

Շատ ցանկալի է, որ ցնցումների շրջանում մեկը մյուսի գործողությունները հաշվի առնեն: Ինձ, համենայն դեպս, նման քաղաքականություն հայտնի չէ: Չեմ կարող պնդել, որ համակարգված է, կամ տվյալ դեպքում կառավարության քաղաքականությունը համադրվում է ԿԲ-ի հետ: Ըստ իս, ԿԲ-ն ավելի արհեստավարժ քաղաքականություն է իրականացնում»:

Անդրադառնալով կտրուկ տատանումներին զուգահեռ առկա գնաճին, որը, սակայն, չի նվազում, նա մի քանի գործոն առանձնացրեց. «ԿԲ-ն գների կայունությունն է ապահովում, գնաճը զսպելն ավելի շատ առնչվում է կառավարության գործունեությանը: Այստեղ պատկան մարմինները պետք է հիմնական դերակատարություն ունենան: Խոսքը, մասնավորապես, մրցակցության պաշտպանության հանձնաժողովի և այլ մարմինների մասին է, նաև էկոնոմիկայի, ֆինանսների նախարարությունների, ՊԵԿ-ի»:

Նրա դիտարկմամբ, գնաճն առհասարակ կապված է բազմաթիվ՝ թե՛ ներքին, թե՛ արտաքին գործոններից:

«ՀՀ-ն հիմնականում ավելի շատ ներմուծող, քան արտահանող երկիր է:Սա պետք է հաշվի առնենք՝ գնահատելու այն հնարավորությունները, այն օբյեկտիվ վիճակը, որում հայտնվել ենք: Մենք ներմուծում ենք նաև համաշխարհային շուկայում ձևավորված գներով: Ուստի բնական է, որ մեծամասամբ մենք մեծ բան չենք կարող անել գների վրա ներազդելու տեսանկյունից: Միևնույն ժամանակ, պետք է հաշվի առնել երկու գործոն: Ընդգծենք, որ առաջին անհրաժեշտության բոլոր ապրանքները չէ, որ մենք ներմուծում ենք: Դրանց զգալի մասն արտադրվում է նաև ՀՀ-ում: Այստեղ բավականին կարևոր է գնագոյացման գործընթացը վերահսկելը: Կարևոր է հասկանալ, թե, այնուամենայնիվ, կարո՞ղ ենք դրա մի մասը ինքներս արտադրել ու ինքնաբավ լինել: Կարծում եմ՝ առաջին անհրաժեշտության սննդամթերքի տասը ապրանքախմբից առնվազն 7-ի առումով ՀՀ-ն կարող է ինքնաբավ լինել»,-ասաց տնտեսագետը՝ շեշտելով, որ այս պարագայում հնարավոր է նվազեցնել այն կախվածությունը, որը կա ներմուծումներով ու համաշխարային գործոններով պայմանավորված ստեղծված գնաճի պայմաններում:

«Բացի այդ, պետք է ուշադրություն դարձնել այն հանգամանքին, թե որքանո՞վ են գներն ադեկվատ բարձրանում՝ համեմատած համաշխարհային շուկայի գների աճի հետ: Մեր դիտարկումները ցույց են տալիս, որ միշտ չեն մեզ մոտ առկա գները համապատասխանում տատանումներին: Կան ապրանքներ, որոնց գները մի փոքր ավելի բարձր են՝ ի տարբերություն համաշխարհային շուկայի գների: Սա նշանակում է, որ պետք է որոշակի վերահսկողություն լինի տեղական շուկայում, ու սպառողների շահերը պետք է պաշտպանվեն հստակ քայլերով: Չպետք է թույլ տալ, որ առանձին տնտեսվարողներ, իրավիճակից ելնելով, առևտրային ցանցերում չարաշահումներ անեն:

Պետությունը պետք է իր վերահսկողական գործառույթը պատշաճ մակարդակում պահի: Պետք է վերահսկել՝ նաև հասկանալու, թե որքանով են այդ գները համապատասխանում իրականությանը, տնտեսվարողների գնանշումները օբյեկտի՞վ են, թե՞ իրենք իրենց ապահովելու համար մի փոքր ավելի բարձրացնում են գները: Շատ կարևոր է, որ իրականացվի համակարգված վերահսկողություն, մաքսային մարմինները նույնպես պետք է հետևեն, թե ինչ գներով են այդ ապրանքները ներմուծվում ու ինչ գներով են վաճառվում սպառողին՝ հաշվի առնելով շահույթի այն մակարդակը, որը կա և որը չպետք է չափազանված լինի»,-եզրափակեց տնտեսագետը: